Theo Bangkok Post, giới nghiên cứu y sinh Thái Lan mới đây xác nhận sự hiện diện của virus Nipah trong một số quần thể dơi ăn quả sinh sống trong tự nhiên. Đây là loại virus từng gây ra nhiều đợt dịch nghiêm trọng tại khu vực Nam Á, khiến cộng đồng không khỏi lo ngại. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng nhấn mạnh rằng mối đe dọa trước mắt đối với Thái Lan không xuất phát trực tiếp từ động vật hoang dã, mà chủ yếu đến từ nguy cơ lây nhiễm xuyên biên giới thông qua con người, đặc biệt là các ca xâm nhập từ những quốc gia đang có dịch.
Trao đổi với truyền thông, Tiến sĩ Sophon Iamsirithaworn, Phó Thư ký thường trực Bộ Y tế Thái Lan, cho biết việc phát hiện virus Nipah trong mẫu xét nghiệm dơi ăn quả không nằm ngoài dự đoán của ngành y tế. Theo ông, dơi từ lâu đã được xác định là vật chủ tự nhiên của loại virus này tại nhiều nước châu Á. Điểm đáng chú ý là tải lượng virus trong các mẫu dơi tại Thái Lan ở mức thấp hơn đáng kể so với những khu vực từng ghi nhận các đợt bùng phát lớn.
Để chủ động giảm thiểu nguy cơ lây lan sang người, chính phủ Thái Lan đã triển khai hàng loạt biện pháp phòng ngừa sớm. Trong đó, việc cấm các trang trại chăn nuôi lợn hoạt động tại những khu vực phát hiện virus ở dơi được xem là bước đi then chốt. Lợn từng được xác định là “vật chủ khuếch đại”, đóng vai trò trung gian giúp virus truyền từ dơi sang người, từ đó làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.
“Cho đến nay, Thái Lan chưa ghi nhận bất kỳ trường hợp nhiễm virus Nipah nào ở người”, Tiến sĩ Sophon khẳng định. Dẫu vậy, ngành y tế vẫn theo dõi sát sao diễn biến dịch tễ tại Bangladesh và bang Tây Bengal của Ấn Độ, những khu vực từng xuất hiện các ổ dịch Nipah. Dù cách xa về mặt địa lý, các đường bay thẳng vẫn kết nối trực tiếp các điểm đến này với những sân bay lớn của Thái Lan như Suvarnabhumi, Don Mueang hay Phuket, làm gia tăng nguy cơ xâm nhập mầm bệnh.
Trong bối cảnh đó, công tác kiểm soát y tế tại các cửa khẩu hàng không tiếp tục được siết chặt. Nhân viên y tế tập trung sàng lọc hành khách có biểu hiện sốt, triệu chứng hô hấp hoặc từng lưu trú tại vùng dịch trong vòng 21 ngày trước khi nhập cảnh. Đây được coi là tuyến phòng thủ quan trọng nhằm phát hiện sớm và ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.
Ở góc độ chuyên môn, Tiến sĩ Jurai Wongsawat, người phát ngôn Cục Kiểm soát Bệnh tật Thái Lan, cho biết virus Nipah hiện được chia thành hai chủng chính: chủng Malaysia và chủng Bangladesh. Trong đó, chủng Bangladesh được đánh giá nguy hiểm hơn do tỷ lệ tử vong cao và thường gây biến chứng nặng ở đường hô hấp. Đáng lo ngại, đến nay thế giới vẫn chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị đặc hiệu đối với căn bệnh này.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng khả năng lây lan của virus Nipah không cao, bởi việc truyền bệnh chủ yếu xảy ra khi có tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể của người nhiễm. Kết quả giám sát tại Thái Lan cho thấy chỉ khoảng 10% mẫu dơi ăn quả mang virus, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ 40–50% từng được ghi nhận tại Ấn Độ. Đặc biệt, chưa có bằng chứng cho thấy virus đã lây từ dơi sang lợn hoặc người tại địa phương.
Theo Tiến sĩ Nattapong Wongwiwat, Tổng Giám đốc Cục Dịch vụ Y tế, nếu lợn bị nhiễm virus từ dơi, nguy cơ bùng phát dịch ở người sẽ tăng mạnh do virus được khuếch đại trong cơ thể loài vật này. Virus Nipah có tỷ lệ tử vong dao động từ 40 đến 75%, trong đó trẻ em được xem là nhóm dễ tổn thương nhất. Các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ như sốt, đau đầu, đau cơ, sau đó có thể nhanh chóng tiến triển sang viêm não, suy hô hấp và để lại nhiều di chứng lâu dài.
Trước những quan ngại gia tăng, Thái Lan đã chủ động khôi phục nhiều biện pháp kiểm soát y tế từng áp dụng trong giai đoạn cao điểm của đại dịch Covid-19. Bộ Y tế khẳng định hiện chưa có dấu hiệu bùng phát dịch, đồng thời kêu gọi người dân giữ bình tĩnh, duy trì sinh hoạt bình thường và thực hiện các biện pháp vệ sinh cơ bản. Song song đó, các cơ sở y tế được yêu cầu sẵn sàng kịch bản ứng phó, với tinh thần ưu tiên phòng ngừa và phát hiện sớm, thay vì tạo ra tâm lý hoang mang không cần thiết trong xã hội.
