Ngày 23/9, CNN, MS NOW và Politico dự kiến đề nghị Thẩm phán Tòa án Quận Hoa Kỳ Timothy Kelly khôi phục quyền tiếp cận Nhà Trắng trong thời gian vụ kiện chống lại chính quyền Tổng thống Donald Trump tiếp tục được xem xét.
Ba hãng truyền thông cho rằng quyết định cấm họ vào Nhà Trắng là hành động trả đũa bất hợp pháp đối với hoạt động đưa tin, đồng thời vi phạm quyền tự do ngôn luận và quyền được xét xử công bằng được Hiến pháp Mỹ bảo vệ.
Tranh chấp bắt đầu sau khi ông Trump tuyên bố trên Truth Social hôm 18/9 rằng CNN, MS NOW và Politico sẽ bị cấm tiếp cận Nhà Trắng. Các nhà báo của ba đơn vị sau đó bị từ chối cho vào khuôn viên Nhà Trắng và một số thẻ tác nghiệp bị vô hiệu hóa.
Trong tuyên bố của mình, ông Trump cáo buộc các hãng truyền thông này thường xuyên đăng tải những thông tin mà ông cho là sai lệch về tổng thống và chính quyền. Chính quyền cũng lập luận trước tòa rằng quyền tiếp cận Nhà Trắng là một đặc quyền chứ không phải quyền đương nhiên của các cơ quan báo chí.
Trong hồ sơ gửi tòa trước phiên điều trần, phía chính quyền Trump cho rằng tổng thống có thẩm quyền quyết định những tổ chức truyền thông nào được tiếp cận các khu vực thuộc Nhà Trắng. Lập luận này đang đối mặt với những tranh luận pháp lý liên quan đến Tu chính án thứ nhất của Hiến pháp Mỹ, đặc biệt là vấn đề liệu chính phủ có thể hạn chế quyền tiếp cận báo chí dựa trên quan điểm hoặc nội dung đưa tin hay không.
Ở chiều ngược lại, CNN, MS NOW và Politico cho rằng quyết định của Nhà Trắng là một hình thức phân biệt đối xử dựa trên quan điểm. Trong đơn kiện, ba hãng truyền thông lập luận rằng việc chính quyền sử dụng quyền tiếp cận Nhà Trắng để phản ứng với nội dung đưa tin sẽ tạo ra một tiền lệ đáng lo ngại đối với hoạt động báo chí.
Phiên điều trần dự kiến diễn ra tại Washington vào chiều 23/9, với Thẩm phán Timothy Kelly chủ trì. Đây không phải lần đầu ông Kelly xử lý một vụ tranh chấp giữa chính quyền Trump và báo chí.
Trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump, Kelly từng ra phán quyết yêu cầu Nhà Trắng khôi phục thẻ tác nghiệp cho Jim Acosta, phóng viên CNN. Khi đó, tòa cho rằng quá trình thu hồi thẻ của phóng viên này chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về thủ tục công bằng.
Điểm đáng chú ý là chính ông Trump từng bày tỏ sự không hài lòng với việc bổ nhiệm Kelly. Trong những ngày qua, tổng thống cũng đề cập đến khả năng thất bại trong vụ kiện liên quan đến lệnh cấm truyền thông.
Vụ việc không chỉ dừng lại ở cuộc tranh chấp giữa ba hãng truyền thông và Nhà Trắng mà còn gây ảnh hưởng đến hoạt động đưa tin chung của các mạng truyền hình Mỹ.
Hôm 21/9, nhiều đài truyền hình lớn đã tạm dừng hoạt động đưa tin chung về các sự kiện của ông Trump để thể hiện sự đoàn kết với những đơn vị bị cấm. Việc này làm gián đoạn mô hình đưa tin đã tồn tại trong nhiều thập kỷ, theo đó các hãng truyền hình luân phiên tham gia nhóm phóng viên chuyên trách theo sát tổng thống và chia sẻ hình ảnh, âm thanh từ các sự kiện công khai.
Một hệ quả rõ rệt xuất hiện trong sự kiện cắt băng khánh thành sân bay trực thăng mới tại Nhà Trắng hôm 21/9. Do không có phóng viên thuộc nhóm truyền hình đưa tin, phần phát trực tiếp sự kiện gặp vấn đề về âm thanh, khiến khán giả khó nghe rõ những phát biểu của ông Trump.
Trong khi đó, cuộc tranh chấp vẫn tiếp tục mở rộng. Trước phiên tòa, nhiều chuyên gia pháp lý được Reuters dẫn lời cho rằng việc chính quyền hạn chế quyền tiếp cận báo chí dựa trên nội dung đưa tin có thể đặt ra vấn đề nghiêm trọng theo Tu chính án thứ nhất.
Chính quyền Trump trước đây cũng từng có những tranh chấp với các cơ quan báo chí khác liên quan đến quyền tiếp cận Nhà Trắng. Associated Press từng bị hạn chế tiếp cận một số sự kiện sau tranh cãi về cách gọi tên vùng biển mà ông Trump muốn đổi tên. Vụ việc sau đó cũng dẫn tới một cuộc chiến pháp lý về quyền tiếp cận báo chí.
Cuộc đối đầu hiện nay vì thế được xem là một chương mới trong mối quan hệ căng thẳng giữa ông Trump và các hãng truyền thông lớn. Trong khi Nhà Trắng khẳng định quyền tiếp cận không phải là quyền mặc nhiên của báo chí, CNN, MS NOW và Politico cho rằng chính phủ không thể sử dụng quyền tiếp cận để trừng phạt những cơ quan có cách đưa tin mà tổng thống không đồng tình.
Kết quả của phiên điều trần ngày 23/9 có thể quyết định liệu ba hãng truyền thông có được tạm thời trở lại Nhà Trắng trong thời gian vụ kiện tiếp tục hay không. Đây cũng là một vụ việc được theo dõi sát trong cuộc tranh luận rộng hơn về ranh giới giữa quyền quản lý hoạt động của Nhà Trắng và quyền tự do báo chí tại Mỹ.
