Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành công nghiệp âm nhạc, nhưng đồng thời cũng kéo theo những tranh cãi về bản quyền. Mới đây, nền tảng tạo nhạc bằng AI Suno trở thành tâm điểm chú ý khi vướng vào vụ kiện lớn tại Mỹ, trong đó có những ca khúc gắn liền với tên tuổi của BTS và PSY.
Theo truyền thông Hàn Quốc ngày 30/10/2026, hai tập đoàn âm nhạc hàng đầu thế giới là Universal Music Group (UMG) và Sony Music Entertainment đang cáo buộc Suno sử dụng trái phép khoảng 60.000 bản ghi âm có bản quyền để huấn luyện các mô hình trí tuệ nhân tạo. Đáng chú ý, danh sách những ca khúc bị đề cập có cả các sản phẩm âm nhạc nổi tiếng của Kpop như Gangnam Style, Gentleman của PSY, Bad Decisions và Waste It On Me có sự tham gia của BTS.
Vụ việc không chỉ dừng lại ở tranh chấp giữa các hãng đĩa và một công ty công nghệ. Quá trình thu thập chứng cứ còn mở rộng sang những quỹ đầu tư từng rót vốn cho Suno, nền tảng phát nhạc trực tuyến Apple Music và các đơn vị quản lý, phân phối bản quyền âm nhạc. Điều này cho thấy cuộc tranh luận về quyền sử dụng tác phẩm âm nhạc để huấn luyện AI đang ngày càng trở nên phức tạp.
Suno bị cáo buộc sử dụng trái phép hàng chục nghìn ca khúc
Suno là nền tảng cho phép người dùng tạo ra các sản phẩm âm nhạc bằng cách nhập mô tả về thể loại, giai điệu, không khí hoặc lời bài hát. Nhờ khả năng tạo nhạc nhanh chóng mà không đòi hỏi người dùng phải có kiến thức chuyên sâu về sáng tác hay sản xuất âm thanh, dịch vụ này thu hút sự quan tâm của đông đảo người yêu công nghệ.
Tuy nhiên, vấn đề gây tranh cãi nằm ở nguồn dữ liệu được sử dụng để huấn luyện hệ thống AI. Universal và Sony cho rằng Suno đã khai thác những bản ghi âm được bảo hộ bản quyền mà không có sự đồng ý của chủ sở hữu.
Trong vụ kiện tại Tòa án Liên bang Massachusetts (Mỹ), các hãng đĩa đề cập khoảng 60.000 ca khúc bị nghi ngờ liên quan đến quá trình huấn luyện AI. Trong số đó có Gangnam Style và Gentleman của PSY, cùng Bad Decisions và Waste It On Me có sự góp mặt của BTS.
Phía nguyên đơn được cho là đang yêu cầu mức bồi thường theo luật định lên tới 150.000 USD cho mỗi tác phẩm nếu hành vi vi phạm được chứng minh. Đây là mức yêu cầu từ phía các hãng đĩa, chưa phải khoản bồi thường đã được tòa án xác định.
Để củng cố cáo buộc, Universal và Sony đã tiến hành thu thập dữ liệu thông qua thủ tục cung cấp chứng cứ trong tố tụng dân sự tại Mỹ. Các chuyên gia âm thanh do phía nguyên đơn thuê được cho là đã phân tích dấu vân tay âm thanh từ những tệp dữ liệu của Suno, sau đó đối chiếu với các bản ghi âm hiện có.
Trong khi đó, Suno thừa nhận đã sử dụng công cụ YT-DLP để tải dữ liệu âm thanh từ YouTube, nhưng cho rằng việc sử dụng dữ liệu nhằm huấn luyện mô hình AI thuộc phạm vi sử dụng hợp lý (fair use) theo luật bản quyền Mỹ. Đây cũng chính là vấn đề pháp lý quan trọng nhất của vụ kiện. Theo nguyên tắc fair use, việc sử dụng tác phẩm có bản quyền mà không xin phép trong một số trường hợp vẫn có thể được pháp luật Mỹ cho phép. Tuy nhiên, tòa án phải xem xét nhiều yếu tố, bao gồm mục đích sử dụng, đặc điểm của tác phẩm, tỷ lệ nội dung được khai thác và ảnh hưởng đối với thị trường của bản gốc.
