Nhắc đến ẩm thực Nghệ An - quê hương của cô giáo Nguyễn Linh - bà xã cầu thủ Hồ Văn Cường, cháo lươn, súp lươn hay bánh mướt thường là những món được du khách tìm đến. Nhưng nếu đi sâu về miền Tây xứ Nghệ, thực khách có thể bắt gặp một thế giới món quê mộc mạc, đậm vị núi rừng và ít xuất hiện trong các danh sách đặc sản quen thuộc.
Ẩm thực miền Tây Nghệ An gắn khá chặt với cuộc sống của cộng đồng các dân tộc Thái, Thổ, Khơ Mú... Những nguyên liệu có sẵn từ sông suối, nương rẫy và rừng được người dân chế biến thành nhiều món ăn giản dị nhưng mang đậm bản sắc địa phương.
Cá suối nướng – món ngon dân dã giữa núi rừng
Ở những khu vực có sông, suối như Con Cuông, Tương Dương hay vùng quanh sông Giăng, cá suối là nguyên liệu quen thuộc trong bữa ăn của người dân địa phương.
Cá thường được làm sạch, tẩm những gia vị đặc trưng rồi nướng trên than. Khi chín, lớp da bên ngoài thơm vàng, phần thịt bên trong ngọt và chắc.
Cái thú vị của món cá suối không nằm ở cách chế biến cầu kỳ mà ở cảm giác thưởng thức một món ăn gắn với chính môi trường sống nơi đây. Một đĩa cá nướng ăn cùng cơm nóng, rau rừng hoặc chấm với loại nước chấm cay đặc trưng có thể trở thành trải nghiệm đáng nhớ với du khách.
Tuy nhiên, không phải thời điểm nào du khách cũng dễ dàng tìm được cá suối tự nhiên. Vì vậy, nếu muốn thưởng thức, nên hỏi người dân hoặc cơ sở lưu trú địa phương về nguồn nguyên liệu và món ăn theo mùa.
Cơm lam – hương vị của những chuyến đi vùng cao
Cơm lam là món ăn quen thuộc ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ, trong đó có các cộng đồng dân tộc ở miền Tây Nghệ An.
Gạo nếp được cho vào ống tre, nứa rồi thêm nước, bịt đầu và nướng trên lửa. Khi ống tre cháy xém, phần cơm bên trong dậy mùi thơm đặc trưng.
Tách lớp vỏ bên ngoài, thực khách sẽ thấy phần cơm trắng dẻo nằm gọn trong lớp màng tre mỏng. Cơm lam có thể ăn cùng thịt nướng, cá nướng hoặc muối chấm.
Món ăn không quá xa lạ nhưng khi thưởng thức giữa không gian bản làng, bên bếp lửa hoặc trong một bữa cơm cộng đồng, hương vị lại mang đến cảm giác rất khác.
Gà nướng – món quen nhưng mang vị núi rừng
Gà nướng cũng là món thường xuất hiện trong những bữa cơm ở các bản du lịch cộng đồng miền Tây Nghệ An.
Gà được làm sạch, tẩm ướp với các loại gia vị địa phương rồi nướng trên than. Cách chế biến không cầu kỳ nhưng đòi hỏi người nướng phải canh lửa để thịt chín đều, da thơm mà không bị cháy.
Món này thường được dùng cùng xôi hoặc cơm lam, rau củ và chấm với muối ớt. Vị ngọt của thịt gà hòa cùng mùi thơm của than củi và gia vị tạo nên một món ăn phù hợp với những bữa cơm đông người.
Măng rừng và những món rau theo mùa
Một điểm đặc biệt trong bữa cơm miền Tây Nghệ An là các loại rau, măng theo mùa.
Măng có thể được luộc, xào hoặc chế biến cùng thịt. Một số loại rau rừng cũng được người dân sử dụng như món ăn hằng ngày, tùy vào từng địa phương và mùa trong năm.
Với du khách thành phố, những món rau giản dị này đôi khi lại tạo cảm giác mới lạ bởi nguyên liệu không phải lúc nào cũng dễ tìm thấy ở các khu vực đô thị.
Dù vậy, không nên tự ý hái hoặc sử dụng các loại cây rừng nếu không có người địa phương am hiểu hướng dẫn, bởi không phải loại rau, lá hay măng nào cũng an toàn để ăn.
Thịt chua – món ăn mang dấu ấn bản địa
Bên cạnh các món nướng, một số cộng đồng dân tộc ở Nghệ An còn có những cách chế biến thịt mang đặc trưng riêng.
Thịt chua là một ví dụ. Thịt được xử lý, tẩm ướp và lên men theo phương pháp truyền thống, tạo nên hương vị chua nhẹ, thơm và đậm đà.
Cách làm có thể khác nhau tùy cộng đồng và địa phương. Vì vậy, nếu muốn thưởng thức món này, du khách nên tìm đến các cơ sở hoặc hộ dân địa phương có kinh nghiệm thay vì tự chế biến theo những công thức không rõ nguồn gốc.
