Tuy nhiên, nếu nói về khả năng cải trang và thâm nhập vào hàng ngũ kẻ địch, khó ai vượt qua được Phạm Dao. Từ một trong hai Quang Minh sứ giả của Minh giáo, ông chấp nhận hủy dung mạo, thay đổi thân phận để trở thành cánh tay đắc lực của Nhữ Dương Vương, góp công lớn vào việc cứu lục đại môn phái và bảo vệ Minh giáo.
Qua mặt Triệu Mẫn ngay trong phủ Nhữ Dương Vương
Là con gái của Nhữ Dương Vương - vị đại nguyên soái nắm giữ binh quyền triều Nguyên, Triệu Mẫn không chỉ nổi tiếng bởi nhan sắc mà còn bởi trí thông minh và tham vọng. Với mục tiêu khuất phục toàn bộ võ lâm Trung Nguyên, cô đã cho thuộc hạ sử dụng Thập Hương Nhuyễn Cân Tán đầu độc cao thủ của sáu đại môn phái gồm Thiếu Lâm, Võ Đang, Nga Mi, Không Động, Côn Luân và Hoa Sơn.
Những người trúng độc vẫn có thể đi lại bình thường nhưng nội lực gần như mất sạch. Chỉ trong thời gian ngắn, toàn bộ cao thủ của lục đại môn phái lần lượt bị bắt và đưa về giam giữ tại chùa Vạn An ở Đại Đô.
Không dừng lại ở đó, Triệu Mẫn còn ép các cao thủ biểu diễn võ công để học lại tuyệt kỹ của từng môn phái. Ai không chịu hợp tác đều bị trừng phạt, thậm chí bị chặt ngón tay.
Trong số những cao thủ dưới trướng Triệu Mẫn, người được cô tin tưởng nhất là Khổ Đầu Đà, một cao thủ câm đến từ Tây Vực. Theo miêu tả của Kim Dung, ông có thân hình cao lớn, mái tóc hung đỏ và gương mặt chằng chịt sẹo. Khổ Đầu Đà sở hữu trí nhớ phi thường, chỉ cần xem một lần đã có thể ghi nhớ toàn bộ chiêu thức của các môn phái rồi truyền dạy lại cho Triệu Mẫn. Không chỉ vậy, ông còn nhanh chóng tìm ra cách hóa giải từng tuyệt kỹ, khiến Triệu Mẫn vô cùng kính trọng.
Điều cô không hề hay biết là người thầy mình tuyệt đối tin tưởng lại chính là nội gián của Minh giáo.
Phạm Dao tự hủy dung mạo để thâm nhập kẻ địch
Thân phận thật của Khổ Đầu Đà là Phạm Dao, Quang Minh Hữu Sứ của Minh giáo. Cùng với Dương Tiêu, ông là một trong hai sứ giả có địa vị chỉ đứng sau giáo chủ Dương Đỉnh Thiên.
Khi còn trẻ, Phạm Dao và Dương Tiêu nổi tiếng khắp giang hồ với danh xưng "Tiêu Dao Nhị Tiên", không chỉ bởi võ công cao cường mà còn nhờ vẻ ngoài tuấn tú hiếm có.
Sau khi giáo chủ Dương Đỉnh Thiên qua đời, Phạm Dao âm thầm điều tra kẻ đứng sau âm mưu phá hoại Minh giáo. Quá trình truy xét giúp ông phát hiện Thành Côn chính là thủ phạm và đang cấu kết với triều đình nhà Nguyên. Tuy nhiên, ông cũng bị Thành Côn đánh trọng thương.
Biết đối phương từng nhìn thấy mình nên rất dễ bị nhận ra, Phạm Dao quyết định thực hiện một kế hoạch táo bạo. Ông tự dùng dao rạch hàng chục vết lên mặt, nhuộm tóc thành màu hung và dùng than làm biến đổi giọng nói. Từ một mỹ nam nổi tiếng giang hồ, ông biến thành một người dị dạng không ai còn nhận ra.
