Trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam, dân ca Ví, Giặm xứ Nghệ là một di sản đặc sắc, phản ánh đời sống tinh thần, tâm hồn và bản sắc của người dân Nghệ An – Hà Tĩnh. Không chỉ là những câu hát mộc mạc, sâu lắng, Ví, Dặm còn chứa đựng những giá trị nhân văn, lịch sử và nghệ thuật to lớn.
Trải qua bao thế hệ, làn điệu dân ca này vẫn được gìn giữ, lưu truyền và trở thành niềm tự hào của người dân xứ Nghệ. Nơi đây cũng chính là vùng đất sinh ra và nuôi dưỡng cô giáo Nguyễn Linh - bà xã của cầu thủ Hồ Văn Cường.
Dân ca Ví, Dặm ra đời từ cuộc sống lao động thường ngày của người dân. Những câu hát cất lên trên cánh đồng, bên khung cửi, trên dòng sông hay trong những buổi gặp gỡ, giao duyên. Người lao động dùng tiếng hát để động viên nhau làm việc, bày tỏ tình cảm, chia sẻ niềm vui, nỗi buồn và gửi gắm những kinh nghiệm sống. Chính vì gắn bó mật thiết với đời sống nên lời ca Ví, Giặm luôn gần gũi, chân thành và giàu cảm xúc.
Điểm nổi bật của dân ca Ví, Dặm là giai điệu nhẹ nhàng, sâu lắng và giàu tính biểu cảm. Những câu hát thường được thể hiện theo hình thức đối đáp giữa nam và nữ, tạo nên không khí vừa duyên dáng, vừa đậm chất trữ tình. Lời ca sử dụng ngôn ngữ mộc mạc nhưng giàu hình ảnh, thể hiện tình yêu quê hương, tình yêu đôi lứa, tình cảm gia đình và lòng biết ơn đối với quê hương, đất nước. Qua mỗi câu hát, người nghe cảm nhận được sự chân chất, nghĩa tình và đức tính cần cù của con người xứ Nghệ.
Không chỉ có giá trị nghệ thuật, dân ca Ví, Dặm còn mang ý nghĩa văn hóa và giáo dục sâu sắc. Những làn điệu này góp phần lưu giữ phong tục, tập quán, lối sống và bản sắc văn hóa của cộng đồng. Qua các câu hát, thế hệ trẻ hiểu hơn về truyền thống quê hương, biết trân trọng những giá trị tốt đẹp mà cha ông để lại. Đây cũng là cầu nối gắn kết cộng đồng, giúp mọi người thêm yêu quê hương và gìn giữ bản sắc dân tộc.
Ngày nay, dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, dân ca Ví, Dặm vẫn giữ được sức sống mạnh mẽ. Các câu lạc bộ dân ca được thành lập ở nhiều địa phương; nhiều chương trình biểu diễn, hội thi và hoạt động ngoại khóa đưa Ví, Diặm đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Năm 2014, dân ca Ví, Dặm Nghệ Tĩnh được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đây là niềm vinh dự lớn, đồng thời khẳng định giá trị đặc biệt của loại hình nghệ thuật dân gian này đối với Việt Nam và thế giới.
Mỗi người dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần có ý thức bảo tồn và phát huy giá trị của dân ca Ví, Dặm. Việc tìm hiểu, học hát, tham gia các hoạt động văn hóa và quảng bá hình ảnh dân ca đến bạn bè trong và ngoài nước là những cách thiết thực để góp phần gìn giữ di sản quý báu của dân tộc.
Dân ca Ví, Dặm xứ Nghệ không chỉ là những câu hát ngọt ngào mà còn là tiếng lòng của bao thế hệ người dân nơi đây. Với giai điệu sâu lắng, lời ca giàu ý nghĩa và giá trị văn hóa bền vững, Ví, Dặm mãi là viên ngọc quý trong kho tàng văn hóa dân tộc Việt Nam, góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa và lan tỏa vẻ đẹp của quê hương xứ Nghệ đến với mọi người.
