Chính phủ Mỹ và Nhật Bản vừa xác nhận đã phối hợp can thiệp vào thị trường ngoại hối nhằm ngăn chặn đà mất giá mạnh của đồng yên, sau khi đồng tiền này rơi xuống mức thấp nhất trong vòng 40 năm so với USD. Đây là lần đầu tiên hai nền kinh tế lớn thực hiện động thái phối hợp như vậy kể từ năm 2011.
Theo thông tin từ Bộ Tài chính Nhật Bản và Bộ Tài chính Mỹ, đợt can thiệp diễn ra vào tuần trước nhằm hạn chế những biến động quá mức trên thị trường tiền tệ, đồng thời phát đi tín hiệu mạnh mẽ rằng hai nước sẵn sàng tiếp tục phối hợp nếu đồng yên tiếp tục chịu áp lực bán tháo.
Lần gần nhất Mỹ và Nhật Bản cùng hành động trên thị trường ngoại hối là sau thảm họa động đất và sóng thần tại miền Đông Nhật Bản năm 2011. Khi đó, hai nước phối hợp để làm suy yếu đồng yên nhằm hỗ trợ nền kinh tế Nhật phục hồi sau thiên tai. Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, mục tiêu đã hoàn toàn đảo ngược: bảo vệ đồng yên trước nguy cơ mất giá kéo dài.
Động thái phối hợp lần này được đánh giá là rất đáng chú ý bởi nó phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn của cả Washington và Tokyo về những tác động lan tỏa của sự suy yếu đồng yên đối với hệ thống tài chính toàn cầu. Việc đồng tiền Nhật Bản mất giá không chỉ gây áp lực lên thị trường trái phiếu chính phủ Nhật mà còn có nguy cơ ảnh hưởng đến chi phí vay vốn của Mỹ cũng như sự ổn định của thị trường tài chính quốc tế.
Ông Shigeto Nagai, Trưởng bộ phận Kinh tế Nhật Bản tại Oxford Economics, nhận định Mỹ đồng ý tham gia chiến dịch can thiệp vì điều này cũng mang lại lợi ích cho chính Washington với chi phí tương đối thấp nhưng hiệu quả tiềm năng đáng kể.
Theo chuyên gia này, nhiều khả năng hai nước sẽ tiếp tục thực hiện các đợt can thiệp theo từng giai đoạn trong thời gian tới. Ngay cả khi quy mô mua vào đồng yên không quá lớn, việc thị trường luôn trong trạng thái cảnh giác trước khả năng can thiệp cũng đủ để hạn chế các hoạt động đầu cơ và giúp ổn định tỷ giá.
Đồng yên suy yếu trong nhiều năm qua chủ yếu xuất phát từ sự chênh lệch lớn về lãi suất giữa Nhật Bản và các nền kinh tế phát triển khác, đặc biệt là Mỹ. Trong khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn duy trì lãi suất cơ bản ở mức 3,5% - 3,75%, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) mới chỉ nâng lãi suất lên 1% vào tháng 6 vừa qua, mức cao nhất kể từ tháng 9/1995 nhưng vẫn thấp hơn đáng kể so với Mỹ.
Lãi suất thấp khiến tài sản định giá bằng đồng yên trở nên kém hấp dẫn đối với giới đầu tư quốc tế, góp phần đẩy dòng vốn sang các thị trường có lợi suất cao hơn và tạo áp lực giảm giá lên đồng tiền Nhật.
Bên cạnh yếu tố lãi suất, nền kinh tế Nhật Bản còn đối mặt với nhiều thách thức mang tính dài hạn như lực lượng lao động trong độ tuổi làm việc liên tục suy giảm, năng suất tăng trưởng chậm và sự phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng - mặt hàng chủ yếu được thanh toán bằng đồng USD. Những yếu tố này khiến nhu cầu đối với đồng yên tiếp tục suy yếu.
Trong tuyên bố đưa ra hôm 3/8, Bộ Tài chính Nhật Bản cho biết đợt phối hợp với Bộ Tài chính Mỹ vào ngày 31/7 đã góp phần "đối phó với những biến động quá mức và tình trạng rối loạn trên thị trường đồng yên trong những tháng gần đây".
Về phía Mỹ, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cũng khẳng định các hành động phối hợp đã giúp ngăn chặn những biến động bất thường của đồng yên. Ông nhấn mạnh Washington ủng hộ các biện pháp quyết liệt của Tokyo nhằm điều chỉnh tình trạng đồng yên đang bị định giá thấp đáng kể.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cho biết Nhật Bản mong muốn nhận được sự hỗ trợ để ổn định đồng nội tệ và Mỹ sẵn sàng đồng hành cùng đồng minh thân cận này.
Sau phát biểu của ông Trump, tỷ giá USD/JPY giảm khoảng 0,2%, xuống còn 157,07 yên đổi một USD, thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh 164 yên/USD được ghi nhận vào tháng trước. Tuy nhiên, sau khi Bộ Tài chính Nhật Bản công bố tuyên bố chính thức, tỷ giá đã phục hồi lên khoảng 157,70 yên/USD.
Dữ liệu từ Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cho thấy Tokyo có thể đã bán gần 59 tỷ USD để mua đồng yên trong đợt can thiệp tại thị trường New York hôm 30/7, trước khi hai nước chính thức phối hợp hành động vào ngày hôm sau.
Hiện phía Mỹ chưa công bố quy mô cụ thể của phần can thiệp. Tuy nhiên, một bức ảnh do Reuters ghi lại tại cuộc họp nội các hôm 31/7 cho thấy trên cuốn sổ ghi chú của Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent có dòng chữ: "Việc cần làm: Mua 5-10 tỷ USD đồng yên", làm dấy lên suy đoán rằng Washington đã trực tiếp tham gia hỗ trợ thị trường với quy mô hàng tỷ USD.
Việc Mỹ và Nhật Bản cùng can thiệp sau hơn một thập kỷ được giới quan sát đánh giá là thông điệp mạnh mẽ gửi tới thị trường tài chính toàn cầu: hai nền kinh tế sẽ không để đồng yên tiếp tục lao dốc theo cách có thể gây mất ổn định cho hệ thống tiền tệ quốc tế.
