Từng bị xem là loài cá “nhớt nhèo”, khó làm, mùi tanh và chỉ xuất hiện trong bữa ăn đạm bạc của người dân quê, cá chạch có thời gian dài không được thị trường ưa chuộng. Thế nhưng vài năm trở lại đây, loại cá dân dã này bất ngờ “đổi đời”, trở thành đặc sản được săn lùng, giá tăng cao nhưng vẫn thường xuyên trong tình trạng cung không đủ cầu.
Cá chạch sinh sống chủ yếu ở ruộng lúa, ao hồ, mương rạch vùng đồng bằng Bắc Bộ và Nam Bộ. Trước kia, cá chạch thường chỉ được người dân bắt về kho, nấu canh hoặc làm thức ăn chống đói, hiếm khi xuất hiện trong quán xá hay nhà hàng. Phần vì hình dáng nhỏ, thân trơn nhớt khó sơ chế, phần vì quan niệm cho rằng cá chạch “không sang”, không phù hợp để đãi khách.
Tuy nhiên, quan niệm ấy dần thay đổi khi nhiều người phát hiện giá trị dinh dưỡng cao của cá chạch. Theo các tài liệu ẩm thực và dinh dưỡng dân gian, cá chạch giàu đạm, ít mỡ, chứa nhiều canxi, sắt và khoáng chất, được ví như “nhân sâm dưới nước”. Đặc biệt, trong Đông y, cá chạch còn được dùng để bồi bổ cơ thể, tăng cường sinh lực và hỗ trợ người suy nhược.
Không chỉ được đánh giá cao về dinh dưỡng, cá chạch còn gây “sốt” nhờ cách chế biến đa dạng. Từ cá chạch kho nghệ, chạch chiên giòn, chạch om chuối đậu đến chạch nướng lá lốt, món nào cũng có hương vị đậm đà, thịt chắc, béo ngậy nhưng không ngán. Nhiều nhà hàng đã đưa cá chạch vào thực đơn như một món đặc sản, thậm chí còn sáng tạo các món mới để phục vụ thực khách sành ăn.
Sức hút của cá chạch kéo theo giá bán tăng mạnh. Nếu trước đây cá chạch chỉ được bán với giá rẻ, thậm chí không ai mua, thì nay giá cá chạch tươi có thể lên tới vài trăm nghìn đồng mỗi kg, tùy loại và thời điểm. Đặc biệt, cá chạch đồng tự nhiên ngày càng hiếm, khiến việc tìm mua không hề dễ dàng, nhất là vào mùa trái vụ.
Trước nhu cầu ngày càng lớn, nhiều địa phương đã bắt đầu nuôi cá chạch thương phẩm để cung cấp cho thị trường. Dù vậy, người sành ăn vẫn ưu ái cá chạch đồng tự nhiên bởi hương vị thơm ngon đặc trưng, khó thay thế. Chính điều này khiến cá chạch từ chỗ bị chê “nhớt nhèo” nay trở thành món ăn được săn đón, góp mặt trong danh sách những đặc sản quê đang “lên đời” trên mâm cơm và bàn tiệc.
Từ một loài cá từng bị lãng quên, cá chạch đã có màn “lội ngược dòng” ngoạn mục, minh chứng cho việc nhiều sản vật dân dã của làng quê Việt, nếu được nhìn nhận đúng giá trị, hoàn toàn có thể trở thành đặc sản đắt giá trên thị trường hiện nay.
