Võ hiệp Cổ Long chưa bao giờ được nhớ đến chỉ bởi những màn giao đấu với hàng trăm chiêu thức. Khác với cách xây dựng võ công thiên về sự đồ sộ, nhà văn thường đặt nhân vật vào những khoảnh khắc ngắn ngủi nhưng có sức nặng, nơi một ánh mắt, một quyết định hay một chiêu thức cũng có thể thay đổi cục diện. Chính vì vậy, nhiều trận chiến trong tác phẩm của Cổ Long dù được mô tả khá cô đọng vẫn trở thành những cuộc đối đầu kinh điển của văn học võ hiệp Trung Quốc.
Trong số đó, cuộc quyết đấu giữa Tây Môn Xuy Tuyết và Diệp Cô Thành trong Lục Tiểu Phụng gần như là cái tên không thể bỏ qua. Hai kiếm khách đều được xây dựng như những đỉnh cao của kiếm đạo, mỗi người mang một phong cách và một khí chất riêng. Cuộc hẹn trên Tử Cấm Thành vì thế không đơn thuần là trận chiến giữa hai cao thủ, mà còn là màn so tài giữa hai quan niệm về kiếm. Một người lạnh lùng, tuyệt đối với kiếm; một người mang tham vọng đưa kiếm đạo lên một cảnh giới khác. Trong nhiều cuộc thảo luận của độc giả Trung Quốc, trận chiến này thường được nhắc đến như một trong những màn quyết đấu có tính biểu tượng nhất trong sáng tác Cổ Long.
Nếu Tây Môn Xuy Tuyết và Diệp Cô Thành đại diện cho đỉnh cao của kiếm khách, Lý Tầm Hoan và Thượng Quan Kim Hồng lại là cuộc đối đầu tiêu biểu cho nghệ thuật dùng binh khí của Cổ Long. Trong Đa Tình Kiếm Khách Vô Tình Kiếm, Thượng Quan Kim Hồng là cao thủ đứng đầu Kim Tiền Bang, đồng thời sở hữu võ công khiến nhiều nhân vật trong giang hồ phải dè chừng. Lý Tầm Hoan lại nổi danh với Tiểu Lý Phi Đao, thứ vũ khí gần như chưa từng thất thủ. Điều đặc biệt là Cổ Long không kéo dài trận đấu bằng hàng loạt chiêu thức. Khi hai cao thủ thực sự chạm trán, mọi thứ diễn ra trong khoảng thời gian rất ngắn, nhưng chính sự ngắn gọn ấy lại khiến cuộc chiến trở nên đáng nhớ.
Cũng trong Đa Tình Kiếm Khách Vô Tình Kiếm, cuộc đối đầu giữa Lý Tầm Hoan và Kinh Vô Mệnh tạo nên một màu sắc khác. Nếu Tiểu Lý Phi Đao đại diện cho sự chính xác và khả năng kết thúc đối thủ trong khoảnh khắc, Kinh Vô Mệnh lại là hình ảnh của một kiếm khách lạnh lùng, quyết liệt và gần như không để cảm xúc chi phối. Hai nhân vật tạo nên thế đối lập rất rõ ràng giữa phi đao và kiếm, giữa sự điềm tĩnh và sát khí. Đây cũng là kiểu đối đầu đặc trưng của Cổ Long, khi tác giả không cần phô diễn quá nhiều chiêu thức nhưng vẫn khiến người đọc cảm nhận được mức độ nguy hiểm của từng khoảnh khắc.
Một trận chiến khác thường được nhắc đến khi nói về đỉnh cao kiếm đạo là cuộc quyết đấu giữa Yến Thập Tam và Tạ Hiểu Phong trong Tam Thiếu Gia Đích Kiếm. Tạ Hiểu Phong được xem là một trong những kiếm khách xuất chúng nhất giang hồ, trong khi Yến Thập Tam dành cả đời theo đuổi kiếm đạo và cuối cùng sáng tạo ra Đoạt Mệnh Thập Ngũ Kiếm. Cuộc gặp giữa hai người không chỉ là cuộc chiến để phân định ai mạnh hơn, mà còn là hành trình đẩy kiếm thuật đến giới hạn cuối cùng. Nhiều độc giả Trung Quốc xem đây là một trong những đoạn viết thể hiện rõ nhất tư tưởng võ học của Cổ Long: khi kiếm đạo đạt đến cảnh giới cao nhất, thắng bại đôi khi không còn là điều quan trọng nhất.
Bên cạnh những cuộc quyết đấu sinh tử, Cổ Long còn tạo nên những màn so tài mang tính thưởng thức võ học. Cuộc gặp giữa Lý Tầm Hoan và Quách Tung Dương là một ví dụ. Quách Tung Dương từng được xếp vào nhóm cao thủ hàng đầu trong Binh Khí Phổ, trong khi Lý Tầm Hoan sở hữu Tiểu Lý Phi Đao khiến cả giang hồ phải nể phục. Tuy nhiên, hai người không đơn giản xem nhau là đối thủ cần tiêu diệt. Cuộc giao phong vì thế mang nhiều ý nghĩa của một màn thử sức giữa những cao thủ thực sự hiểu giá trị của võ học và đối phương.
Sở Lưu Hương lại đưa đến một kiểu chiến đấu hoàn toàn khác. Trong Sở Lưu Hương truyền kỳ, nhân vật này không phải mẫu cao thủ luôn lựa chọn cách dùng sức mạnh áp đảo đối thủ. Khinh công, khả năng phán đoán và sự ứng biến mới là những vũ khí quan trọng nhất của Sở Lưu Hương. Những màn đối đầu với các cao thủ như Thủy Mẫu Âm Cơ cho thấy một đặc điểm nổi bật trong thế giới Cổ Long: người chiến thắng không nhất thiết phải là người có võ công mạnh nhất. Đôi khi, khả năng nhìn thấu tình thế và tìm ra cách phá giải mới quyết định kết quả cuối cùng.
Đó cũng là lý do những trận chiến trong truyện Cổ Long vẫn có sức sống sau nhiều thập kỷ. Người đọc không chỉ nhớ ai thắng hay ai thua, mà còn nhớ khí chất của từng nhân vật trong khoảnh khắc đối diện sinh tử. Tây Môn Xuy Tuyết có sự lạnh lùng của kiếm, Diệp Cô Thành mang tham vọng của một kiếm khách, Lý Tầm Hoan đặt cả sự chính xác vào một chiếc phi đao, còn Sở Lưu Hương lại chiến đấu bằng sự thông minh và khả năng ứng biến.
Sau cùng, điều làm nên những trận chiến kinh điển của Cổ Long không nằm ở số lượng chiêu thức hay mức độ hoành tráng. Đó là cách nhà văn biến một cuộc giao đấu thành cuộc đối thoại giữa những con người có lý tưởng, tính cách và quan niệm võ học khác nhau. Mỗi lần binh khí xuất hiện cũng là lúc tính cách nhân vật được bộc lộ. Và chính những khoảnh khắc tưởng như chỉ diễn ra trong chớp mắt ấy đã giúp các trận chiến của Cổ Long vượt khỏi khuôn khổ một màn đấu võ, trở thành những dấu ấn khó quên của dòng tiểu thuyết võ hiệp.
