Nhắc đến ẩm thực Nghệ An - quê hương của cô giáo Nguyễn Linh - bà xã cầu thủ Hồ Văn Cường, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến cháo lươn, súp lươn hay bánh mướt. Thế nhưng, ở vùng miền tây xứ Nghệ còn có một món ngon được người dân địa phương xem là "lộc" của núi rừng, đó là cá mát sông Giăng.
Sông Giăng chảy qua vùng lõi Vườn quốc gia Pù Mát, nơi có hệ sinh thái còn khá nguyên vẹn. Nguồn nước trong, mát quanh năm cùng dòng chảy tự nhiên đã tạo điều kiện cho nhiều loài cá sinh sống, trong đó cá mát được xem là một trong những đặc sản nổi tiếng nhất.
Loài cá chỉ thích sống ở dòng nước sạch
Cá mát thuộc họ cá chép, thân thon dài, vảy nhỏ ánh bạc, thường sống ở những đoạn sông có nước chảy xiết, nhiều ghềnh đá và nguồn nước sạch. Chính môi trường sống đặc biệt này đã tạo nên chất lượng thịt thơm ngon, săn chắc và ít tanh.
Người dân miền tây Nghệ An cho biết, cá mát khá nhạy cảm với môi trường. Chỉ những con sông còn giữ được độ trong lành mới có thể trở thành nơi sinh sống của loài cá này. Vì vậy, cá mát sông Giăng từ lâu đã trở thành niềm tự hào của người dân địa phương.
Thịt ngọt, chắc, chế biến món nào cũng ngon
Điểm hấp dẫn nhất của cá mát là phần thịt trắng, dai nhẹ nhưng không khô, vị ngọt thanh tự nhiên. Xương cá mềm và ít dăm hơn nhiều loài cá nước ngọt khác nên khá dễ thưởng thức.
Từ cá mát, người dân chế biến thành nhiều món ăn như nướng than hoa, hấp, kho nghệ, om măng chua, nấu canh hoặc chiên giòn. Trong đó, món cá mát nướng được nhiều thực khách yêu thích nhất.
Sau khi làm sạch, cá được ướp đơn giản với muối, mắc khén hoặc các loại gia vị địa phương rồi nướng trên bếp than hồng. Khi chín, lớp da vàng giòn, phần thịt bên trong vẫn giữ được độ ngọt và mùi thơm đặc trưng. Chỉ cần chấm cùng muối tiêu chanh hoặc nước mắm ớt là đã đủ hấp dẫn.
Ngoài món nướng, cá mát kho nghệ cũng là món ăn quen thuộc trong bữa cơm của người dân vùng sông Giăng. Nghệ tươi giúp khử mùi tanh, đồng thời làm dậy vị ngọt tự nhiên của cá.
Đặc sản gắn với miền tây xứ Nghệ
Du khách đến các xã vùng đệm Vườn quốc gia Pù Mát hay khu vực Con Cuông thường dễ dàng bắt gặp món cá mát trong thực đơn của nhiều nhà hàng và homestay.
Không chỉ là món ăn ngon, cá mát còn phản ánh nét văn hóa ẩm thực của cư dân miền núi Nghệ An – nơi người dân tận dụng nguồn sản vật từ thiên nhiên nhưng vẫn giữ cách chế biến mộc mạc để tôn lên hương vị nguyên bản.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch cộng đồng, cá mát sông Giăng ngày càng được nhiều du khách biết đến. Nhiều người xem đây là món ăn "nhất định phải thử" khi khám phá miền tây Nghệ An.
Thưởng thức để cảm nhận hương vị của núi rừng
Có dịp về Nghệ An, đặc biệt là vùng Con Cuông hay khu vực ven sông Giăng, du khách đừng bỏ lỡ cơ hội thưởng thức cá mát ngay tại địa phương. Trong không gian yên bình của núi rừng, bên dòng sông trong xanh, một đĩa cá mát nướng nóng hổi hay nồi cá kho đậm đà sẽ mang đến trải nghiệm ẩm thực khó quên.
Giữa rất nhiều đặc sản của xứ Nghệ, cá mát sông Giăng không quá cầu kỳ nhưng lại chinh phục thực khách bằng vị ngọt tự nhiên và sự mộc mạc. Đó cũng là hương vị khiến nhiều người nhớ mãi sau mỗi chuyến đi về miền tây Nghệ An.
