Cá là món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình Việt nhờ giàu đạm, omega-3 và các dưỡng chất cần thiết. Tuy nhiên, một số loại cá biển phổ biến nếu ăn quá thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm thủy ngân do khả năng tích tụ kim loại nặng trong cơ thể cá.
Thủy ngân tồn tại tự nhiên trong môi trường biển và có thể đi vào cơ thể cá thông qua chuỗi thức ăn. Những loài cá có kích thước lớn, sống lâu năm hoặc thường xuyên săn mồi có xu hướng tích tụ nhiều thủy ngân hơn.
Các chuyên gia không khuyến cáo người dân bỏ ăn cá, bởi lợi ích dinh dưỡng của cá vẫn rất lớn. Điều quan trọng là lựa chọn loại cá phù hợp, ăn đa dạng và không dùng một loại cá có nguy cơ cao quá thường xuyên.
Cá ngừ: Món ăn quen thuộc nhưng cần chú ý loại cá
Cá ngừ là loại cá phổ biến trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt, từ cá ngừ kho, cá ngừ sốt cà chua đến các món salad, đồ hộp.
Tuy nhiên, hàm lượng thủy ngân trong cá ngừ phụ thuộc vào từng loài. Những loại cá ngừ lớn, đặc biệt là cá ngừ đại dương hoặc cá ngừ mắt to, có khả năng tích tụ thủy ngân cao hơn so với các loại cá nhỏ.
Người tiêu dùng nên tránh ăn cá ngừ với tần suất quá dày trong thời gian dài, đặc biệt là trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai.
Cá thu: Loại cá giàu dinh dưỡng nhưng không nên ăn quá nhiều
Cá thu được nhiều gia đình lựa chọn vì thịt thơm, giàu chất béo tốt và dễ chế biến thành nhiều món như cá thu kho, cá thu chiên, cá thu sốt cà chua.
Tuy nhiên, một số loài cá thu có kích thước lớn có thể chứa lượng thủy ngân cao hơn các loại cá nhỏ. Vì vậy, khi ăn cá thu, người tiêu dùng nên kết hợp thêm nhiều loại cá khác để giảm nguy cơ tích tụ.
Cần phân biệt cá thu nhỏ thông thường với cá thu vua (king mackerel) – loài cá lớn nằm trong nhóm có hàm lượng thủy ngân cao được nhiều cơ quan an toàn thực phẩm cảnh báo.
Cá nục: Cá bình dân nhưng vẫn cần lưu ý nguồn gốc
Cá nục là món ăn quen thuộc trong nhiều gia đình Việt nhờ giá thành hợp lý, thịt thơm và phù hợp với các món kho, chiên hoặc nướng.
So với những loài cá săn mồi lớn, cá nục thường có mức tích tụ thủy ngân thấp hơn. Tuy nhiên, vì là cá biển nên chất lượng cá vẫn phụ thuộc vào vùng đánh bắt, môi trường sống và cách bảo quản.
Người tiêu dùng nên chọn cá có nguồn gốc rõ ràng, tránh sử dụng cá không đảm bảo chất lượng.
Cá trích: Nguồn omega-3 tốt nhưng nên ăn đa dạng
Cá trích thường xuất hiện trong các món ăn dân dã như cá trích ép, gỏi cá hoặc các món chế biến từ cá biển.
Đây là loại cá nhỏ, thường có mức thủy ngân thấp hơn nhiều loài cá lớn. Tuy nhiên, nguyên tắc chung vẫn là không nên chỉ ăn duy nhất một loại cá trong thời gian dài.
Việc thay đổi nhiều loại cá trong khẩu phần vừa giúp bổ sung đa dạng dưỡng chất, vừa hạn chế nguy cơ tích tụ các chất không mong muốn.
Các loại cá biển lớn: Nhóm cần hạn chế hơn
Dù không phải là món ăn thường xuyên trong nhiều gia đình Việt, các loại cá biển lớn như cá kiếm, cá mập hoặc một số loài cá săn mồi lớn được xem là nhóm có nguy cơ chứa thủy ngân cao hơn.
Nguyên nhân là chúng nằm ở vị trí cao trong chuỗi thức ăn và có tuổi thọ dài, khiến lượng thủy ngân tích tụ theo thời gian.
Ăn cá thế nào để vừa ngon vừa an toàn?
Để tận dụng lợi ích của cá mà giảm nguy cơ từ thủy ngân, người tiêu dùng nên:
Ăn nhiều loại cá khác nhau thay vì chỉ chọn một loại cá quen thuộc.
Ưu tiên các loại cá nhỏ, cá có vòng đời ngắn.
Hạn chế ăn thường xuyên các loại cá biển lớn.
Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai nên chú ý hơn khi lựa chọn cá.
Cá vẫn là thực phẩm có lợi cho sức khỏe nếu được lựa chọn và sử dụng hợp lý. Hiểu rõ đặc điểm từng loại cá sẽ giúp mỗi gia đình xây dựng thực đơn an toàn hơn mà không cần loại bỏ món ăn quen thuộc này khỏi bữa cơm hằng ngày.
