Một cậu bé 12 tuổi được cho là đã sống một mình trong căn nhà thuê suốt hơn một năm sau khi mẹ cùng ba người con khác chuyển đi. Căn nhà rơi vào tình trạng mất điện, nước, bốc mùi và ẩm mốc. Vụ việc kéo dài còn khiến chủ nhà rơi vào tình thế khó xử khi muốn thu hồi nhà nhưng không thể dễ dàng thực hiện do bên trong có trẻ vị thành niên.
Theo China Newsweek, sự việc xảy ra tại một căn hộ rộng 119 m² ở khu Hương Châu, thành phố Chu Hải, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Chủ nhà là bà Mã cho biết người thuê, được xác định là bà Phan, đã nhiều lần chậm trả tiền thuê nhà và sau đó phát sinh khoản nợ tiền thuê, phí quản lý cùng các chi phí liên quan.
Tháng 6/2024, bà Phan ký hợp đồng thuê căn hộ với giá 3.300 nhân dân tệ mỗi tháng. Tuy nhiên, sau một thời gian, việc thanh toán tiền thuê nhà liên tục bị trì hoãn. Ngày 24/12/2024, do khoản tiền thuê bị nợ kéo dài, bà Mã gửi thông báo chấm dứt hợp đồng, yêu cầu người thuê rời khỏi căn hộ trong vòng một tuần.
Thời điểm đó, bà Phan phản hồi rằng con mình đang bị bệnh nên "không có tâm trạng để giải quyết những chuyện này". Người phụ nữ cũng cho biết bản thân đang vướng vào một vụ kiện, tài khoản WeChat và thẻ ngân hàng bị hạn chế sử dụng, đồng thời mong chủ nhà thông cảm.
Từ tháng 2/2025, bà Phan được cho là không tiếp tục thanh toán tiền thuê nhà, điện, nước và các khoản chi phí khác. Chủ nhà cũng không thể liên lạc được với bà.
Đến tháng 5/2025, điện, nước và gas tại căn hộ bị ngừng cung cấp.
Không còn cách nào khác, bà Mã đưa vụ việc ra tòa. Ngày 30/6/2025, Tòa án nhân dân quận Hương Châu ra phán quyết chấm dứt hợp đồng thuê nhà, yêu cầu bà Phan bàn giao lại căn hộ trong vòng 10 ngày, đồng thời thanh toán hơn 70.000 nhân dân tệ tiền sử dụng nhà, phí quản lý và các khoản liên quan. Tuy nhiên, khi bà Mã đến căn hộ để trao đổi việc bàn giao, bà phát hiện người thuê đã rời đi. Điều khiến bà bất ngờ là bên trong vẫn còn một cậu bé 12 tuổi.
Theo lời kể của chủ nhà, sau khi điện, nước bị cắt không lâu, bà Phan không thể tiếp tục duy trì cuộc sống tại đây nên đã đưa ba người con khác rời khỏi căn hộ. Riêng cậu bé 12 tuổi vẫn ở lại. "Suốt từ tháng 5 năm ngoái đến nay, cậu bé sống một mình trong căn nhà thuê", bà Mã nói.
Chủ nhà cho biết cậu bé không giải thích được vì sao mình phải ở lại. Em chỉ nói mẹ thỉnh thoảng ghé qua thăm. Trong thời gian dài không có người dọn dẹp, căn hộ trở nên ẩm mốc, bốc mùi nghiêm trọng. Tình trạng này kéo dài hơn một năm khiến bà Mã nhiều lần phải đến kiểm tra căn nhà. Theo lời bà, ít nhất 5 lần bà tới đây đều bắt gặp cậu bé.
Một số cư dân trong khu nhà cũng phản ánh với chủ nhà rằng cậu bé từng đi vệ sinh tại khu vực công cộng vì căn hộ không còn nước sinh hoạt, gây ảnh hưởng đến những người xung quanh.
Điều khiến vụ việc trở nên phức tạp là cậu bé vẫn là trẻ vị thành niên. Bà Mã nhiều lần liên hệ với cơ quan thi hành án để đề nghị xử lý việc bàn giao căn hộ, nhưng được thông báo rằng do trong nhà có trẻ vị thành niên đang sống một mình nên việc cưỡng chế không thể đơn giản tiến hành. Chủ nhà sau đó tìm đến nhiều cơ quan khác nhau, gồm chính quyền địa phương, khu phố, đồn cảnh sát và Hội Liên hiệp Phụ nữ để nhờ hỗ trợ.
Theo bà Mã, phía cộng đồng dân cư từng liên hệ với mẹ cậu bé. Tuy nhiên, người phụ nữ cho rằng đây là "chuyện gia đình" và từ chối hỗ trợ. Bà Mã cho biết mọi người nghe nói mẹ cậu bé vẫn sống ở khu vực gần đó nhưng không xác định được địa chỉ cụ thể.
