Vụ kiện chống lại Meta liên quan đến chứng nghiện mạng xã hội đã bất ngờ khép lại theo cách ít người dự đoán. Chỉ vài ngày trước khi phiên tòa dự kiến bắt đầu tại Tòa Thượng thẩm California ở Los Angeles, nguyên đơn là một thiếu niên bang Florida, được xác định bằng tên viết tắt R.K.C., đã chính thức rút đơn kiện đối với Meta, chấm dứt cuộc đối đầu pháp lý kéo dài nhiều năm.
Động thái này đồng nghĩa Meta không còn phải đối mặt với phiên tòa được xem là "bellwether trial", vụ kiện đại diện có khả năng tạo tiền lệ pháp lý cho hàng nghìn hồ sơ tương tự đang chờ xét xử tại Mỹ. Trong bối cảnh hàng loạt gia đình, học khu và tổng chưởng lý các bang đồng loạt cáo buộc các nền tảng mạng xã hội cố tình thiết kế sản phẩm gây nghiện đối với trẻ vị thành niên, kết quả của vụ kiện từng được kỳ vọng sẽ tạo ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ ngành công nghệ.
Theo các luật sư của R.K.C., quyết định rút đơn không đồng nghĩa với việc nguyên đơn từ bỏ hoàn toàn mục tiêu ban đầu. Họ cho biết thân chủ đã đạt được những kết quả mong muốn thông qua các thỏa thuận trước đó với các công ty khác, đồng thời không muốn tiếp tục trải qua một phiên xét xử kéo dài nhiều tuần, ảnh hưởng đến quá trình điều trị và phục hồi tâm lý.
R.K.C. cho biết mong muốn lớn nhất khi khởi kiện là buộc các công ty công nghệ phải nhìn nhận trách nhiệm đối với những tác động của mạng xã hội đối với người trẻ. Sau nhiều năm theo đuổi vụ việc, cậu muốn khép lại chương này để tập trung vào việc điều trị tâm lý và trở lại cuộc sống bình thường.
Trước khi Meta trở thành bị đơn duy nhất còn lại, YouTube, TikTok và Snap đều đã đạt các thỏa thuận dàn xếp riêng với nguyên đơn. Điều khoản cụ thể của các thỏa thuận này không được công bố. Trong khi đó, Meta xác nhận R.K.C. đã rút đơn kiện mà không nhận bất kỳ khoản bồi thường nào từ công ty.
Đại diện Meta nhanh chóng coi đây là một chiến thắng pháp lý. Công ty khẳng định các cáo buộc "không đủ cơ sở" và cho rằng việc nguyên đơn tự nguyện rút đơn cho thấy Meta sẵn sàng bảo vệ mình trước những vụ kiện mà họ đánh giá là thiếu căn cứ.
Trong quá trình chuẩn bị xét xử, Meta dự định lập luận rằng R.K.C. thực tế chỉ sử dụng Facebook và Instagram trong thời gian rất ngắn mỗi ngày. Công ty cũng cho rằng phần lớn tài khoản mạng xã hội của nguyên đơn được tạo sau thời điểm đã thuê luật sư, qua đó đặt dấu hỏi về mức độ ảnh hưởng thực sự của các nền tảng đối với sức khỏe tâm thần của thiếu niên này.
Dù Meta tránh được một phiên tòa quan trọng, điều đó không có nghĩa những rắc rối pháp lý của tập đoàn đã chấm dứt.
Chỉ vài tháng trước, Meta cùng YouTube đã chịu thất bại đáng chú ý trong một vụ kiện tương tự tại Los Angeles. Khi đó, bồi thẩm đoàn kết luận hai công ty phải chịu trách nhiệm đối với những tổn hại mà một nữ nguyên đơn 20 tuổi phải gánh chịu vì các tính năng bị cho là gây nghiện trên nền tảng. Tòa án buộc Meta và YouTube bồi thường tổng cộng 6 triệu USD.
Một vụ kiện khác tại bang New Mexico còn gây sức ép lớn hơn đối với Meta. Bồi thẩm đoàn xác định công ty đã gây hiểu lầm về mức độ an toàn của các nền tảng, đồng thời tạo điều kiện để trẻ em đối mặt với nhiều nguy cơ trực tuyến. Meta bị tuyên phải nộp 375 triệu USD tiền phạt dân sự, trong khi các khoản bồi thường mang tính trừng phạt vẫn đang tiếp tục được xem xét.
Những thất bại liên tiếp này khiến Meta hiện phải đối mặt với hàng nghìn vụ kiện khác trên khắp nước Mỹ. Theo thống kê từ các hồ sơ tố tụng, khoảng 2.500 nguyên đơn, bao gồm phụ huynh, học sinh, trường học và nhiều bang của Mỹ, đang theo đuổi các vụ kiện có nội dung tương tự.
Các nguyên đơn đều cho rằng Meta cùng những nền tảng mạng xã hội lớn đã chủ động phát triển những tính năng như cuộn trang vô tận (infinite scroll), tự động phát video (autoplay), thông báo liên tục và các thuật toán giữ chân người dùng nhằm kéo dài thời gian sử dụng, bất chấp việc nội bộ công ty được cho là đã nhận thức được các nguy cơ đối với sức khỏe tâm thần của thanh thiếu niên.
Nếu các nguyên đơn tiếp tục giành chiến thắng ở những vụ kiện kế tiếp, các công ty công nghệ không chỉ phải đối mặt với các khoản bồi thường lên tới hàng tỷ USD mà còn có thể bị buộc thay đổi thiết kế sản phẩm, đặc biệt là những tính năng được cho là thúc đẩy hành vi sử dụng quá mức ở trẻ vị thành niên.
Bản thân Meta hiện cũng đang kháng cáo các phán quyết bất lợi trước đó. Trong khi đó, Quốc hội Mỹ tiếp tục xem xét các dự luật tăng cường bảo vệ trẻ em trên môi trường trực tuyến, trong đó có những đề xuất yêu cầu các nền tảng phải hạn chế thiết kế gây nghiện và nâng cao trách nhiệm đối với người dùng chưa thành niên.
Việc R.K.C. rút đơn kiện giúp Meta tạm thời tránh được một phiên tòa được đánh giá có thể tạo tiền lệ quan trọng. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định đây chỉ là một thắng lợi mang tính cục bộ. Khi hàng nghìn vụ kiện khác vẫn đang chờ xét xử và áp lực từ cơ quan quản lý ngày càng gia tăng, cuộc chiến pháp lý giữa các "gã khổng lồ" mạng xã hội với những người cho rằng nền tảng của họ gây hại cho giới trẻ vẫn còn rất dài.
