Ở Nghệ An - quê hương của cô giáo Nguyễn Linh - bà xã cầu thủ Hồ Văn Cường, những khu chợ quê không chỉ là nơi buôn bán mà còn là nơi lưu giữ nhịp sống bình dị của người dân xứ Nghệ.
Từ những món quà sáng dân dã đến tiếng gọi nhau thân thuộc, phiên chợ quê đôi khi trở thành miền ký ức khó quên với những người xa quê lâu ngày.
Chợ quê, nơi lưu giữ nhịp sống bình dị của người xứ Nghệ
Ở Nghệ An, chợ quê từ lâu đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống người dân. Khi trời còn chưa sáng rõ, nhiều khu chợ đã bắt đầu nhộn nhịp. Người mang rau vừa hái ngoài vườn đến bán, người gánh cá, người bày những mẹt trứng gà, rổ khoai, bó rau theo mùa. Những sản vật không cầu kỳ được sắp xếp gọn gàng, tạo nên khung cảnh mộc mạc đặc trưng của vùng quê.
Khác với các siêu thị hay trung tâm thương mại hiện đại, chợ quê thường gắn với không gian mở, những dãy hàng đơn sơ và cách mua bán gần gũi. Người bán có thể là những người nông dân tranh thủ mang nông sản nhà trồng ra chợ, còn người mua phần lớn là những gia đình sống trong vùng.
Ở đó, việc mua bán không đơn thuần diễn ra trong vài câu hỏi giá, trả tiền rồi rời đi. Người quen gặp nhau thường dừng lại hỏi thăm chuyện gia đình, mùa màng, con cái đi làm ăn xa hay tình hình trong xóm. Có khi, một mớ rau được gửi thêm vài cọng hành, một món hàng được bớt chút tiền cho người quen. Những điều nhỏ bé ấy góp phần tạo nên sự thân tình của chợ quê.
Với những người từng lớn lên ở Nghệ An rồi rời quê đi học tập, làm việc tại các thành phố lớn, hình ảnh ấy có thể trở thành một phần ký ức khó thay thế. Sau nhiều năm, điều họ nhớ không nhất thiết là một khu chợ nổi tiếng, mà có thể chỉ là con đường dẫn vào chợ, tiếng người gọi nhau từ sáng sớm hay dáng mẹ, dáng bà lựa từng mớ rau cho bữa cơm gia đình.
Những món quà sáng dân dã làm nên hương vị quê nhà
Một trong những điều khiến chợ quê Nghệ An trở nên đáng nhớ là những món ăn bình dị được bán ngay từ sáng sớm. Không cần biển hiệu cầu kỳ hay không gian trang trí bắt mắt, các hàng quà vẫn thu hút người mua nhờ hương vị quen thuộc.
Bánh mướt là món ăn được nhiều người nhắc đến khi nói về ẩm thực xứ Nghệ. Những lớp bánh trắng mềm, được làm từ bột gạo, có thể ăn cùng hành phi, nước mắm hoặc các món ăn kèm tùy nơi. Tại những hàng quà sáng, người bán thường chuẩn bị bánh từ sớm để kịp phục vụ người đi chợ, người đi làm và học sinh.
Bên cạnh đó, bánh bèo, bánh ngào hay các loại bánh dân gian cũng góp phần tạo nên sự phong phú cho những gánh hàng quê. Tùy từng địa phương, từng thời điểm trong năm, thực đơn ở chợ có thể thay đổi. Có món chỉ xuất hiện theo mùa, có món lại gắn bó với một hàng bán quen suốt nhiều năm.
Điều đặc biệt là nhiều người tìm về những món ăn này không chỉ vì hương vị mà còn vì cảm giác thân thuộc. Một món bánh từng được mua trên đường đến trường, một bát quà sáng được bà mua sau buổi đi chợ có thể gợi lại cả quãng thời gian tuổi thơ.
Bởi vậy, với người xa quê, đôi khi chỉ cần thưởng thức lại món ăn quen thuộc là những ký ức cũ đã ùa về. Hương vị ấy không nhất thiết phải cầu kỳ, nhưng mang theo câu chuyện về gia đình, làng xóm và những năm tháng đã qua.
Sản vật theo mùa, phản ánh cuộc sống của người dân
Chợ quê cũng là nơi dễ dàng bắt gặp những sản vật gắn với nhịp sống nông nghiệp ở Nghệ An. Tùy khu vực, người bán có thể mang đến chợ rau vườn, trứng gà, cá đồng, các loại củ quả, lạc, vừng hoặc những nông sản vừa thu hoạch.
Vào những thời điểm khác nhau trong năm, hàng hóa trên các mẹt, các rổ cũng thay đổi theo mùa vụ. Những bó rau xanh còn đọng nước, rổ cà, mớ hành hay những loại quả được thu hái trong vườn tạo nên sắc màu giản dị cho khu chợ.
Không phải sản vật nào cũng được đóng gói đẹp mắt hay gắn nhãn thương hiệu. Nhiều món hàng vẫn được bán theo cách quen thuộc: đong bằng bát, cân bằng chiếc cân nhỏ hoặc bó thành từng phần vừa đủ cho bữa ăn gia đình.
Đối với người mua, đó là cách lựa chọn thực phẩm gần gũi với đời sống thường ngày. Với người bán, phiên chợ có thể là nguồn thu nhập quan trọng, giúp tiêu thụ phần nông sản tự trồng hoặc những sản phẩm làm ra trong gia đình.
Qua những mặt hàng tưởng chừng đơn giản ấy, du khách cũng có thể phần nào hình dung cuộc sống của người dân địa phương. Chợ không chỉ phản ánh thói quen ăn uống mà còn cho thấy mùa vụ, sinh kế và sự gắn bó của cư dân với vùng đất nơi họ sinh sống.
