Trở về Bạc Liêu (sau sáp nhập đã trở thành 1 phần của tỉnh Cà Mau) – quê hương của Mai Tài Phến, người bạn đồng hành với ca sĩ Mỹ Tâm suốt nhiều năm, hiện lên một không gian ẩm thực rất khác: mộc mạc, đậm mùi và đầy ký ức. Ở đó, có những món ăn khiến người lạ phải dè chừng ngay từ mùi hương đầu tiên, nhưng lại là “linh hồn” trong bữa cơm của người dân miền biển.
Bạc Liêu là vùng đất gắn liền với biển, rừng ngập mặn và những cánh đồng muối. Điều kiện tự nhiên ấy đã tạo nên một nền ẩm thực đặc trưng, nơi các loại mắm và món lên men chiếm vị trí trung tâm trong mâm cơm gia đình. Với người địa phương, mùi nồng không phải là trở ngại, mà là dấu hiệu của sự quen thuộc và no đủ.
Nổi bật nhất phải kể đến mắm ba khía – món ăn “thử thách” khứu giác của không ít thực khách lần đầu ghé thăm. Ba khía được muối lên men, trộn với tỏi, ớt, đường, chanh, ăn kèm cơm trắng hoặc rau sống. Mùi mắm nồng đậm, nhưng vị mặn – ngọt – chua hòa quyện lại khiến người Bạc Liêu ăn một lần là nhớ.
Bên cạnh đó là mắm cá sặc, mắm cá lóc – những loại mắm quen thuộc trong bữa cơm thường ngày. Mắm có thể chưng với thịt, trộn gỏi xoài, hoặc đơn giản là chan chút nước mắm lên cơm nóng. Với người xa quê, chỉ cần thoáng mùi mắm là ký ức về bếp nhà, về bữa cơm chiều đã ùa về.
Một món khác không thể thiếu là cá khô nướng hoặc chiên, ăn cùng mắm me hoặc mắm sống. Cá khô có mùi rất riêng khi nướng trên bếp than, lan khắp gian nhà. Người lạ có thể thấy “nặng mùi”, nhưng với người Bạc Liêu, đó là mùi của biển, của những ngày mưa gió hay mùa biển động không ra khơi được.
Những món mùi nặng ấy thường đi kèm với rau sống, rau vườn và bát cơm trắng giản dị. Sự kết hợp tưởng chừng đối lập lại tạo nên cân bằng rất riêng: mắm mặn – rau mát – cơm ngọt. Không cầu kỳ, không nhiều thịt cá, nhưng đủ để giữ ấm bữa cơm gia đình và nuôi dưỡng con người qua bao thế hệ.
Ẩm thực quê Mai Tài Phến cũng giống như tính cách của nhiều người Bạc Liêu: thẳng thắn, đậm đà và không màu mè. Những món ăn “mùi nặng” ấy không chỉ để no bụng, mà còn là cách người dân gìn giữ thói quen, ký ức và bản sắc của vùng đất ven biển.
Với người con Bạc Liêu đi xa, hay những ai gắn bó lâu năm với mảnh đất này, mắm, cá khô hay ba khía không đơn thuần là món ăn. Đó là hương vị của quê nhà, thứ “linh hồn bữa cơm” mà dù đi đâu, người ta cũng khó lòng quên được.
