Tủ thuốc gia đình là vật dụng quen thuộc, đặc biệt với những nhà có trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách bảo quản thuốc đúng cách. Một số thói quen tưởng chừng vô hại như để thuốc trong phòng tắm, giữ thuốc đã hết hạn hoặc cất chung nhiều loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ sử dụng nhầm và ảnh hưởng đến chất lượng thuốc.
Dưới đây là 4 sai lầm phổ biến cần lưu ý khi sắp xếp tủ thuốc tại nhà.
1. Để thuốc ở nơi nóng, ẩm hoặc có ánh nắng trực tiếp
Nhiều gia đình đặt tủ thuốc trong phòng tắm, gần bồn rửa hoặc trên kệ bếp vì thuận tiện khi cần sử dụng. Tuy nhiên, đây không phải những vị trí lý tưởng để bảo quản thuốc do nhiệt độ và độ ẩm có thể thay đổi thường xuyên.
Độ ẩm cao có thể ảnh hưởng đến một số dạng thuốc, đặc biệt là viên nén, viên nang và các chế phẩm dễ hút ẩm. Trong khi đó, nhiệt độ cao hoặc ánh nắng trực tiếp có thể làm giảm độ ổn định của một số thành phần trong thuốc.
Mỗi loại thuốc có yêu cầu bảo quản khác nhau. Một số thuốc cần giữ ở nhiệt độ phòng, tránh ánh sáng và nơi ẩm ướt; những loại khác cần được bảo quản trong tủ lạnh theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Vì vậy, nên chọn nơi khô ráo, thoáng mát, tránh xa nguồn nhiệt và ánh nắng trực tiếp để đặt tủ thuốc. Không nên tự ý cho tất cả các loại thuốc vào tủ lạnh vì nhiệt độ thấp hoặc độ ẩm trong tủ cũng có thể ảnh hưởng đến một số chế phẩm.
2. Giữ thuốc đã hết hạn sử dụng
Một sai lầm khác là giữ lại những loại thuốc ít dùng trong nhiều năm với suy nghĩ có thể tận dụng khi cần. Thực tế, thuốc có hạn sử dụng vì chất lượng và độ ổn định của sản phẩm chỉ được bảo đảm trong những điều kiện nhất định và trong khoảng thời gian đã xác định.
Sau hạn sử dụng, thuốc có thể không còn bảo đảm chất lượng như mong muốn. Mức độ ảnh hưởng tùy thuộc vào loại thuốc, dạng bào chế và điều kiện bảo quản. Vì vậy, không nên sử dụng thuốc đã hết hạn, ngay cả khi viên thuốc vẫn giữ nguyên màu sắc và hình dạng.
Ngoài ra, cần chú ý thời hạn sử dụng sau khi mở nắp đối với một số sản phẩm. Thuốc nhỏ mắt, thuốc dạng lỏng hoặc các chế phẩm cần bảo quản đặc biệt có thể có thời hạn sử dụng ngắn hơn sau khi mở, theo hướng dẫn trên nhãn hoặc tờ hướng dẫn sử dụng.
Các gia đình nên kiểm tra tủ thuốc định kỳ, loại bỏ những thuốc đã hết hạn hoặc không còn bảo đảm chất lượng. Không tự ý đổ thuốc xuống bồn rửa hay bồn cầu; nên hỏi dược sĩ hoặc cơ sở y tế về cách thu gom, xử lý thuốc không còn sử dụng phù hợp với điều kiện địa phương.
3. Bỏ vỏ hộp, tờ hướng dẫn hoặc trộn nhiều loại thuốc vào cùng một lọ
Để tiết kiệm diện tích, một số người có thói quen bỏ vỏ hộp, cắt rời các vỉ thuốc hoặc gom nhiều viên thuốc khác nhau vào chung một lọ. Cách làm này có thể khiến người dùng khó nhận biết tên thuốc, hàm lượng, hạn sử dụng và hướng dẫn sử dụng.
Khi không còn bao bì gốc, nguy cơ nhầm lẫn giữa những viên thuốc có hình dạng hoặc màu sắc tương tự cũng tăng lên. Điều này đặc biệt đáng lưu ý với người cao tuổi, người phải sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc hoặc người chăm sóc nhiều thành viên trong gia đình.
Bao bì và tờ hướng dẫn còn cung cấp những thông tin quan trọng như liều dùng, điều kiện bảo quản, chống chỉ định và các lưu ý khi sử dụng. Vì vậy, nên giữ thuốc trong bao bì gốc, không tự ý trộn các loại thuốc với nhau và không sử dụng thuốc khi không thể xác định chính xác tên hoặc nguồn gốc.
Nếu cần sắp xếp thuốc theo ngày hoặc theo buổi, có thể sử dụng hộp chia thuốc phù hợp sau khi đã kiểm tra với dược sĩ xem những thuốc đó có thể được lấy khỏi bao bì gốc hay không. Không phải mọi loại thuốc đều thích hợp để bảo quản theo cách này.
4. Để tủ thuốc trong tầm tay trẻ nhỏ
Tủ thuốc gia đình có thể chứa nhiều loại sản phẩm như thuốc giảm đau, thuốc cảm, thuốc dị ứng, vitamin và các chế phẩm dùng ngoài da. Nếu để ở nơi trẻ dễ tiếp cận, trẻ có thể vô tình uống nhầm hoặc sử dụng sai cách.
Một số người cho rằng chỉ cần đặt thuốc lên kệ cao là đủ an toàn. Tuy nhiên, trẻ nhỏ có thể trèo lên ghế hoặc đồ nội thất để với tới những vị trí này. Do đó, nên bảo quản thuốc trong tủ có khóa hoặc ngăn chứa an toàn, đồng thời giữ thuốc ngoài tầm nhìn và tầm với của trẻ.
Không nên gọi thuốc là “kẹo” để dụ trẻ uống, bởi điều này có thể khiến trẻ nhầm lẫn và tự ý lấy thuốc khi không có người lớn. Sau mỗi lần sử dụng, cần đóng kín nắp và cất thuốc về đúng vị trí ngay lập tức.
Ngoài ra, cần bảo quản thuốc riêng biệt với thực phẩm, đồ uống và các sản phẩm vệ sinh gia đình để hạn chế nguy cơ nhầm lẫn.
Cách kiểm tra tủ thuốc gia đình an toàn hơn
Để hạn chế những sai lầm trên, mỗi gia đình có thể duy trì một số thói quen đơn giản:
Kiểm tra tên thuốc, hạn sử dụng và tình trạng bao bì định kỳ.
Đọc kỹ hướng dẫn bảo quản trên nhãn và tờ hướng dẫn sử dụng.
Giữ thuốc trong bao bì gốc, tránh nơi nóng, ẩm và có ánh nắng trực tiếp.
Để thuốc trong tủ có khóa, xa tầm với của trẻ nhỏ.
Không tự ý dùng thuốc không rõ tên, không còn nhãn hoặc có dấu hiệu biến đổi bất thường.
Hỏi dược sĩ khi không chắc chắn về cách bảo quản, thời hạn sử dụng sau khi mở nắp hoặc cách xử lý thuốc không còn dùng.
Tủ thuốc gia đình được sắp xếp khoa học không chỉ giúp tìm thuốc nhanh hơn khi cần mà còn hạn chế nguy cơ dùng nhầm, sử dụng thuốc quá hạn và những sự cố có thể phòng tránh. Quan trọng nhất, thuốc cần được sử dụng theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế, không tự ý tăng liều hoặc dùng lại đơn thuốc cũ khi chưa được tư vấn phù hợp.