Sau đó, Phạm Dao vượt đường xa sang Tây Vực, lấy thân phận Khổ Đầu Đà rồi chờ cơ hội gia nhập phủ Nhữ Dương Vương. Nhờ võ công xuất chúng, ông nhanh chóng được trọng dụng, trở thành tâm phúc của Nhữ Dương Vương và thầy dạy võ cho Triệu Mẫn.
Trong suốt hơn mười năm sống giữa lòng địch, Phạm Dao không chỉ thu thập tin tức mà còn nhiều lần âm thầm bảo vệ thanh danh của Minh giáo. Với ông, việc hy sinh dung mạo, danh tiếng hay thậm chí tính mạng đều không quan trọng bằng sự tồn vong của giáo phái.
Lập đại công trong vụ giải cứu lục đại môn phái
Sau khi Trương Vô Kỵ trở thành giáo chủ Minh giáo, Phạm Dao mới tiết lộ thân phận thật và cùng Minh giáo lên kế hoạch giải cứu các cao thủ đang bị giam tại chùa Vạn An.
Chính ông là người phát hiện toàn bộ lục đại môn phái bị hạ độc bằng Thập Hương Nhuyễn Cân Tán trên đường trở về Trung Nguyên. Theo lời Phạm Dao, thuốc độc và thuốc giải đều nằm trong tay Huyền Minh Nhị Lão, nhưng hai người thường xuyên đổi qua đổi lại nên rất khó xác định ai đang giữ giải dược.
Từ thông tin này, Dương Tiêu và Trương Vô Kỵ lập kế khai thác điểm yếu của Huyền Minh Nhị Lão. Hạc Bút Ông vốn ham rượu nên bị Phạm Dao đánh lừa rằng mình đã trúng độc. Trong khi đó, Vi Nhất Tiếu lợi dụng điểm yếu háo sắc của Lộc Trượng Khách để tạo ra tình huống khiến hắn rơi vào thế bị uy hiếp.
Sau nhiều màn đấu trí, Phạm Dao thành công xác định người giữ thuốc giải là Lộc Trượng Khách, rồi nhanh trí đoạt lấy giải dược. Ông lập tức đi khắp các tầng của chùa Vạn An để bí mật phát thuốc cho các cao thủ của lục đại môn phái.
Đúng lúc kế hoạch gần hoàn tất, Vương Bảo Bảo phát hiện có biến và ra lệnh lùng sục toàn bộ bảo tháp. Hạc Bút Ông cũng nhanh chóng khôi phục công lực, khiến thân phận của Phạm Dao bị bại lộ. Dù dùng Lộc Trượng Khách làm con tin, ông vẫn không thể ngăn Vương Bảo Bảo hạ lệnh phóng hỏa thiêu rụi tòa tháp.
Ở bên ngoài, Trương Vô Kỵ nhìn thấy đám cháy lập tức xông vào cứu người. Với sự phối hợp của Dương Tiêu, Vi Nhất Tiếu và đặc biệt là Phạm Dao, người đã chuẩn bị sẵn thuốc giải và nắm rõ mọi đường đi trong phủ Nhữ Dương Vương, toàn bộ cao thủ của lục đại môn phái cuối cùng đều được giải cứu thành công.
Có thể nói, Trương Vô Kỵ là người trực tiếp đưa các cao thủ thoát khỏi hiểm cảnh, nhưng chính Phạm Dao mới là người đặt nền móng cho chiến thắng ấy. Nếu không có hơn mười năm nằm vùng, sự hy sinh dung mạo cùng hàng loạt kế sách kín kẽ của ông, Minh giáo rất khó giải cứu được lục đại môn phái và xoay chuyển cục diện trước triều đình nhà Nguyên. Chính vì vậy, Phạm Dao luôn được nhiều độc giả đánh giá là nhân vật nội gián cao tay nhất trong Ỷ Thiên Đồ Long Ký.
