Nguy cơ bất ổn mới tại Trung Đông đang phủ bóng lên thị trường năng lượng toàn cầu sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải huyết mạch vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ của thế giới.
Bộ Chỉ huy quân sự liên hợp Iran cho biết quyết định này được đưa ra nhằm đáp trả các cuộc tấn công kéo dài của Israel tại Lebanon, đồng thời cáo buộc Mỹ không thực hiện đầy đủ các cam kết liên quan đến việc chấm dứt chiến sự. Trong tuyên bố phát trên truyền hình nhà nước, Tehran cảnh báo sẽ triển khai thêm các biện pháp mạnh hơn nếu “các hành động gây hấn tiếp tục diễn ra”.
Tuy nhiên, gần như cùng thời điểm, truyền thông Iran xác nhận phái đoàn đàm phán nước này vẫn lên đường tới Thụy Sĩ để tham gia các cuộc thương lượng đã được lên lịch từ trước. Các cuộc đối thoại kỹ thuật dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Bürgenstock với sự trung gian của Qatar và sự hỗ trợ từ Pakistan.
Dù vậy, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Bagahei tỏ ra thận trọng, cho rằng rất khó đạt được tiến triển nếu Washington không chứng minh thiện chí bằng việc thực hiện đầy đủ những cam kết đã đưa ra. Theo ông, chuyến đi tới Thụy Sĩ nhằm gây sức ép buộc phía Mỹ tuân thủ nghĩa vụ của mình, đồng thời cảnh báo toàn bộ khuôn khổ hợp tác hiện nay có thể sụp đổ nếu các điều kiện quan trọng không được đáp ứng.
Phản ứng trước động thái từ Tehran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải thông điệp trên mạng xã hội Truth Social, tuyên bố sẽ không có bất kỳ khoản phí nào tại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn kéo dài 60 ngày. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh Mỹ có thể áp dụng các khoản thu nếu thỏa thuận cuối cùng thất bại, với lý do Washington đang đóng vai trò “người bảo vệ” an ninh cho các quốc gia Trung Đông và cần được bù đắp chi phí.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) bác bỏ thông tin cho rằng eo biển Hormuz đã bị phong tỏa. Cơ quan này khẳng định hoạt động hàng hải quốc tế vẫn diễn ra bình thường và 55 tàu thương mại đã đi qua tuyến đường này trong ngày, vận chuyển hơn 17 triệu thùng dầu cùng nhiều loại hàng hóa quan trọng tới thị trường toàn cầu.
Theo CENTCOM, Trung tâm Thông tin Hàng hải Liên hợp cũng đã phát đi thông báo xác nhận các tàu thuyền vẫn được đảm bảo an toàn, không gặp phải bất kỳ rào cản hay yêu cầu bất thường nào trên tuyến đường chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman.
Phía Mỹ cho biết sẽ tiếp tục giám sát và bảo đảm mọi điều khoản trong thỏa thuận tạm thời với Iran được thực thi đầy đủ.
Tại Washington, Phó Tổng thống JD Vance xác nhận các đặc phái viên hàng đầu của Mỹ gồm Jared Kushner và Steve Witkoff đã có mặt tại Thụy Sĩ để chuẩn bị cho các cuộc thương lượng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran. Ông Vance cũng để ngỏ khả năng sẽ tới Thụy Sĩ trong vài ngày tới nhằm thúc đẩy tiến trình đối thoại.
Việc Iran tuyên bố đóng eo biển Hormuz và những phản ứng trái chiều từ Washington đang làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy căng thẳng mới tại Trung Đông. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu vừa kỳ vọng vào thỏa thuận ngừng bắn tạm thời được ký kết hồi đầu tuần, bất kỳ sự gián đoạn nào tại Hormuz cũng có thể tạo ra những cú sốc mới đối với chuỗi cung ứng và thị trường năng lượng thế giới.
