Giữa lúc The Odyssey tạo sức hút lớn tại phòng vé toàn cầu, đạo diễn Christopher Nolan bất ngờ đưa ra quan điểm thẳng thắn về sự phát triển của trí tuệ nhân tạo. Nhà làm phim từng đoạt Oscar cho rằng AI đang tiến quá nhanh, trong khi những rủi ro đi kèm đã hiện diện khá rõ trước mắt công chúng.
Trong cuộc trò chuyện với nhà báo Hugo Travers, Christopher Nolan được hỏi liệu AI có giống con ngựa thành Troy trong thần thoại Hy Lạp hay không. Đó là một món quà tưởng chừng vô hại nhưng bên trong lại che giấu những binh lính chuẩn bị tấn công thành Troy.
Trước cách so sánh này, đạo diễn bật cười và nói AI chính là một con ngựa thành Troy mà mọi người đều biết quân Hy Lạp đang ở bên trong. Ông tiếp tục mô tả nó như một con ngựa trong suốt, được làm bằng kính, bởi mối nguy của công nghệ đã nằm ngay trước mắt thay vì hoàn toàn bị che giấu.
Theo Nolan, điều khiến ông chú ý là hiếm có công nghệ nào phát triển với tốc độ mạnh như AI nhưng lại gặp sự hoài nghi rộng rãi đến vậy. Nhà làm phim đặc biệt nhắc đến phản ứng của người trẻ trước các video và sản phẩm được tạo bằng AI. Thay vì dễ dàng tiếp nhận, họ nhanh chóng nhận diện, gọi những nội dung kém chất lượng là "AI slop" và tách chúng khỏi sản phẩm sáng tạo của con người.
Christopher Nolan xem thái độ đó là một tín hiệu tích cực. Ông thừa nhận công nghệ mới có thể mang đến nhiều lợi ích, song giá trị thật sự chỉ xuất hiện khi con người biết đặt câu hỏi về cách nó được tạo ra, mục đích sử dụng và động cơ của những tổ chức đứng phía sau. Với Nolan, sự dè dặt không đồng nghĩa phủ nhận tiến bộ. Đó là điều kiện cần thiết để xã hội khai thác công nghệ hiệu quả mà vẫn giữ quyền kiểm soát.
Quan điểm này đặc biệt đáng chú ý khi AI đang trở thành một trong những vấn đề gây tranh luận mạnh nhất tại Hollywood. Công nghệ tạo sinh có khả năng hỗ trợ viết kịch bản, dựng hình, tạo giọng nói, tái tạo khuôn mặt và xử lý hậu kỳ. Cùng lúc, nó đặt ra nỗi lo về việc thay thế lao động sáng tạo, sử dụng hình ảnh diễn viên khi chưa được đồng ý và khai thác tác phẩm có bản quyền để huấn luyện mô hình. Tranh cãi về AI từng trở thành trọng tâm trong các cuộc đình công của biên kịch và diễn viên Hollywood năm 2023.
Nolan hiện giữ vị trí chủ tịch Hiệp hội Đạo diễn Mỹ. Theo TechCrunch, tổ chức này đã đạt được một số điều khoản bảo vệ thành viên trước việc sử dụng AI tạo sinh trong thỏa thuận lao động gần nhất. Tuy nhiên, đạo diễn chưa đi sâu vào từng nguy cơ cụ thể, mà tập trung nhấn mạnh thái độ cần có trước một công nghệ được quảng bá như giải pháp cho hàng loạt lĩnh vực.
Cách nhìn của Christopher Nolan phù hợp với phương pháp làm phim ông theo đuổi trong nhiều năm. Đạo diễn thường ưu tiên bối cảnh thật, hiệu ứng thực tế và phim nhựa, dù các tác phẩm của ông luôn gắn với những yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Ông từng tự gọi mình là người hoài nghi công nghệ, thay vì một người bài xích công nghệ. Nolan sẵn sàng tiếp nhận công cụ mới khi chúng giúp nâng cao trải nghiệm điện ảnh, nhưng phản đối việc loại bỏ những hệ thống vẫn còn giá trị chỉ vì thị trường muốn thúc đẩy một xu hướng khác.
The Odyssey là minh chứng rõ nét cho lựa chọn đó. Bộ phim trở thành tác phẩm điện ảnh dài đầu tiên được quay hoàn toàn bằng máy quay và phim IMAX, tiếp tục đặt trải nghiệm rạp chiếu ở vị trí trung tâm. Việc sử dụng định dạng cồng kềnh, tốn kém và đòi hỏi quy trình sản xuất phức tạp cho thấy Nolan vẫn đặt niềm tin vào hình ảnh được tạo ra trực tiếp tại trường quay, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào giải pháp kỹ thuật số.
Sự liên hệ giữa AI và con ngựa thành Troy càng thu hút sự quan tâm vì hình tượng này giữ vai trò nổi bật trong The Odyssey. Nolan tái hiện chiến thuật nổi tiếng từ góc nhìn của những binh lính Hy Lạp bị nhốt bên trong cấu trúc gỗ. Phân đoạn nhấn mạnh cảm giác ngột ngạt, nguy hiểm và sự tàn khốc ẩn sau một vật thể được trình bày như món quà. Hình ảnh ấy cũng trở thành phép ẩn dụ phù hợp cho cảnh báo của đạo diễn về công nghệ.
Phát biểu của Christopher Nolan xuất hiện trong thời điểm The Odyssey đang đạt thành tích thương mại ấn tượng. Phim thu 264,1 triệu USD toàn cầu trong cuối tuần mở màn, gồm 124,5 triệu USD tại Bắc Mỹ và 139,6 triệu USD từ thị trường quốc tế. Đây là màn ra mắt toàn cầu cao nhất trong sự nghiệp Nolan, vượt thành tích mở màn của The Dark Knight Rises, dù số liệu chưa điều chỉnh theo lạm phát. Tác phẩm có kinh phí khoảng 250 triệu USD và quy tụ Matt Damon, Tom Holland, Anne Hathaway, Robert Pattinson, Zendaya cùng nhiều ngôi sao khác.
Giữa thành công của một bộ phim được xây dựng trên quy mô sản xuất truyền thống, cảnh báo của Nolan tạo nên sự đối lập đáng suy ngẫm. Ông không phủ nhận khả năng AI đóng góp cho điện ảnh, nhưng nhấn mạnh rằng tốc độ phát triển chưa bao giờ nên thay thế cho sự tỉnh táo. Với nhà làm phim, tương lai của nghệ thuật phụ thuộc vào việc con người sử dụng công nghệ như một công cụ, thay vì trao toàn bộ quyền quyết định cho nó.
