Không chỉ sở hữu biển xanh, núi rừng và nhiều điểm đến hấp dẫn, Nghệ An - quê hương của bà xã cầu thủ Hồ Văn Cường - cô giáo Nguyễn Linh, còn cuốn hút bởi đời sống văn hóa mang đậm bản sắc. Từ tiếng nói, làn điệu dân ca đến ẩm thực và những phong tục được gìn giữ qua nhiều thế hệ, tất cả tạo nên một xứ Nghệ khó trộn lẫn.
Một trong những điều khiến du khách dễ nhận ra người Nghệ An chính là giọng nói và cách sử dụng ngôn ngữ rất riêng.
Tiếng Nghệ có âm điệu đặc trưng, đôi khi khiến du khách lần đầu nghe cảm thấy khó hiểu. Thế nhưng càng tiếp xúc, người ta càng cảm nhận được sự chân chất, mộc mạc và gần gũi trong cách trò chuyện của người dân địa phương.
Với nhiều người con xa quê, tiếng Nghệ còn là một phần ký ức. Chỉ cần nghe lại giọng nói quen thuộc, những hình ảnh về quê nhà, gia đình và tuổi thơ có thể ùa về.
Nhắc đến văn hóa Nghệ An, không thể bỏ qua dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh. Đây là loại hình nghệ thuật dân gian gắn bó với đời sống lao động và sinh hoạt của người dân xứ Nghệ.
Những câu hát mộc mạc có thể xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh, từ lao động, giao duyên đến những sinh hoạt cộng đồng. Không cầu kỳ về hình thức, Ví, Giặm hấp dẫn bởi ca từ gần gũi, giàu cảm xúc và phản ánh chân thực đời sống của người dân.
Năm 2014, Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây không chỉ là niềm tự hào của Nghệ An và Hà Tĩnh mà còn cho thấy giá trị đặc biệt của loại hình nghệ thuật dân gian này.
Ẩm thực cũng là một phần không thể thiếu trong bức tranh văn hóa xứ Nghệ. Những món ăn như cháo lươn, súp lươn, nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn, bánh đa Đô Lương... mang hương vị khá riêng, thường không quá cầu kỳ nhưng đậm đà.
Điều thú vị là nhiều món ăn gắn với đời sống của người dân địa phương từ lâu đời. Cách chế biến tận dụng những sản vật quen thuộc tạo nên những món ăn dân dã nhưng dễ nhớ.
Với du khách, thưởng thức một món ăn địa phương không chỉ là trải nghiệm ẩm thực mà còn là cách tìm hiểu thêm về cuộc sống và văn hóa của vùng đất mình đặt chân đến.
Rời khỏi những điểm du lịch đông đúc, du khách có thể tìm thấy một Nghệ An rất khác ở các vùng quê. Đó là những con đường làng, hàng cây, cánh đồng, phiên chợ và những căn nhà mang dấu ấn kiến trúc truyền thống. Nhịp sống ở đây chậm rãi hơn, con người gần gũi và những câu chuyện về quê hương vẫn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Những không gian như vậy giúp du khách cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp bình dị của xứ Nghệ - một vẻ đẹp không cần quá nhiều sự sắp đặt.
Điều làm nên nét riêng của Nghệ An có lẽ không chỉ nằm ở một món ăn, một làn điệu dân ca hay một phong tục. Đó còn là cách những giá trị ấy hiện diện trong đời sống hằng ngày.
Từ giọng nói của người dân, câu chuyện bên mâm cơm, những câu hát Ví, Giặm cho đến cách người quê gìn giữ phong tục gia đình, tất cả cùng tạo nên bản sắc riêng của vùng đất.
Trong hành trình khám phá Nghệ An, du khách vì thế không nhất thiết phải tìm kiếm những điều quá lớn lao. Đôi khi, chỉ cần ngồi trong một quán ăn nhỏ, nghe người địa phương trò chuyện, thưởng thức món quê hay ghé một làng quê yên bình cũng đủ để cảm nhận phần nào "chất Nghệ".
Có lẽ chính sự mộc mạc, chân thành và bền bỉ ấy đã tạo nên sức hút riêng của Nghệ An - một vùng đất càng đi sâu, càng dễ khiến người ta nhớ thương.