Ngày 28/9, China Newsweek nhiều lần gọi điện cho bà Phan nhưng không nhận được phản hồi.
Theo Southern Daily, khi phóng viên đến tìm hiểu, cậu bé cho biết mình không đi học và cũng không muốn chuyển đến sống cùng mẹ. Về chi phí sinh hoạt, cha của em được cho là vẫn chuyển tiền hàng tháng vào tài khoản Alipay liên kết với đồng hồ điện thoại của em. Trong khi đó, khi được phóng viên hỏi về vụ việc, bà Phan trả lời rằng "chuyện này bạn không hiểu" và cho rằng "bố không về thì không giải quyết được".
Nhân viên cộng đồng Vạn Tử, quận Hương Châu, xác nhận họ từng tiếp nhận và xử lý vụ việc, đồng thời báo cáo vấn đề liên quan đến việc học tập và quyền giám hộ của cậu bé. Tuy nhiên, đến thời điểm được hỏi, họ chưa nắm được toàn bộ tiến triển.
Theo phía địa phương, cậu bé không hoàn toàn rơi vào tình trạng không có người quan tâm. Cha mẹ em được cho là vẫn định kỳ đến thăm và cung cấp tiền sinh hoạt.
Đến ngày 29/9, phía cộng đồng tiếp tục liên hệ với bà Mã, cho biết họ đang xử lý vụ việc và đã liên lạc với bà Phan để thương lượng việc đón cậu bé về.
Trao đổi về trường hợp này, luật sư công ích Triệu Lương Thiện, đối tác cấp cao của Công ty Luật Hằng Đạt (Thiểm Tây), cho rằng việc cha mẹ để cậu bé 12 tuổi sống một mình trong căn nhà đã bị cắt điện, nước trong thời gian dài có thể được xem là không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ giám hộ. Theo luật sư, trách nhiệm của người giám hộ không chỉ dừng ở việc cung cấp tiền sinh hoạt. Người giám hộ còn phải bảo đảm việc chăm sóc, an toàn và quyền được học tập của trẻ.
Luật Bảo vệ trẻ vị thành niên của Trung Quốc quy định người giám hộ không được để trẻ dưới 16 tuổi tách khỏi sự giám hộ và sống một mình.
Trong trường hợp này, cậu bé mới 12 tuổi nhưng được cho là đã sống một mình trong thời gian dài, đồng thời không đi học và phải sinh hoạt trong căn nhà không có điện, nước. Đây là những vấn đề mà cơ quan chức năng cần xem xét, đặc biệt liên quan đến trách nhiệm giám hộ và quyền được giáo dục của trẻ.
Luật sư Triệu Lương Thiện cho rằng nếu người giám hộ không thực hiện trách nhiệm, khiến trẻ tiếp tục rơi vào tình trạng không được chăm sóc, cơ quan dân sự có thể áp dụng các biện pháp bảo vệ và giám hộ tạm thời theo quy định. Tuy nhiên, vụ việc hiện rơi vào tình thế khó xử bởi hai vấn đề là bảo vệ đứa trẻ và thu hồi căn nhà đang gắn chặt với nhau.
Theo luật sư, việc có trẻ vị thành niên sống trong căn hộ không nhất thiết đồng nghĩa với việc tòa án phải dừng thi hành phán quyết về việc bàn giao nhà. Thay vào đó, các cơ quan liên quan cần phối hợp đánh giá trước tình trạng an toàn của cậu bé.
Trong trường hợp cần thiết, cơ quan chức năng có thể đưa trẻ đến nơi ở tạm thời an toàn trước khi tiếp tục thực hiện việc bàn giao căn hộ. Quá trình này cần sự phối hợp giữa tòa án, công an, chính quyền địa phương, cơ quan dân sự, Hội Liên hiệp Phụ nữ và ngành giáo dục. Vụ việc cũng cho thấy những khó khăn thực tế khi một tranh chấp dân sự về nhà thuê đồng thời liên quan đến quyền và lợi ích của trẻ vị thành niên. Bên cạnh vấn đề pháp lý, cơ quan chức năng còn phải tính đến tâm lý của đứa trẻ, phản ứng của cha mẹ và trách nhiệm phối hợp giữa nhiều cơ quan.
Trong khi đó, căn hộ nơi cậu bé đã sống hơn một năm vẫn trong tình trạng xuống cấp, ẩm mốc và bốc mùi. Điều được nhiều người quan tâm lúc này không chỉ là khi nào chủ nhà có thể lấy lại căn hộ, mà còn là cậu bé 12 tuổi sẽ được đưa đi đâu và ai sẽ chịu trách nhiệm chăm sóc em sau hơn một năm sống một mình.
