Dứa là loại trái cây được nhiều người yêu thích nhờ vị chua ngọt, thơm mát. Tuy nhiên, không ít người gặp tình trạng tê rát, châm chích ở đầu lưỡi, thậm chí cảm giác như bị bỏng miệng sau khi ăn. Nguyên nhân không chỉ nằm ở vị chua của loại quả này.
Enzyme trong quả dứa có thể khiến miệng bị kích ứng
Theo các chuyên gia, một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều người cảm thấy rát lưỡi khi ăn dứa tươi là bromelain – một nhóm enzyme có khả năng phân giải protein tự nhiên, tồn tại trong phần thịt và thân cây dứa.
Đây cũng là loại enzyme được sử dụng trong chế biến thực phẩm để làm mềm thịt. Khi ăn dứa tươi, bromelain tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc miệng và có thể phân giải một phần protein trong lớp chất nhầy bảo vệ bề mặt lưỡi, má và khoang miệng.
Khi lớp bảo vệ này bị ảnh hưởng, các mô nhạy cảm trong miệng dễ bị kích ứng hơn. Người ăn có thể cảm thấy đầu lưỡi châm chích, ngứa ran hoặc nóng rát, đặc biệt khi ăn nhiều dứa trong một lần.
Bên cạnh đó, dứa còn chứa các axit hữu cơ, chủ yếu là axit citric và axit malic, tạo nên vị chua đặc trưng. Những axit này có thể làm tăng cảm giác khó chịu khi tiếp xúc với vùng niêm mạc đang bị kích ứng.
Theo phân tích của chuyên trang khoa học thuộc Đại học McGill (Canada), sự kết hợp giữa hoạt động phân giải protein của bromelain và tính axit của dứa có thể là yếu tố khiến khoang miệng xuất hiện cảm giác ngứa rát sau khi ăn. Đáng chú ý, cảm giác này thường rõ hơn khi ăn dứa xanh, dứa có vị chua gắt hoặc ăn một lượng lớn dứa tươi liên tục.
Không phải cứ ăn dứa bị rát lưỡi là dị ứng
Một điều nhiều người thường nhầm lẫn là cho rằng cứ ăn dứa bị ngứa, rát miệng đồng nghĩa với dị ứng loại quả này.
Trên thực tế, cần phân biệt giữa kích ứng thông thường do enzyme, axit trong dứa và phản ứng dị ứng thực phẩm.
Với tình trạng kích ứng thông thường, người ăn chủ yếu cảm thấy châm chích, nóng rát ở lưỡi hoặc bề mặt khoang miệng. Cảm giác này thường xuất hiện khi ăn nhiều dứa tươi và giảm dần sau khi ngừng ăn.
Trong khi đó, dị ứng có thể biểu hiện bằng tình trạng ngứa ran, sưng môi, lưỡi, ngứa họng hoặc nổi mề đay. Một số trường hợp còn xuất hiện triệu chứng ở đường tiêu hóa như đau bụng, buồn nôn.
Theo Cleveland Clinic, hội chứng dị ứng miệng có thể khiến người bệnh bị ngứa, châm chích hoặc sưng nhẹ môi, miệng, lưỡi và họng sau khi ăn một số loại trái cây, rau củ. Đây là phản ứng có liên quan đến dị ứng phấn hoa ở một số người.
Nếu xuất hiện tình trạng sưng lưỡi, sưng họng, khó nuốt, khó thở hoặc chóng mặt sau khi ăn dứa, cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng.
Làm thế nào để ăn dứa mà không bị rát lưỡi?
Dứa chứa vitamin C, chất xơ và nhiều hợp chất thực vật có lợi. Vì vậy, nếu không bị dị ứng, mọi người không nhất thiết phải loại bỏ loại quả này khỏi thực đơn chỉ vì cảm giác châm chích nhẹ khi ăn.
Để hạn chế tình trạng khó chịu, có thể áp dụng một số cách sau:
Không ăn quá nhiều trong một lần: Nên chia thành những phần nhỏ, tránh ăn liên tục một lượng lớn dứa tươi.
Chọn dứa chín vừa: Hạn chế ăn dứa xanh hoặc quá chua vì hàm lượng axit có thể khiến cảm giác kích ứng rõ hơn.
Gọt bỏ phần lõi cứng: Phần lõi thường dai và khó ăn hơn, có thể loại bỏ nếu không thích.
Ăn dứa đã qua chế biến nhiệt: Dứa nấu chín, đóng hộp hoặc chế biến thành món ăn nóng thường có hoạt tính bromelain giảm đáng kể do enzyme bị bất hoạt bởi nhiệt. Tuy nhiên, tính axit của quả vẫn có thể còn.
Uống nước sau khi ăn: Súc miệng hoặc uống một ít nước sạch giúp loại bỏ phần nước quả còn đọng trong khoang miệng.
Theo Đại học Monash (Malaysia), xử lý nhiệt có thể làm biến tính bromelain, khiến enzyme này mất hoạt tính và giảm khả năng gây kích ứng trong miệng.
Nếu tình trạng rát lưỡi kéo dài, xuất hiện vết loét, sưng đau hoặc tái diễn mỗi lần ăn dứa, người ăn nên ngừng sử dụng và đi khám để xác định nguyên nhân. Đặc biệt, không nên cố ăn tiếp khi cơ thể đã xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ dị ứng.
