Nếu nhắc đến Nghệ An - quê hương của cô giáo Nguyễn Linh - bà xã cầu thủ Hồ Văn Cường, nhiều người thường nghĩ ngay đến biển Cửa Lò, quê Bác hay những địa danh đã quen thuộc trên bản đồ du lịch. Thế nhưng, đi sâu về phía Tây, một Nghệ An khác hiện ra với núi rừng trùng điệp, những bản làng nép bên thung lũng, hang động kỳ thú và đời sống văn hóa được người dân gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Không phải ngẫu nhiên miền Tây Nghệ An từng được ngành văn hóa, du lịch địa phương ví như một “kho báu” để khai thác các sản phẩm du lịch sinh thái, cộng đồng, đặc biệt vào mùa Thu - Đông. Nơi đây sở hữu hệ sinh thái phong phú cùng nhiều bản làng mang đậm bản sắc của đồng bào các dân tộc.
Một trong những nơi có thể cảm nhận rõ điều đó là Quỳ Châu, vùng đất nằm giữa núi rừng miền Tây xứ Nghệ. Không quá ồn ào, nơi đây sở hữu những cảnh sắc mà nếu chỉ đi theo các cung đường du lịch quen thuộc, du khách rất dễ bỏ qua.
Hang Bua – dấu tích giữa núi đá
Nổi bật ở Quỳ Châu là Hang Bua, hay còn được đồng bào Thái gọi là Thẳm Bua. Hang nằm trong dãy núi đá vôi Phà Én ở xã Châu Tiến, được hình thành qua quá trình phong hóa và xói mòn của nước trong hàng triệu năm.
Điều khiến Hang Bua đặc biệt không chỉ nằm ở cảnh quan bên trong mà còn ở những giá trị lịch sử, khảo cổ và văn hóa được lưu giữ tại đây. Hang từng ghi nhận các dấu tích của người Việt cổ, trong đó có những công cụ đá thuộc các giai đoạn tiền sử. Năm 1997, Hang Bua được xếp hạng danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.
Bước vào hang, du khách có thể bắt gặp nhiều khối đá với hình thù tự nhiên độc đáo. Có những nhũ đá khiến người ta liên tưởng đến hình dáng con người, cây cối hay những vật dụng quen thuộc. Chính sự kỳ thú ấy tạo nên vẻ huyền bí cho không gian nằm sâu giữa núi rừng.
Đáng chú ý, Hang Bua không phải một điểm đến tách biệt khỏi đời sống cộng đồng. Nơi đây gắn với văn hóa, tín ngưỡng và sinh hoạt của đồng bào Thái ở Quỳ Châu. Lễ hội Hang Bua từng trở thành dịp để người dân và du khách cùng tìm hiểu những nét văn hóa truyền thống như nhảy sạp, khắc luống, các trò chơi dân gian và thưởng thức ẩm thực địa phương.
Một bản Thái bình yên bên sông Hiếu
Rời Hang Bua, hành trình khám phá Quỳ Châu có thể tiếp tục với bản Hoa Tiến, một điểm du lịch cộng đồng mang đậm dấu ấn văn hóa Thái.
Bản có hàng trăm hộ dân và vẫn bảo tồn nhiều giá trị truyền thống như nhà sàn, nghề dệt thổ cẩm, các làn điệu dân ca, dân vũ cùng những sinh hoạt cộng đồng đặc trưng. Bản nằm bên sông Hiếu, phía trước là cánh đồng Tả Chum rộng và xanh, tạo nên khung cảnh khá yên bình.
Đến đây, du khách không chỉ đứng ngắm cảnh rồi rời đi. Những trải nghiệm được giới thiệu tại Hoa Tiến còn gắn với cuộc sống thường ngày của người dân như nấu ăn, giã gạo, bắt cá, dệt thổ cẩm hay tham gia các hoạt động văn hóa cộng đồng.
Đó cũng là điều làm nên sức hút riêng của du lịch miền Tây Nghệ An: cảnh đẹp không đứng một mình mà được đặt trong không gian sống của người dân bản địa.
“Kho báu” không chỉ nằm ở cảnh đẹp
Nếu chỉ nhìn Nghệ An qua những địa điểm nổi tiếng, sẽ khó hình dung hết sự đa dạng của vùng đất này. Miền Tây Nghệ An có hệ sinh thái rừng rộng lớn, nhiều sông suối, thác nước, hang động cùng hệ thống bản làng giàu bản sắc.
Một số điểm du lịch cộng đồng như Khe Rạn, bản Nưa, bản Xiềng, Hoa Tiến đã được biết đến; trong khi những sản phẩm mới tại Cọ Muồng, Mường Đán, Yên Hòa hay bản Bộng cũng đang được phát triển.
Đáng chú ý, câu chuyện về “kho báu” của Nghệ An hiện không chỉ nằm ở du lịch. Tỉnh còn đang khai thác tiềm năng dược liệu bản địa, biến những loại cây được người dân sử dụng qua nhiều thế hệ thành sản phẩm hàng hóa và hướng tới phát triển kinh tế xanh.
Vì thế, giữa núi rừng Nghệ An vẫn còn rất nhiều câu chuyện chưa được kể hết. Đó có thể là một hang động nằm lặng lẽ giữa núi đá, một bản làng bên dòng sông, một nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ hay những giá trị tự nhiên mà người dân địa phương vẫn đang âm thầm bảo vệ.
Và có lẽ chính những điều chưa quá nổi tiếng ấy lại khiến hành trình đi sâu vào miền Tây xứ Nghệ trở nên thú vị: càng khám phá, du khách càng nhận ra “kho báu” của Nghệ An không nằm ở một địa điểm duy nhất, mà trải dài giữa núi rừng, bản làng và đời sống của con người nơi đây.
