Theo Bộ GD&ĐT, kết quả sơ bộ Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA 2025 của OECD công bố ngày 8/9/2026 cho thấy học sinh Việt Nam chăm học, kiên trì, nhận được sự hỗ trợ tích cực của giáo viên và thích ứng nhanh với công nghệ.
Trong đó, học sinh Việt Nam dành trung bình 2,2 giờ mỗi ngày sử dụng thiết bị số tại trường cho hoạt động học tập, cao hơn mức 1,7 giờ của OECD. Đồng thời, các em dành khoảng 1,5 giờ mỗi ngày cho hoạt động không phục vụ học tập, so với 1,1 giờ của OECD.
Việc sử dụng AI đã trở nên phổ biến: 94% học sinh dùng chatbot AI để hỗ trợ học tập; 82% dùng AI để nghiên cứu sơ bộ một chủ đề mới; 86% dùng để tóm tắt văn bản và 88% dùng để soạn thảo văn bản cho bài tập. Trong khi đó, khoảng 70% học sinh cho biết đã được học cách đánh giá nội dung do AI tạo ra.
Như vậy, số học sinh dùng AI cao hơn nhiều so với số được học cách kiểm tra nội dung do AI tạo ra. Câu hỏi quan trọng không còn chỉ là có cho phép học sinh dùng AI hay không. Điều cần thiết hơn là dạy các em biết đặt câu hỏi, kiểm tra thông tin, nhận ra câu trả lời sai hoặc thiếu căn cứ và dùng AI để hỗ trợ việc học, chứ không làm thay việc suy nghĩ.
Bên cạnh khả năng thích ứng với công nghệ, PISA 2025 cũng ghi nhận ý thức tích cực của học sinh Việt Nam đối với các vấn đề môi trường. Có 74% đạt ít nhất Mức 2 về Khoa học môi trường; 84% tin rằng bản thân có thể tạo tác động tích cực và 87% tin rằng hành động tập thể có thể giải quyết vấn đề môi trường. Đáng chú ý, 93% quan tâm đến việc đóng góp cho bảo vệ môi trường thông qua nghề nghiệp tương lai, cao hơn nhiều so với mức 62% của OECD.
Từ kết quả trên, Bộ GD&ĐT yêu cầu cần có hướng dẫn rõ ràng để giáo viên và học sinh sử dụng AI an toàn, trung thực và có ích. Cách kiểm tra, đánh giá cũng cần được điều chỉnh để đo được năng lực thực của học sinh trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến.
PISA đánh giá điều gì?
PISA là Chương trình đánh giá học sinh quốc tế do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tổ chức, dành cho học sinh 15 tuổi. PISA không chỉ đánh giá học sinh ghi nhớ kiến thức mà tập trung xem các em có khả năng vận dụng những điều đã học để giải quyết các vấn đề trong học tập và cuộc sống hay không.
PISA 2025 có 91 quốc gia và nền kinh tế tham gia, với khoảng 765.000 học sinh.
Kết quả PISA không nên chỉ được nhìn qua điểm số hoặc thứ hạng. Cần phân tích kỹ hơn theo vùng miền, giới tính, hoàn cảnh gia đình và môi trường học tập, sau đó kết hợp với dữ liệu trong nước. Cách làm này sẽ giúp xác định học sinh nào cần hỗ trợ, đang khó ở đâu và giải pháp nào phù hợp nhất.
Kết quả PISA 2025 cho thấy giáo dục Việt Nam có những nguồn lực đáng quý: học sinh coi trọng việc học, kiên trì, chủ động tìm kiếm hỗ trợ; giáo viên đồng hành sát sao; mức độ chuyên cần tốt; học sinh có ý thức môi trường và nhanh chóng tiếp cận công nghệ mới. Phát huy các nền tảng này, đồng thời bảo đảm năng lực đọc hiểu và năng lực cơ bản cho mọi học sinh, là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông trong giai đoạn tới.
