Ngày 24/9, Thẩm phán Tòa án Quận Mỹ Tim Kelly ra phán quyết yêu cầu chính quyền Trump lập tức khôi phục thẻ báo chí cho CNN, MS NOW và Politico, đồng thời không được thực thi lệnh cấm đối với các hãng truyền thông này trong vòng 14 ngày.
Phán quyết được đưa ra sau khi ba tổ chức truyền thông khởi kiện Tổng thống Donald Trump và một số thành viên chính quyền tại tòa án liên bang ở Washington, D.C., phản đối quyết định cấm họ tiếp cận Nhà Trắng.
Vụ việc bắt nguồn từ ngày 18/9, khi ông Trump tuyên bố các hãng truyền thông trên không nên tiếp tục được phép đưa tin về Nhà Trắng với những nội dung mà ông cho là "bịa đặt và dối trá". Chính quyền sau đó thu hồi quyền tiếp cận của các nhà báo thuộc ba tổ chức.
Trong phán quyết mới nhất, Thẩm phán Kelly cho rằng hồ sơ vụ án hiện không cung cấp đủ cơ sở thực tế để chứng minh việc thu hồi thẻ báo chí thực sự nhằm bảo vệ an ninh quốc gia. Ông cũng lưu ý rằng chính Tổng thống Trump từng công khai cho biết quyết định xuất phát từ những gì ông mô tả là sự "thiếu trung thực và tiêu cực" trong hoạt động đưa tin của các hãng truyền thông.
Đây là điểm quan trọng trong tranh chấp pháp lý, bởi ba hãng truyền thông cho rằng quyết định của chính quyền đã liên quan trực tiếp đến nội dung và quan điểm biên tập của họ.
Trong vụ kiện, CNN, MS NOW và Politico lập luận rằng việc bị cấm tiếp cận Nhà Trắng mà không được thông báo trước hoặc trao cơ hội phản đối đã xâm phạm các quyền được bảo vệ theo Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ, trong đó có quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí. Các hãng truyền thông cũng cho rằng chính quyền đã vi phạm các quyền về thủ tục tố tụng công bằng khi thu hồi quyền tiếp cận mà không đưa ra một quy trình phù hợp.
Tại phiên điều trần ngày 23/9, luật sư đại diện cho các hãng truyền thông cho biết họ không nhận được thông báo trước theo quy định cũng như cơ hội thực chất để phản đối quyết định. Theo lập luận của phía nguyên đơn, đây là một biện pháp đặc biệt nghiêm khắc đối với hoạt động báo chí.
Thẩm phán Kelly cho biết hai tiền lệ của Tòa phúc thẩm liên bang khu vực Quận Columbia cho thấy các nhà báo có quyền được hưởng quy trình tố tụng công bằng trước khi thẻ báo chí Nhà Trắng bị thu hồi.
Trong khi đó, Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra lập luận khác. Trong hồ sơ pháp lý gửi tòa, cơ quan này cho rằng quyền tiếp cận Nhà Trắng là một đặc quyền chứ không phải quyền lợi đương nhiên. Theo lập luận của chính quyền, tổng thống có thẩm quyền đình chỉ quyền tiếp cận của các tổ chức truyền thông.
Một luật sư của Bộ Tư pháp cũng cho rằng chính quyền đã giải thích lý do thu hồi thẻ báo chí trong các lá thư gửi tới các hãng truyền thông vào ngày 22/9. Tuy nhiên, Thẩm phán Kelly tỏ ra hoài nghi với lập luận này. Ông lưu ý rằng những lá thư nói trên được gửi sau khi việc thu hồi quyền tiếp cận đã diễn ra và sau khi vụ kiện được đệ trình.
Phán quyết của Thẩm phán Kelly chưa phải là kết luận cuối cùng về toàn bộ vụ kiện. Tuy nhiên, việc yêu cầu chính quyền khôi phục quyền tiếp cận trong thời gian vụ án tiếp tục được xem xét là một diễn biến đáng chú ý trong cuộc tranh chấp giữa Nhà Trắng và các tổ chức truyền thông.
Một liên minh gồm các nhóm bảo vệ tự do báo chí cùng hàng chục tổ chức tin tức cũng đã đệ trình bản kiến nghị pháp lý ủng hộ CNN, MS NOW và Politico. Các tổ chức này lập luận rằng việc hạn chế quyền tiếp cận của nhà báo hoặc hãng tin dựa trên quan điểm biên tập bị cho là vi phạm hàng loạt tiền lệ pháp lý của Tòa án Tối cao Mỹ trong nhiều thập kỷ.
Bản kiến nghị có sự tham gia của Ủy ban Phóng viên vì Tự do Báo chí, Reuters, The Washington Post, Fox News cùng nhiều tổ chức khác.
Vụ tranh chấp diễn ra trong thời điểm chính trường Mỹ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Cuộc đối đầu pháp lý vì thế càng thu hút sự chú ý, khi vấn đề quyền tiếp cận truyền thông tại Nhà Trắng tiếp tục trở thành tâm điểm trong tranh luận rộng hơn về tự do báo chí và quyền lực của tổng thống.
Hiện Nhà Trắng và đại diện của các hãng truyền thông chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về phán quyết mới.
Vụ kiện sẽ tiếp tục được xem xét trong thời gian tới, trong khi lệnh của Thẩm phán Kelly yêu cầu chính quyền không thực thi lệnh cấm trong 14 ngày và khôi phục quyền tiếp cận cho các nhà báo của ba tổ chức truyền thông.
