Quân đội Mỹ đã triển khai lực lượng quy mô lớn tới Venezuela nhằm hỗ trợ công tác cứu hộ và cứu trợ sau trận động đất nghiêm trọng xảy ra tuần trước. Động thái này không chỉ phản ánh nỗ lực ứng phó với thảm họa nhân đạo mà còn đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong quan hệ giữa Washington và Caracas sau nhiều năm căng thẳng.
Theo Reuters, Tướng Francis Donovan - Tư lệnh Bộ Tư lệnh miền Nam Hoa Kỳ (SOUTHCOM) cho biết hơn 900 binh sĩ Mỹ hiện đang hoạt động bên trong lãnh thổ Venezuela, trong khi khoảng 800 quân nhân khác được bố trí tại các trung tâm hậu cần ở Puerto Rico và Curacao để hỗ trợ chiến dịch cứu trợ.
Lực lượng Mỹ đã tham gia nhiều nhiệm vụ quan trọng, bao gồm tìm kiếm cứu nạn, khôi phục hoạt động tại sân bay, vận chuyển hàng cứu trợ nhân đạo bằng đường không và đường biển, đồng thời hỗ trợ đảm bảo các tuyến tiếp tế luôn thông suốt đến những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề.
Theo Tướng Donovan, quân đội Mỹ đã triển khai ít nhất 4-5 máy bay không người lái MQ-9 Reaper trên không phận Venezuela cùng một trung tâm điều phối tình báo đặt tại Miami nhằm hỗ trợ chính quyền Caracas đánh giá thiệt hại sau thảm họa.
Ông cho biết các thiết bị này không chỉ giúp theo dõi tình trạng cơ sở hạ tầng, xác định những tòa nhà bị hư hại mà còn hỗ trợ lập bản đồ các tuyến đường bị chia cắt để việc vận chuyển cứu trợ diễn ra hiệu quả hơn.
"Chúng tôi sử dụng những nguồn lực vốn được triển khai để theo dõi các mối đe dọa trong khu vực nhằm đảm bảo các tuyến đường được thông suốt và xác định chính xác những khu vực chịu thiệt hại mà từ mặt đất rất khó quan sát", ông Donovan nói.
Chiến dịch cứu trợ lần này được đánh giá là diễn biến đáng chú ý trong quan hệ Mỹ - Venezuela.
Chỉ vài tháng trước, ngày 3/1, quân đội Mỹ từng tiến hành chiến dịch bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro và đưa ông tới New York để đối mặt với các cáo buộc liên quan đến buôn bán ma túy. Ông Maduro nhiều lần bác bỏ toàn bộ các cáo buộc.
Đến tháng trước, Mỹ tiếp tục phối hợp với chính quyền Venezuela trong chiến dịch tiêu diệt thủ lĩnh băng nhóm tội phạm Tren de Aragua. Theo ông Donovan, tốc độ cải thiện quan hệ giữa hai nước diễn ra rất nhanh.
"Ngày 3/1 không phải là quá xa. Hãy nhìn xem mối quan hệ giữa hai bên đã thay đổi như thế nào chỉ trong thời gian ngắn", vị tướng Mỹ nhận định.
Tuần trước, Venezuela hứng chịu liên tiếp hai trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ Richter chỉ cách nhau chưa đầy một phút. Thảm họa khiến nhiều tòa nhà đổ sập, hàng nghìn người bị mắc kẹt dưới đống đổ nát.
Đến ngày thứ sáu của chiến dịch cứu hộ, Chủ tịch Quốc hội Venezuela Jorge Rodriguez cho biết chỉ có thêm một người sống sót được giải cứu - một bé gái 3 tuổi. Tuy nhiên, lực lượng cứu hộ vẫn tiếp tục tìm kiếm các nạn nhân. Ông Donovan cho biết lính thủy đánh bộ Mỹ là những người đầu tiên có mặt tại hiện trường, trực tiếp tham gia đào bới đống đổ nát cùng lực lượng cứu hộ Venezuela.
Ngoài ra, quân đội Mỹ còn hỗ trợ vận chuyển dân thường và các đội cứu hộ quốc tế, trong đó có đội tìm kiếm cứu nạn đến từ Fairfax (bang Virginia, Mỹ), đơn vị đã công bố đoạn video ghi lại khoảnh khắc giải cứu thành công một người mẹ cùng em bé 9 tháng tuổi.
Theo Tướng Donovan, khó khăn lớn nhất của chiến dịch không nằm ở việc đưa viện trợ đến Venezuela mà ở khả năng phân phối nhanh chóng tới các khu vực bị ảnh hưởng.
Ông cho rằng trong nhiều thảm họa lớn, hàng cứu trợ thường bị ùn ứ tại các điểm nhập cảnh nếu không có hệ thống hậu cần đủ mạnh để vận chuyển đến nơi cần thiết. "Đó là lý do nhiều chiến dịch cứu trợ có thể gặp trục trặc. Có rất nhiều vật tư được đưa đến nhưng lại không có phương án vận chuyển hiệu quả tới các khu vực chịu ảnh hưởng", ông nói.
Trong khi đó, chính phủ Venezuela đang đối mặt với nhiều chỉ trích vì bị cho là phản ứng quá chậm sau thảm họa. Nhiều người dân cho biết trong những ngày đầu tiên sau động đất, họ phải tự dùng tay không, xẻng và dây thừng để tìm kiếm người thân trước khi các thiết bị hạng nặng được điều động tới hiện trường.
Đến cuối tuần qua, truyền hình nhà nước mới phát sóng hình ảnh các máy xúc và phương tiện chuyên dụng bắt đầu dọn dẹp đống đổ nát tại nhiều khu vực. Người dân địa phương cũng ghi nhận lực lượng cứu hộ quốc tế đã hỗ trợ tìm kiếm và đưa nhiều thi thể ra khỏi hiện trường.
Trước câu hỏi về thời gian duy trì lực lượng tại Venezuela, ông Donovan khẳng định quân đội Mỹ không có kế hoạch đồn trú lâu dài. Theo ông, Bộ Ngoại giao Mỹ đang giữ vai trò chủ trì chiến dịch hỗ trợ nhân đạo, còn lực lượng quân sự chỉ tham gia trong phạm vi nhiệm vụ cứu trợ khẩn cấp.
"Chúng tôi không ở lại. Đây là nhiệm vụ mà quân đội Mỹ vẫn thường thực hiện trong các hoạt động cứu trợ thiên tai. Khi hoàn thành công việc, chúng tôi sẽ rời đi", ông Donovan nhấn mạnh.
Dù vậy, vị tư lệnh cũng bày tỏ kỳ vọng chiến dịch cứu trợ lần này sẽ tạo nền tảng cho mối quan hệ hợp tác quân sự tích cực hơn giữa Mỹ và Venezuela trong tương lai. "Nếu điều này mở ra cơ hội xây dựng mối quan hệ quân sự song phương tốt đẹp hơn, chúng tôi chắc chắn sẵn sàng tiến về phía trước", ông nói.
