Dữ liệu này được xem là một trong những yếu tố quan trọng để Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đánh giá liệu nền kinh tế có đủ khả năng chống chịu khủng hoảng năng lượng hay không, từ đó quyết định có nâng lãi suất ngay trong tháng tới hay không.
“Dữ liệu hôm nay cho thấy nền kinh tế vẫn khá vững vàng trước khi chiến sự Iran nổ ra, điều đó đồng nghĩa Nhật Bản vẫn còn một số ‘tấm đệm’ để vượt qua cú sốc năng lượng”, Yoshiki Shinke, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Dai-ichi Life Research Institute nhận định.
Ông cho rằng kinh tế có thể suy giảm trong quý II, nhưng nếu tác động chủ yếu chỉ là giá cả tăng cao thì quá trình phục hồi vẫn có thể tiếp diễn sau đó. Tuy nhiên, nếu xảy ra gián đoạn nguồn cung quy mô lớn, thiệt hại đối với tăng trưởng có thể nghiêm trọng đến mức BOJ không còn dư địa để nâng lãi suất trong tháng 6.
Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) thực tế của Nhật Bản tăng 2,1% theo năm trong quý I, vượt xa dự báo trung vị của thị trường là 1,7% và mức tăng điều chỉnh 0,8% của quý IV năm ngoái.
Quý tăng trưởng thứ hai liên tiếp của nền kinh tế lớn thứ tư thế giới được thúc đẩy bởi xuất khẩu mạnh mẽ, khi nhu cầu bên ngoài đóng góp thêm 0,3 điểm phần trăm vào tăng trưởng.
Tiêu dùng cá nhân và chi tiêu vốn đều tăng 0,3% so với quý trước, cho thấy lợi nhuận doanh nghiệp ổn định cùng mức tăng lương đều đặn đang hỗ trợ quá trình phục hồi.
Tuy nhiên, các nhà phân tích dự báo tăng trưởng sẽ chậm lại trong những quý tới khi tác động từ xung đột Trung Đông, nguyên nhân gây gián đoạn chưa từng có đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu ngày càng rõ rệt.
“Chúng tôi cho rằng GDP quý I giờ đã là câu chuyện quá khứ và nền kinh tế sẽ sớm chịu áp lực từ chi phí năng lượng cao. Giá năng lượng tăng và bất ổn kéo dài sẽ hạn chế tiêu dùng cũng như đầu tư trong ngắn hạn”, các chuyên gia của Oxford Economics viết trong báo cáo nghiên cứu.
Thị trường phần lớn không phản ứng mạnh với dữ liệu GDP, thay vào đó tập trung vào quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm dừng kế hoạch tấn công Iran, khiến chứng khoán châu Á biến động không rõ xu hướng còn trái phiếu giữ trạng thái ổn định hơn.
Nhu cầu trú ẩn an toàn đối với đồng USD đã kéo đồng yen xuống mức 159 yen/USD, khiến giới giao dịch tiếp tục cảnh giác về khả năng chính quyền Nhật Bản can thiệp mua yen. Tokyo được cho là đã chi khoảng 10.000 tỷ yen trong đợt can thiệp gần nhất nhằm hỗ trợ đồng nội tệ đang suy yếu, trong bối cảnh đồng yen mất giá kéo áp lực lạm phát tăng lên do chi phí nhập khẩu đắt đỏ hơn.
Cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2 cùng việc Tehran gần như đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu khí toàn cầu đã khiến giá năng lượng tăng vọt và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn nghiêm trọng dòng chảy năng lượng.
Sự phụ thuộc lớn vào dầu mỏ Trung Đông khiến Nhật Bản đặc biệt dễ tổn thương. Chi phí nhiên liệu leo thang đang thúc đẩy lạm phát, làm suy giảm sức mua của hộ gia đình và thu hẹp biên lợi nhuận doanh nghiệp, qua đó làm tăng nguy cơ suy thoái kinh tế nghiêm trọng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài.
Sự thay đổi trong triển vọng kinh tế đã tác động mạnh tới kỳ vọng chính sách. BOJ phát đi tín hiệu “diều hâu” mạnh hơn, từng khiến thị trường đặt cược lớn vào khả năng tăng lãi suất trong tháng 6.
Về phía chính phủ, Nhật Bản sẽ xây dựng một gói ngân sách bổ sung nhằm giảm bớt tác động từ giá nhiên liệu tăng cao, dù động thái này có thể khiến tình hình tài khóa vốn đã xấu đi thêm căng thẳng.
Trong tuyên bố đưa ra sau dữ liệu GDP, Bộ trưởng Kinh tế Minoru Kiuchi kêu gọi duy trì cảnh giác trước những tác động tiêu cực từ chiến sự Trung Đông.
“Triển vọng cho các quý tới cực kỳ khó khăn”, Stefan Angrick, Giám đốc bộ phận Kinh tế Nhật Bản và Thị trường Cận biên tại Moody’s Analytics, nhận định. Ông cho rằng xung đột đang đẩy giá hàng hóa tăng cao, trong khi lạm phát khiến tăng trưởng lương thực tế tiếp tục ì ạch.
Ông nói thêm: “Các biện pháp hỗ trợ tài khóa vừa phải cho hộ gia đình, quốc phòng và đầu tư chiến lược có thể giúp nền kinh tế tránh rơi vào khủng hoảng, nhưng hàng loạt trở ngại đang xuất hiện cho thấy Nhật Bản sẽ trải qua một năm đầy khó khăn.”
