Trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung, nhắc đến những môn phái hùng mạnh, độc giả thường nghĩ ngay đến Thiếu Lâm, Võ Đang, Cái Bang hay Minh Giáo. Tuy nhiên, có một môn phái tuy ít người nhưng lại sản sinh liên tiếp những cao thủ bậc nhất giang hồ, đó chính là Cổ Mộ phái.
Khác với các đại môn phái đông đệ tử, Cổ Mộ phái gần như chỉ truyền thừa cho một vài người mỗi thế hệ. Chính vì vậy, nhiều độc giả nhận xét rằng: "Cổ Mộ phái ít người, nhưng mỗi truyền nhân đều là kỳ tài võ học". Nếu xếp hạng những cao thủ xuất sắc nhất của Cổ Mộ phái qua các thời kỳ, danh sách dưới đây được nhiều người đồng tình.
Hạng 5: Lý Mạc Sầu
Lý Mạc Sầu là người đầu tiên khiến giang hồ biết đến sức mạnh của Cổ Mộ phái trong Thần điêu hiệp lữ. Với biệt danh Xích Luyện Tiên Tử, bà nổi tiếng bởi võ công cao cường cùng thủ đoạn tàn nhẫn. Ngay lần đầu xuất hiện, Lý Mạc Sầu đã tạo nên hàng loạt vụ thảm sát khiến võ lâm khiếp sợ.
Dù cuối cùng không phải đối thủ của Quách Tĩnh và Hoàng Dung, việc có thể giao phong với hai cao thủ cấp Ngũ Tuyệt cũng đủ cho thấy thực lực của bà đã đạt đến hàng ngũ nhất lưu. Tuy nhiên, nếu đặt cạnh các truyền nhân khác của Cổ Mộ phái, Lý Mạc Sầu chỉ có thể xếp ở vị trí thứ năm.
Hạng 4: Lâm Triều Anh
Nếu Quách Tĩnh là biểu tượng của tinh thần hiệp nghĩa thì Lâm Triều Anh lại là huyền thoại khai sáng Cổ Mộ phái.
Dù chưa từng trực tiếp xuất hiện trong truyện, bà luôn được nhắc đến như một trong những kỳ tài võ học xuất sắc nhất thời Xạ điêu anh hùng truyện. Theo lời Khâu Xứ Cơ, võ công của Lâm Triều Anh còn vượt trên cả Tứ Tuyệt, chỉ vì bà sống ẩn dật nên danh tiếng không vang xa.
Không chỉ sở hữu võ công tuyệt đỉnh, bà còn sáng tạo nhiều tuyệt học nổi tiếng như Ngọc Nữ kiếm pháp, đồng thời nhiều lần khiến Vương Trùng Dương phải kiêng dè. Nếu tham gia Hoa Sơn luận kiếm, không ít độc giả tin rằng cục diện "Thiên hạ đệ nhất" khi ấy có thể đã thay đổi.
Hạng 3: Tiểu Long Nữ
Đến cuối Thần điêu hiệp lữ, võ công của Tiểu Long Nữ đã tiến xa hơn rất nhiều so với thời trẻ. Bà là truyền nhân duy nhất kế thừa trọn vẹn tinh hoa Cổ Mộ phái, đồng thời kết hợp thành thục Ngọc Nữ Tâm Kinh cùng nhiều tuyệt kỹ khác.
Ngay cả Hoàng Dược Sư cũng từng đánh giá Tiểu Long Nữ đủ tư cách đứng vào hàng Tân Ngũ Tuyệt, thậm chí cho rằng nếu Lâm Triều Anh còn sống tham gia Hoa Sơn luận kiếm năm xưa thì danh hiệu "thiên hạ đệ nhất" của Vương Trùng Dương chưa chắc đã tồn tại. Tuy nhiên, xét về sức chiến đấu ở giai đoạn cuối truyện, Tiểu Long Nữ vẫn được cho là nhỉnh kém Dương Quá.
Hạng 2: Dương Quá
Trong số các truyền nhân Cổ Mộ phái, Dương Quá là người có hành trình trưởng thành đặc biệt nhất. Ông từng học võ từ Tiểu Long Nữ, lĩnh hội tuyệt học của Hồng Thất Công, Âu Dương Phong, Hoàng Dược Sư, sau đó lại được Thần Điêu dẫn đến kiếm mộ của Độc Cô Cầu Bại để ngộ ra kiếm đạo.
Điểm đáng sợ nhất của Dương Quá không nằm ở việc học được nhiều tuyệt học, mà ở khả năng dung hợp tất cả để sáng tạo nên Ám Nhiên Tiêu Hồn Chưởng bộ chưởng pháp mang đậm dấu ấn cá nhân.
Tại trận chiến Tương Dương, chính tuyệt kỹ này đã giúp ông đánh bại Kim Luân Pháp Vương và được tôn xưng là Thần Điêu Đại Hiệp. Nhiều người xem Dương Quá là đỉnh cao võ học của Cổ Mộ phái. Tuy nhiên, vẫn có một nhân vật được đánh giá còn bí ẩn và khó lường hơn.
Hạng 1: Hoàng Sam Nữ Tử
Người đứng đầu bảng xếp hạng theo nhiều độc giả là Hoàng Sam Nữ Tử (Dương tỷ tỷ), nhân vật bí ẩn xuất hiện trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký.
Tại đại hội Đồ Sư, bà dễ dàng áp đảo Chu Chỉ Nhược người đã luyện Cửu Âm Bạch Cốt Trảo. Điều đáng chú ý là Hoàng Sam Nữ Tử gần như không cần tung hết thực lực vẫn khiến đối phương hoàn toàn lép vế.
Theo nguyên tác, bà là hậu nhân của Dương Quá và Tiểu Long Nữ, đồng nghĩa với việc có khả năng kế thừa toàn bộ tinh hoa võ học của Cổ Mộ phái, từ Ngọc Nữ Tâm Kinh đến các tuyệt kỹ liên quan Cửu Âm Chân Kinh. Khác với Dương Quá chỉ còn một cánh tay, Hoàng Sam Nữ Tử sở hữu thể trạng hoàn chỉnh và được cho là có điều kiện phát huy trọn vẹn những tuyệt học mà các bậc tiền bối truyền lại.
Chính vì vậy, nhiều độc giả nhận định bà mới là cao thủ mạnh nhất trong lịch sử Cổ Mộ phái, dù Kim Dung chưa từng miêu tả toàn bộ thực lực của nhân vật này. Sự bí ẩn ấy cũng khiến Hoàng Sam Nữ Tử trở thành một trong những nhân vật gây nhiều tranh luận nhất trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung.
