Không ít người gặp tình trạng cứ khoảng 2-3 giờ sáng hoặc 4-5 giờ sáng là tỉnh giấc, dù trước đó ngủ khá ngon. Điều này diễn ra liên tục trong nhiều ngày, nhiều tuần khiến nhiều người băn khoăn liệu đây chỉ là thói quen của cơ thể hay là dấu hiệu cảnh báo một vấn đề sức khỏe.
Vì sao bạn thường thức dậy vào cùng một khung giờ?
Theo các chuyên gia về giấc ngủ, việc tỉnh giấc ngắn trong đêm là hiện tượng sinh lý bình thường. Mỗi đêm, cơ thể trải qua nhiều chu kỳ ngủ, xen kẽ giữa giấc ngủ nông và giấc ngủ sâu. Ở cuối mỗi chu kỳ, não bộ có thể thức giấc trong vài giây đến vài phút trước khi tiếp tục chìm vào giấc ngủ. Phần lớn mọi người không nhớ mình từng tỉnh dậy.
Tuy nhiên, nếu bạn liên tục thức dậy vào cùng một thời điểm và khó ngủ lại, tình trạng này có thể liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau.
Một trong những nguyên nhân phổ biến là căng thẳng và lo âu. Khi chịu áp lực kéo dài, cơ thể tiết ra nhiều hormone cortisol khiến não bộ ở trạng thái cảnh giác, làm giấc ngủ trở nên chập chờn. Người bị stress thường thức giấc vào nửa đêm hoặc gần sáng và mất nhiều thời gian để ngủ lại.
Ngoài ra, thói quen sinh hoạt cũng ảnh hưởng đáng kể. Uống cà phê, trà đặc hoặc rượu bia vào buổi tối, sử dụng điện thoại trước khi ngủ, ăn quá no hoặc ngủ không đúng giờ đều có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn theo một "lịch trình" cố định.
Khi nào cần lưu ý?
Một số trường hợp, việc thức dậy giữa đêm có thể liên quan đến các vấn đề sức khỏe.
Người mắc ngưng thở khi ngủ thường tỉnh giấc nhiều lần do đường thở bị tắc nghẽn tạm thời. Tình trạng này thường đi kèm với ngủ ngáy to, cảm giác nghẹt thở hoặc mệt mỏi dù đã ngủ đủ thời gian.
Những người bị trào ngược dạ dày - thực quản cũng có thể tỉnh giấc vào ban đêm do cảm giác nóng rát sau xương ức hoặc ho.
Bên cạnh đó, các bệnh lý như đau mạn tính, tiểu đêm, cường giáp, trầm cảm hoặc rối loạn lo âu cũng có thể khiến giấc ngủ bị gián đoạn thường xuyên.
Theo các chuyên gia, bạn nên đi khám nếu tình trạng thức giấc giữa đêm kéo dài trên vài tuần, xảy ra gần như mỗi ngày, ảnh hưởng đến công việc và sinh hoạt hoặc đi kèm các triệu chứng như ngáy lớn, khó thở, đau ngực, tim đập nhanh hay sụt cân không rõ nguyên nhân.
Làm gì để ngủ ngon hơn?
Để cải thiện chất lượng giấc ngủ, các chuyên gia khuyến nghị nên duy trì giờ đi ngủ và thức dậy cố định mỗi ngày, kể cả cuối tuần. Việc hình thành đồng hồ sinh học ổn định giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.
Bạn cũng nên hạn chế caffeine sau buổi chiều, tránh uống nhiều rượu bia vào buổi tối, không ăn quá no sát giờ ngủ và giảm thời gian sử dụng điện thoại, máy tính ít nhất 30-60 phút trước khi lên giường.
Phòng ngủ nên yên tĩnh, tối, mát mẻ và có nhiệt độ dễ chịu. Nếu tỉnh giấc mà không thể ngủ lại sau khoảng 20 phút, hãy ra khỏi giường, đọc sách hoặc nghe nhạc nhẹ thay vì nằm trằn trọc.
Việc thức dậy vào cùng một khung giờ mỗi đêm không đồng nghĩa với việc cơ thể đang mắc bệnh. Đôi khi đó chỉ là kết quả của chu kỳ giấc ngủ tự nhiên hoặc những thay đổi trong lối sống.
Tuy nhiên, nếu hiện tượng này kéo dài, gây mệt mỏi vào ban ngày hoặc ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, bạn không nên chủ quan. Việc tìm ra nguyên nhân và điều chỉnh sớm sẽ giúp cải thiện giấc ngủ, đồng thời góp phần bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần lâu dài.
