Nhắc đến ẩm thực Nghệ An - quê hương bà xã cầu thủ Hồ Văn Cường - cô giáo Nguyễn Linh, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến cháo lươn, súp lươn hay bánh mướt. Thế nhưng, với người dân vùng biển Cửa Lò, có một món ăn tuy có mùi khá nồng nhưng lại là hương vị quen thuộc trong mỗi bữa cơm. Đó chính là mắm ruốc – thứ gia vị khiến không ít du khách e ngại khi ngửi lần đầu, nhưng càng thưởng thức lại càng cảm nhận được sức hấp dẫn rất riêng.
Mắm ruốc Cửa Lò được làm từ con ruốc (hay còn gọi là moi biển) đánh bắt ở vùng ven bờ. Sau khi được làm sạch, ruốc được trộn với muối theo tỷ lệ phù hợp rồi ủ trong nhiều tháng để lên men tự nhiên.
Quá trình lên men tạo nên mùi thơm đặc trưng – cũng là điều khiến nhiều người lần đầu tiếp xúc cảm thấy khá "khó gần". Tuy nhiên, với người dân xứ Nghệ, đây lại là hương vị quen thuộc, gợi nhớ những bữa cơm gia đình và cuộc sống gắn liền với biển.
Nếu chỉ ngửi qua, không ít du khách sẽ bất ngờ bởi mắm ruốc có mùi khá mạnh. Thế nhưng khi được chế biến đúng cách, vị mặn hài hòa, chút ngọt tự nhiên của ruốc cùng hương thơm đặc trưng lại tạo nên sức hút riêng.
Mắm ruốc có thể được chưng với thịt băm, phi cùng sả, tỏi, ớt hoặc dùng làm nước chấm cho rau luộc, thịt luộc. Chỉ cần một bát mắm ruốc chưng nóng hổi ăn cùng cơm trắng cũng đủ để nhiều người "hao cơm".
Đây cũng là loại gia vị được sử dụng trong nhiều món ăn của người Nghệ An, giúp tăng thêm chiều sâu hương vị mà khó loại nước chấm nào có thể thay thế.
Ở Cửa Lò, nhiều gia đình vẫn giữ thói quen tự làm mắm ruốc hoặc mua từ những cơ sở sản xuất truyền thống. Mỗi mẻ mắm đều cần thời gian ủ đủ lâu để đạt màu tím hồng đặc trưng, sánh mịn và dậy mùi.
Không chỉ phục vụ bữa ăn hằng ngày, mắm ruốc còn là món quà quê được nhiều du khách lựa chọn sau mỗi chuyến đi. Một hũ mắm nhỏ có thể dùng trong thời gian dài và chế biến thành nhiều món ăn khác nhau.
Giống như nhiều món lên men nổi tiếng trên thế giới, mắm ruốc Cửa Lò thường tạo ra hai luồng ý kiến. Có người chỉ ngửi mùi đã lắc đầu, nhưng cũng có người sau vài lần thưởng thức lại trở nên yêu thích và xem đây là hương vị khó quên.
Chính sự khác biệt ấy đã làm nên nét đặc sắc của món ăn này. Mắm ruốc không cầu kỳ, không đắt đỏ nhưng chứa đựng kinh nghiệm chế biến của cư dân vùng biển và phản ánh nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của xứ Nghệ.
Nếu có dịp đến Nghệ An, đặc biệt là vùng biển Cửa Lò, đừng vội từ chối khi bắt gặp mắm ruốc trên mâm cơm. Biết đâu, sau chút e dè ban đầu, bạn sẽ khám phá thêm một hương vị rất riêng của miền biển miền Trung – thứ hương vị khiến nhiều người càng ăn càng thấy cuốn.
