Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, Tổng thống Donald Trump cho biết ông không phản đối khả năng các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đầu tư và xây dựng nhà máy ngay tại Mỹ, miễn là những dự án này tạo việc làm cho người lao động Mỹ.
"Nếu Trung Quốc muốn vào đây và mở một nhà máy để sản xuất ô tô, tôi sẽ đồng ý với điều đó", ông Trump nói.
Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh điều kiện quan trọng là các nhà máy phải tuyển dụng lao động bản địa. Ông lấy ngành công nghiệp ô tô Nhật Bản làm ví dụ khi cho rằng các doanh nghiệp nước này đã đầu tư sản xuất tại Mỹ nhưng đồng thời tạo việc làm cho người Mỹ. "Nhật Bản làm điều đó, nhưng họ thuê người của chúng ta. Điều quan trọng là họ thuê người của chúng ta", ông Trump nói.
Phát biểu của ông Trump nhanh chóng thu hút sự chú ý, trong bối cảnh Washington lâu nay áp dụng nhiều biện pháp nhằm hạn chế sự hiện diện của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tại thị trường Mỹ.
Quan điểm mới của ông Trump lập tức vấp phải những ý kiến phản đối. Một số người cho rằng việc mở cửa cho các doanh nghiệp Trung Quốc xây dựng nhà máy tại Mỹ có thể tạo điều kiện để các hãng xe này từng bước mở rộng thị phần và gây sức ép lên các nhà sản xuất nội địa.
Trên mạng xã hội X, một số ý kiến cảnh báo nếu các hãng xe Trung Quốc được phép đầu tư quy mô lớn tại Mỹ, lợi thế về chi phí và năng lực sản xuất của họ có thể khiến các doanh nghiệp Mỹ gặp khó khăn trong cuộc cạnh tranh. Một số người thậm chí cho rằng việc cho phép các hãng xe Trung Quốc xây dựng nhà máy trong nước có thể trở thành bước đi mở đường để ô tô Trung Quốc chiếm lĩnh thị trường Mỹ trong tương lai.
Những tranh luận này diễn ra trong bối cảnh các nhà sản xuất ô tô Mỹ đang vận động Washington duy trì những rào cản nghiêm ngặt đối với xe Trung Quốc.
Đáng chú ý, Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elissa Slotkin, đại diện bang Michigan - một trong những trung tâm quan trọng của ngành công nghiệp ô tô Mỹ từng cảnh báo về khả năng chính quyền Trump cho phép xe Trung Quốc tiếp cận thị trường Mỹ như một phần của một thỏa thuận lớn hơn với Bắc Kinh.
Ông Trump sau đó bác bỏ thông tin trên, gọi đó là một "tin đồn hoàn toàn giả tạo" và khẳng định chính quyền của ông vẫn duy trì các biện pháp ngăn xe Trung Quốc vào Mỹ. Tuy nhiên, phát biểu mới nhất cho thấy lập trường của Tổng thống Mỹ có thể linh hoạt hơn nếu các doanh nghiệp Trung Quốc trực tiếp đầu tư, sản xuất tại Mỹ và tạo việc làm cho người lao động nước này.
Quan điểm của ông Trump xuất hiện đúng thời điểm ngành công nghiệp ô tô Mỹ đang thúc giục Quốc hội đi theo hướng ngược lại.
Alliance for Automotive Innovation, tổ chức đại diện cho nhiều tập đoàn lớn như General Motors, Ford, Toyota, Volkswagen, Hyundai, Honda và Stellantis, mới đây kêu gọi Quốc hội ban hành lệnh cấm lâu dài đối với việc bán, nhập khẩu và sản xuất các phương tiện kết nối của Trung Quốc, cũng như phần cứng và phần mềm có liên quan.
John Bozzella, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Alliance for Automotive Innovation, cảnh báo các hãng xe Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng hoạt động trên thị trường quốc tế nhờ lợi thế từ các chính sách hỗ trợ của Bắc Kinh. Theo ông Bozzella, các doanh nghiệp Trung Quốc đã gia tăng thị phần tại châu Âu, Australia, Đông Nam Á, Mexico và Nam Mỹ. Ông đồng thời bày tỏ lo ngại về lượng dữ liệu khổng lồ mà những chiếc ô tô hiện đại có khả năng thu thập, xử lý và truyền tải.
Đây cũng là một trong những lý do khiến ngành công nghiệp ô tô Mỹ coi sự hiện diện của xe Trung Quốc không chỉ là vấn đề cạnh tranh thương mại mà còn liên quan tới an ninh quốc gia.
Alliance for Automotive Innovation cho rằng những phương tiện được kết nối với hệ thống phần mềm và phần cứng do Trung Quốc phát triển có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm liên quan đến phương tiện và người sử dụng.
Tổ chức này vì vậy kêu gọi Quốc hội Mỹ ban hành luật cấm lâu dài đối với ô tô Trung Quốc cùng các phần cứng và phần mềm có nguy cơ cao, thay vì chỉ dựa vào các quyết định hành chính có thể bị thay đổi bởi một chính quyền trong tương lai.
Trên thực tế, các nhà sản xuất Trung Quốc hiện vẫn gặp nhiều trở ngại nếu muốn đưa xe trực tiếp vào thị trường Mỹ.
Washington đang áp mức thuế hơn 100% đối với xe điện Trung Quốc. Bên cạnh đó, những quy định được chính quyền Tổng thống Joe Biden hoàn tất vào tháng 1/2025 cũng hạn chế việc sử dụng một số công nghệ và phương tiện kết nối có liên hệ với Trung Quốc hoặc Nga.
Các biện pháp này được đưa ra với lý do an ninh quốc gia, trong bối cảnh giới chức Mỹ lo ngại những chiếc xe hiện đại có khả năng thu thập lượng lớn dữ liệu hoặc tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để truy cập từ xa.
Các quy định bắt đầu được triển khai từ tháng 3/2025 và được áp dụng theo từng giai đoạn, tùy thuộc năm sản xuất của phương tiện cũng như loại phần mềm, phần cứng được sử dụng.
Trong bối cảnh đó, phát biểu mới của ông Trump mở ra một khả năng đáng chú ý: thay vì để các hãng xe Trung Quốc sản xuất ô tô tại Trung Quốc hoặc một quốc gia khác rồi tìm cách đưa sản phẩm vào Mỹ, Washington có thể cân nhắc cho phép họ đầu tư trực tiếp tại Mỹ nếu những khoản đầu tư này tạo ra việc làm cho người lao động Mỹ.
Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra câu hỏi lớn về tương lai của ngành công nghiệp ô tô Mỹ. Việc thu hút vốn đầu tư và tạo thêm việc làm có thể mang lại lợi ích kinh tế trước mắt, nhưng đồng thời cũng có nguy cơ tạo điều kiện để các doanh nghiệp Trung Quốc xây dựng năng lực sản xuất ngay trong thị trường Mỹ.
Đặc biệt, khi Trung Quốc đang ngày càng mở rộng ảnh hưởng trên thị trường ô tô toàn cầu, cuộc tranh luận tại Mỹ nhiều khả năng sẽ không chỉ xoay quanh số lượng việc làm được tạo ra, mà còn liên quan tới khả năng cạnh tranh của các hãng xe nội địa và những vấn đề an ninh quốc gia.
Phát biểu của ông Trump được đưa ra chỉ khoảng hai tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa ông và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington. Vì vậy, vấn đề ô tô Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tiếp tục trở thành một trong những chủ đề đáng chú ý trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung thời gian tới.
