Chỉ còn hơn hai tuần nữa là đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhiều gia đình đã tranh thủ những ngày cuối tuần tìm về nghĩa trang Lạc Hồng Viên (phường Kỳ Sơn, tỉnh Phú Thọ) để tảo mộ, tạ mộ tổ tiên. Trên tay họ là những cành đào, cây quất, bó hoa tươi, lễ vật giản dị cùng tấm lòng thành kính, mong mời gia tiên về sum vầy, đón Tết cùng con cháu.
Vượt quãng đường hơn 50 km từ Hà Nội, bà Nguyễn Thị Minh Thi (trú phường Ba Đình) lặng lẽ đứng trước phần mộ chồng là ông Lê Đảnh. Hơn ba năm kể từ ngày chồng đột ngột qua đời, nỗi mất mát vẫn chưa nguôi ngoai. Bà chia sẻ, mỗi lần lên mộ, với bà không chỉ là tảo mộ dịp cuối năm mà còn như một lần được gặp lại người bạn đời đã gắn bó suốt bao năm. “Lên đây, tôi thấy lòng mình dịu lại, như được nói chuyện, được chia sẻ”, bà Thi xúc động nói.
Cũng tại nghĩa trang Lạc Hồng Viên, bà Nguyễn Thị Hồng Mai (68 tuổi, trú phường Cầu Giấy, Hà Nội) mang theo những trang nhật ký đã được bà viết suốt nhiều năm qua. Thay vì hóa vàng mã, bà chọn cách đốt những trang viết như gửi gắm tâm sự tới người chồng đã khuất. Bốn năm chồng mất, ngày nào bà cũng ghi lại những câu chuyện đời thường, coi đó như một cách trò chuyện, giãi bày. “Viết xong, tôi thấy nhẹ lòng hơn để tiếp tục sống”, bà Mai chia sẻ.
Không khí tảo mộ cuối năm cũng hiện rõ trong gia đình ông Nguyễn Khánh Hùng (trú quận Tây Hồ, Hà Nội). Vượt gần 100 km lên Phú Thọ, các thành viên trong gia đình cùng nhau dọn dẹp mộ phần tổ tiên. Người bày biện mâm lễ với hoa quả, bánh chưng, vàng mã; người quét dọn, lau chùi xung quanh. Hai cành đào được đặt cạnh mộ, mang theo sắc xuân và cảm giác sum vầy ấm áp.
Theo ông Hùng, việc tạ mộ, tưởng nhớ tổ tiên là nét sinh hoạt văn hóa đã ăn sâu vào tiềm thức của nhiều gia đình Việt. Cuối năm, con cháu cùng hướng về cội nguồn, thắp nén hương mời ông bà về ăn Tết, đồng thời nhìn lại những việc đã qua để sống tốt hơn trong năm mới. “Nhiều năm nay, gia đình tôi đều mang đào lên mộ dịp Tết, như một cách giữ gìn sự gắn kết giữa các thế hệ”, ông Hùng nói.
Tục tảo mộ, tạ mộ của người Việt đã có từ lâu đời. Mỗi độ Tết đến xuân về, con cháu lại trở về nơi an táng tổ tiên để dọn dẹp, sửa sang mộ phần, phát quang cây cỏ, thể hiện lòng hiếu thảo. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, đây còn là dịp để các thành viên trong gia đình cùng nhau nhắc nhớ về nguồn cội, giữ gìn những giá trị truyền thống bền chặt qua thời gian.
