Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo ngày càng can thiệp sâu vào quá trình sáng tạo, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ đã chính thức đưa ra bộ quy tắc mới cho mùa giải Oscar 2027, trong đó nhấn mạnh: diễn xuất và biên kịch phải do con người thực hiện mới đủ điều kiện tranh giải. Động thái này được xem là bước đi rõ ràng nhằm bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật điện ảnh trước sự trỗi dậy mạnh mẽ của công nghệ.
Theo quy định mới, chỉ những vai diễn "được thể hiện một cách rõ ràng bởi con người với sự đồng thuận của họ" mới có thể được xét đề cử ở các hạng mục diễn xuất. Điều này đồng nghĩa với việc các "diễn viên ảo" hay nhân vật được tạo hoàn toàn bằng AI sẽ không đủ điều kiện tham gia cuộc đua Oscar, dù có được sử dụng trong phim. Ở mảng biên kịch, tiêu chí còn chặt chẽ hơn khi yêu cầu kịch bản phải do con người trực tiếp sáng tác, không được tạo ra bởi AI.
Viện Hàn lâm cũng cho biết họ có quyền yêu cầu các nhà làm phim cung cấp thêm thông tin để xác minh mức độ tham gia của con người trong quá trình sáng tạo. Đây được xem là cơ chế kiểm soát cần thiết trong thời điểm ranh giới giữa công nghệ và nghệ thuật ngày càng trở nên mờ nhạt.
Dù vậy, quy định mới không hoàn toàn "cấm cửa" AI trong điện ảnh. Các công cụ trí tuệ nhân tạo vẫn có thể được sử dụng trong quá trình sản xuất, từ hậu kỳ, kỹ xảo cho đến hỗ trợ sáng tạo. Tuy nhiên, yếu tố con người vẫn phải giữ vai trò trung tâm. Viện Hàn lâm khẳng định việc sử dụng AI "không làm tăng cũng không làm giảm cơ hội được đề cử", mà điều quan trọng nhất vẫn là mức độ đóng góp sáng tạo của con người trong tác phẩm.
Phát biểu về thay đổi này, Chủ tịch Viện Hàn lâm Lynette Howell Taylor nhấn mạnh rằng con người luôn là trái tim của nghệ thuật điện ảnh. Trong khi đó, Giám đốc điều hành Bill Kramer cho biết các quy định sẽ tiếp tục được điều chỉnh theo từng năm để thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ.
Quyết định siết chặt AI không phải ngẫu nhiên, mà xuất phát từ những lo ngại ngày càng gia tăng trong ngành công nghiệp phim ảnh. Sự xuất hiện của các "diễn viên ảo" như Tilly Norwood, một nhân vật hoàn toàn do AI tạo ra, đã từng gây tranh cãi dữ dội, thậm chí vấp phải phản ứng từ các tổ chức đại diện diễn viên như SAG-AFTRA. Nỗi lo các hãng phim sử dụng AI để thay thế con người nhằm cắt giảm chi phí đang trở thành chủ đề nóng trên toàn cầu.
Bên cạnh câu chuyện về AI, Viện Hàn lâm cũng công bố hàng loạt thay đổi đáng chú ý khác cho mùa giải Oscar 2027. Đáng kể nhất là việc mở rộng tiêu chí cho hạng mục Phim quốc tế xuất sắc. Thay vì chỉ phụ thuộc vào đề cử chính thức từ mỗi quốc gia, các tác phẩm đoạt giải cao tại những liên hoan phim lớn như Cannes, Venice, Berlin, Sundance, Toronto hay Busan cũng có thể trực tiếp tham gia tranh giải. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp nhiều bộ phim chất lượng nhưng từng bị bỏ lỡ cơ hội có thêm cánh cửa bước vào Oscar.
Ngoài ra, quy định mới cũng cho phép một diễn viên có thể nhận nhiều đề cử trong cùng một hạng mục nếu có nhiều vai diễn xuất sắc trong năm. Đây là thay đổi mang tính đột phá, đưa hạng mục diễn xuất tiệm cận với cách vận hành của các hạng mục kỹ thuật vốn đã áp dụng từ trước.
Việc cập nhật quy định cho thấy Oscar đang đứng trước ngã rẽ quan trọng khi phải cân bằng giữa đổi mới công nghệ và giá trị truyền thống. Từ thời kỳ phim câm, chuyển sang phim màu, kỹ xảo CGI cho đến nay là trí tuệ nhân tạo, điện ảnh luôn vận động không ngừng. Tuy nhiên, với những gì vừa được công bố, Viện Hàn lâm đã phát đi thông điệp rõ ràng: dù công nghệ có phát triển đến đâu, con người vẫn là trung tâm của sáng tạo và là linh hồn của điện ảnh.
