Nhắc đến những loại quả có mùi đặc trưng, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến sầu riêng. Tuy nhiên, ở Việt Nam còn có một loại quả khác cũng tạo nên nhiều ý kiến trái chiều về hương thơm, đó là quả thị. Có người chỉ cần thoảng qua mùi hương đã thấy dễ chịu, nhưng cũng có người lại cảm thấy quá nồng và khó làm quen.
Quả thị có kích thước nhỏ, vỏ tròn màu vàng óng khi chín. Điều đặc biệt là hương thơm của loại quả này rất đậm, có thể lan tỏa trong cả căn phòng dù chỉ đặt vài quả trong chiếc rổ nhỏ. Chính vì vậy, nhiều người không ăn ngay mà thường đặt quả thị trên bàn hoặc trong góc nhà để tận hưởng mùi thơm tự nhiên.
Đối với nhiều người lớn lên ở vùng quê, quả thị gắn liền với ký ức tuổi thơ. Hình ảnh những cây thị cao lớn trong sân đình, ven đường làng hay góc vườn đã trở thành một phần của tuổi thơ nhiều thế hệ. Mỗi khi quả bắt đầu ngả vàng, trẻ con lại háo hức chờ ngày được hái hoặc nhặt những quả chín rụng dưới gốc.
Không chỉ nổi tiếng bởi hương thơm, quả thị khi chín còn có phần thịt mềm, vị ngọt dịu và hơi chát nhẹ. Tuy nhiên, do hạt lớn và phần thịt không nhiều nên ngày nay ít người mua để ăn, chủ yếu thưởng thức mùi hương hoặc tìm lại hương vị quen thuộc của những năm tháng xưa.
Quả thị thường vào mùa từ khoảng tháng 8 đến tháng 10, đúng thời điểm giao mùa giữa hạ và thu ở miền Bắc. Đây cũng là lúc các khu chợ quê hoặc một số chợ truyền thống bắt đầu bày bán những rổ thị vàng óng. Không ít người sẵn sàng mua vài quả mang về chỉ để căn phòng thơm dịu suốt nhiều ngày.
Theo các tài liệu về dinh dưỡng, quả thị chứa một số vitamin và khoáng chất như vitamin C, chất xơ và các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, loại quả này thường được ăn với lượng vừa phải bởi phần thịt không nhiều và mùi thơm khá đậm.
Ngày nay, giữa vô vàn loại trái cây nhập khẩu và đặc sản bốn phương, quả thị vẫn giữ được vị trí riêng trong lòng nhiều người Việt. Không phải bởi giá trị kinh tế hay hình thức bắt mắt, mà bởi mùi hương đặc trưng gắn với ký ức, với những ngày đầu thu và hình ảnh làng quê thanh bình.
Có lẽ vì thế mà quả thị luôn là loại quả "gây thương nhớ". Người yêu thích thì chỉ cần ngửi hương đã thấy cả bầu trời ký ức ùa về, còn người chưa quen có thể sẽ e ngại bởi mùi thơm quá nồng. Dù yêu hay không, khó có thể phủ nhận rằng đây là một trong những loại quả có hương thơm đặc biệt và dễ nhận biết nhất của Việt Nam.
