Thủ tướng Nepal Balendra Shah kêu gọi cộng đồng quốc tế hỗ trợ bằng các khoản viện trợ không hoàn lại thay vì những khoản vay mới, trong bối cảnh quốc gia vùng Himalaya đang phải đối mặt với nhu cầu phục hồi và tái thiết khổng lồ sau trận lũ băng khiến ít nhất 1.450 người thiệt mạng.
Phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc lần thứ 81 ở New York ngày 24/9, Thủ tướng Balendra Shah cho biết nhu cầu phục hồi và tái thiết của Nepal sau thảm họa ước tính tương đương khoảng 10% GDP của quốc gia này.
Trận lũ xảy ra khoảng bốn tuần trước đã tàn phá nhiều cộng đồng miền núi, cuốn trôi hàng loạt tuyến đường, cầu cống, trường học, nhà cửa và sinh kế của người dân. Theo ông Shah, thảm họa không chỉ gây thiệt hại về người và tài sản mà còn làm gián đoạn tiến trình phát triển của Nepal.
Trong bài phát biểu, nhà lãnh đạo Nepal nhấn mạnh những quốc gia dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu không nên phải tiếp tục gia tăng gánh nặng nợ nần để khắc phục hậu quả của những thảm họa mà họ phải hứng chịu. "Khi một thảm họa do biến đổi khí hậu gây ra phá hủy cơ sở hạ tầng của một quốc gia nghèo, câu trả lời không thể chỉ đơn giản là một khoản vay khổng lồ khác hoặc một loạt các khoản viện trợ nhỏ. Chúng ta cần sự hỗ trợ dựa trên viện trợ đầy đủ từ cộng đồng quốc tế", ông Shah nói.
Lời kêu gọi được đưa ra trong bối cảnh Nepal đang phải triển khai các hoạt động tìm kiếm, cứu hộ và phục hồi trên diện rộng. Thảm họa bắt nguồn từ vụ sạt lở sông băng xảy ra gần biên giới giữa Nepal và Khu tự trị Tây Tạng của Trung Quốc vào cuối tháng 8. Lở đất và dòng lũ quét sau đó tràn xuống các thung lũng phía hạ lưu, gây thiệt hại nghiêm trọng.
Nhiều tuần sau thảm họa, công tác tìm kiếm và cứu hộ vẫn tiếp tục. Hơn 6.000 người được cho là vẫn mất tích trong khu vực. Thủ tướng Shah thừa nhận nhiều người trong số này có thể sẽ không bao giờ được tìm thấy.
Đối với Nepal, thảm họa cũng là lời cảnh báo rõ rệt về những rủi ro ngày càng lớn mà biến đổi khí hậu có thể gây ra tại khu vực Himalaya. Các hiện tượng thời tiết cực đoan và sự thay đổi của môi trường vùng núi đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với cộng đồng dân cư sinh sống tại các khu vực có địa hình hiểm trở.
Bên cạnh việc kêu gọi nguồn lực tài chính, ông Shah đề xuất tăng cường hợp tác giữa Nepal, Ấn Độ và Trung Quốc nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Ông đồng thời kêu gọi nhanh chóng thiết lập một cơ chế hợp tác khu vực Himalaya, trong đó các quốc gia có thể chia sẻ dữ liệu vệ tinh, theo dõi các hồ băng, nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm và phối hợp ứng phó với những thảm họa có khả năng vượt qua biên giới.
Theo Thủ tướng Nepal, việc xây dựng một hệ thống phối hợp như vậy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi các thảm họa tự nhiên tại khu vực Himalaya có thể nhanh chóng tác động đến nhiều cộng đồng và quốc gia ở hạ lưu.
Trong một tín hiệu hỗ trợ bước đầu, Ngân hàng Thế giới hồi đầu tuần đã cung cấp khoản tài trợ khẩn cấp lên tới 170 triệu USD cho Nepal nhằm hỗ trợ quốc gia này ứng phó với thảm họa và bắt đầu các chương trình phục hồi.
Tuy nhiên, quy mô thiệt hại khiến nhu cầu hỗ trợ của Nepal vẫn ở mức rất lớn. Với chi phí phục hồi và tái thiết được ước tính tương đương khoảng 10% GDP, chính phủ Nepal đang tìm kiếm sự hỗ trợ quốc tế theo hướng giảm thêm gánh nặng tài chính cho một quốc gia vốn đã chịu tác động nặng nề từ thảm họa khí hậu.
Thông điệp của Thủ tướng Balendra Shah tại Liên Hợp Quốc vì thế không chỉ tập trung vào việc khắc phục hậu quả trước mắt mà còn đặt vấn đề về cách cộng đồng quốc tế hỗ trợ những quốc gia dễ tổn thương trước biến đổi khí hậu trong dài hạn.