Vì vậy, việc Suno tải các bản ghi âm từ YouTube chưa đồng nghĩa với việc tòa án đã xác định hành vi vi phạm. Kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách thức sử dụng dữ liệu và những bằng chứng được đưa ra trong quá trình xét xử.
Việc những ca khúc của BTS và PSY xuất hiện trong danh sách tranh chấp khiến vụ kiện nhận được sự quan tâm đặc biệt từ công chúng Hàn Quốc. Đây đều là những nghệ sĩ có sức ảnh hưởng lớn, với các sản phẩm âm nhạc từng đạt thành tích quốc tế đáng chú ý.
Vụ kiện lan rộng, các nhà đầu tư cũng bị yêu cầu cung cấp tài liệu
Một diễn biến đáng chú ý khác là Universal và Sony không chỉ tập trung vào hoạt động của Suno mà còn mở rộng phạm vi thu thập chứng cứ sang những quỹ đầu tư từng rót vốn cho nền tảng này.
Các hãng đĩa muốn làm rõ liệu những nhà đầu tư có biết về cách Suno thu thập dữ liệu huấn luyện AI cũng như những rủi ro pháp lý liên quan đến bản quyền trước khi quyết định cấp vốn hay không.
Trong số các đơn vị được đề cập có Lightspeed Venture Partners, quỹ từng dẫn dắt vòng gọi vốn Series B trị giá 125 triệu USD cho Suno vào tháng 5/2024. Bond Capital cũng trở thành một cái tên đáng chú ý khi dẫn dắt vòng gọi vốn Series D trị giá khoảng 400 triệu USD vào tháng 6.
Phía nguyên đơn yêu cầu cung cấp các tài liệu liên quan đến quá trình thẩm định đầu tư, hồ sơ đánh giá rủi ro, biên bản họp và những trao đổi nội bộ về vấn đề bản quyền. Theo lập luận của các hãng đĩa, những tài liệu này có thể giúp xác định Suno đã công bố thông tin gì với nhà đầu tư và mức độ nhận thức của các bên về những rủi ro pháp lý.
Tuy nhiên, các quỹ đầu tư cũng phản đối một số yêu cầu cung cấp tài liệu. Lightspeed đã đề nghị hủy trát đòi hầu tòa, trong khi Matrix phản đối phạm vi tài liệu mà phía nguyên đơn yêu cầu. Bond Capital cũng nhấn mạnh rằng tranh chấp bản quyền đã tồn tại trước thời điểm quỹ này bắt đầu quan tâm đến Suno.
Việc các nhà đầu tư bị đưa vào quá trình thu thập chứng cứ không đồng nghĩa họ đương nhiên phải chịu trách nhiệm về những cáo buộc vi phạm bản quyền. Vấn đề trách nhiệm pháp lý của từng bên vẫn cần được xem xét dựa trên vai trò và hành vi cụ thể.
Apple Music và các đơn vị phân phối âm nhạc cũng bị cuốn vào tranh chấp
Không chỉ các nhà đầu tư, những nền tảng và tổ chức hoạt động trong lĩnh vực âm nhạc cũng trở thành đối tượng được các bên quan tâm.
Theo nội dung vụ kiện, Suno đã yêu cầu Apple cung cấp thêm thông tin liên quan đến hoạt động cấp phép âm nhạc, tình trạng phát trực tuyến không hợp lệ và cách xác định tiền bản quyền đối với nhạc do AI tạo ra.
Apple trước đó được cho là đã cung cấp một số dữ liệu về tình hình phân phối nhạc AI trên nền tảng, cũng như phương thức nhận diện và phân loại các sản phẩm âm nhạc được tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, hãng công nghệ này phản đối những yêu cầu bổ sung từ Suno vì cho rằng phạm vi tài liệu quá rộng hoặc không liên quan trực tiếp đến tranh chấp.
Phiên điều trần về yêu cầu hủy trát đòi hầu tòa hoặc áp dụng biện pháp bảo vệ đối với Apple được dự kiến diễn ra vào ngày 1/12.
Bên cạnh đó, Suno còn yêu cầu tổ chức Mechanical Licensing Collective (MLC) cung cấp dữ liệu phát trực tuyến từ năm 2021 đến nay. Đây là đơn vị có vai trò quản lý và phân phối một số khoản tiền bản quyền cơ khí phát sinh từ hoạt động phát nhạc trực tuyến tại Mỹ.
Suno cho rằng dữ liệu này cần thiết để đánh giá những thay đổi của thị trường âm nhạc kể từ khi dịch vụ ra mắt vào năm 2023. Công ty muốn làm rõ liệu sự xuất hiện của nhạc AI có thực sự khiến doanh thu và lượng phát trực tuyến của các tác phẩm truyền thống suy giảm hay không.
Ở chiều ngược lại, Universal và Sony cũng yêu cầu DistroKid, một nền tảng hỗ trợ nghệ sĩ độc lập phân phối nhạc lên các dịch vụ trực tuyến, cung cấp dữ liệu về số lượng ca khúc AI được đăng tải, lượt nghe và tiền bản quyền.
Những yêu cầu trái chiều cho thấy cả hai phía đều muốn sử dụng dữ liệu thị trường để củng cố lập luận của mình. Các hãng đĩa lo ngại nhạc AI có thể cạnh tranh trực tiếp với tác phẩm do con người sáng tạo, trong khi Suno muốn chứng minh mức độ ảnh hưởng thực tế của loại hình âm nhạc này đối với thị trường.
Tương lai của nhạc AI và quyền lợi nghệ sĩ được đặt trước dấu hỏi lớn
Vụ kiện Suno diễn ra trong bối cảnh âm nhạc do AI tạo ra ngày càng phổ biến. Tại Hàn Quốc, một số ca khúc được tạo bằng trí tuệ nhân tạo cũng bắt đầu thu hút sự chú ý trên các nền tảng nghe nhạc. Theo bài viết được dẫn lại, những sản phẩm như Do You Become the Adult You Dreamed Of? và Forest of the Heart của nghệ sĩ AI Merum đã xuất hiện ở những vị trí đáng chú ý trên bảng xếp hạng Melon.
Sự phát triển này cho thấy AI đang dần trở thành một công cụ sáng tạo mới, giúp nhiều người có thể sản xuất và phát hành âm nhạc mà không cần trải qua toàn bộ quy trình sáng tác truyền thống.
Dẫu vậy, ranh giới giữa việc ứng dụng công nghệ và khai thác trái phép thành quả sáng tạo của người khác vẫn là vấn đề chưa có lời giải thống nhất. Nếu dữ liệu huấn luyện bao gồm những bản ghi âm có bản quyền, quyền lợi của nghệ sĩ, nhạc sĩ, nhà sản xuất và các hãng thu âm cần được xem xét như thế nào?
Trước đó, Warner Music đã đạt được thỏa thuận cấp phép với Suno và rút khỏi vụ kiện. Trong khi đó, Universal và Sony vẫn tiếp tục theo đuổi tranh chấp, đồng thời mở rộng quá trình thu thập chứng cứ. Suno cũng được cho là đang đối mặt với những vụ kiện khác liên quan đến quyền lợi của các chủ sở hữu âm nhạc độc lập.
Theo thông tin được công bố, quá trình thu thập chứng cứ trong vụ kiện dự kiến kéo dài đến giữa năm 2027. Những tài liệu từ nhà đầu tư, nền tảng phát trực tuyến và đơn vị phân phối âm nhạc có thể đóng vai trò quan trọng trong việc làm sáng tỏ các vấn đề pháp lý.
Với BTS và PSY, việc những ca khúc gắn liền với tên tuổi của họ xuất hiện trong danh sách tác phẩm bị nghi sử dụng trái phép một lần nữa cho thấy phạm vi ảnh hưởng của tranh chấp AI đối với ngành công nghiệp Kpop. Tuy nhiên, hiện chưa có kết luận cho thấy các ca khúc này thực sự bị sử dụng trái phép hoặc quyền lợi của nghệ sĩ đã bị xâm phạm.
Điều đáng chú ý hơn cả là kết quả vụ kiện có thể góp phần định hình cách các công ty AI tiếp cận kho dữ liệu âm nhạc trong tương lai. Khi công nghệ có thể tạo ra một ca khúc chỉ từ vài dòng mô tả, câu hỏi về quyền sở hữu, sự cho phép và thù lao dành cho những người tạo nên âm nhạc gốc sẽ ngày càng trở nên cấp thiết.
