Giá xăng tại Mỹ đang có dấu hiệu tăng nhanh ngay từ đầu năm, dù mùa xuân, giai đoạn thường chứng kiến nhu cầu nhiên liệu tăng mạnh vẫn chưa chính thức bắt đầu. Theo số liệu từ Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá xăng trung bình toàn quốc đã tăng từ 3,07 USD/gallon vào giữa tháng 1 lên khoảng 3,40 USD/gallon vào cuối tuần qua, mức cao nhất trong vòng bốn tháng.
Quy đổi theo tỷ giá khoảng 24.500 đồng/USD, giá xăng trung bình hiện vào khoảng 83.000 đồng cho mỗi gallon (tương đương khoảng 22.000 đồng/lít), tăng đáng kể so với mức 75.000 đồng/gallon (khoảng 20.000 đồng/lít) ghi nhận hồi giữa tháng 1.
Đà tăng của giá nhiên liệu làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đảo chiều tiến trình kiềm chế lạm phát tại Mỹ. Trong bối cảnh nhiều hộ gia đình vẫn chịu áp lực chi tiêu, việc chi phí năng lượng leo thang có thể tiếp tục làm gia tăng gánh nặng tài chính. Nếu xu hướng tăng kéo dài hoặc tăng mạnh hơn, điều này cũng có thể ảnh hưởng tới kế hoạch cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang (Fed) trong những tháng tới.
Ngoài ra, giá xăng tăng cao cũng được xem là yếu tố nhạy cảm về mặt chính trị, bởi chi phí nhiên liệu thường tác động trực tiếp đến tâm lý cử tri và đánh giá của họ đối với chính sách kinh tế của chính quyền Tổng thống Joe Biden.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia năng lượng cho rằng chưa có lý do để quá lo ngại. Theo các phân tích thị trường, giá xăng tăng vào thời điểm cuối mùa đông là diễn biến khá quen thuộc. Khi thời tiết ấm dần lên, nhu cầu đi lại và vận chuyển tăng cao, kéo theo nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu.
Bên cạnh đó, các nhà máy lọc dầu tại Mỹ cũng bắt đầu chuyển từ loại xăng mùa đông, vốn có chi phí sản xuất thấp hơn sang hỗn hợp xăng mùa hè đắt đỏ hơn nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt. Quá trình chuyển đổi này thường khiến giá nhiên liệu nhích lên trong giai đoạn đầu năm.
Theo thống kê của Bespoke Investment Group, kể từ năm 2005 đến nay chỉ có ba năm giá xăng giảm vào thời điểm này trong năm. Đáng chú ý, một trong ba trường hợp đó là năm 2020, thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát và làm nhu cầu năng lượng toàn cầu sụt giảm mạnh.
Paul Hickey, chuyên gia tại Bespoke, cho biết mức tăng giá xăng từ đầu năm đến ngày 7/3 khoảng 9,2%, chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với mức tăng trung bình lịch sử khoảng 8,3%. Theo ông, xét trong bối cảnh nhiều năm trước, mức tăng này vẫn nằm trong phạm vi bình thường và chưa phải tín hiệu đáng báo động.
Một nguyên nhân quan trọng khiến giá xăng tăng nhanh trong thời gian gần đây là sự gián đoạn hoạt động của một số nhà máy lọc dầu. Đợt rét cực đoan hồi tháng 1 đã buộc nhiều cơ sở phải tạm dừng hoạt động, làm giảm nguồn cung xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay ra thị trường.
Điển hình là nhà máy lọc dầu Whiting tại bang Indiana, cơ sở lớn nhất của tập đoàn BP trên toàn cầu và cũng là nhà máy lọc dầu lớn nhất khu vực Trung Tây nước Mỹ. Nhà máy này đã phải tạm ngừng hoạt động vào đầu tháng 2 và đến nay vẫn chưa phục hồi hoàn toàn.
Sự cố trên khiến giá xăng tại khu vực Trung Tây tăng mạnh hơn so với mặt bằng chung. Trong tháng qua, giá xăng tại bang Michigan tăng khoảng 0,47 USD/gallon (khoảng 11.500 đồng), trong khi tại Illinois tăng 0,43 USD/gallon (khoảng 10.500 đồng).
Dù vậy, một tín hiệu tích cực là các nhà máy lọc dầu đang dần quay lại hoạt động bình thường. Tỷ lệ sử dụng công suất của các nhà máy, chỉ số phản ánh lượng dầu thô được xử lý so với công suất tối đa đã phục hồi đáng kể trong đầu tháng 3 sau khi chạm mức thấp nhiều năm hồi tháng trước.
Trong khi đó, giá dầu thô trên thị trường quốc tế vẫn khá ổn định. Nhóm các nước xuất khẩu dầu OPEC+ tiếp tục duy trì chính sách cắt giảm sản lượng nhằm tránh tình trạng dư cung, song giá dầu của Mỹ vẫn gặp khó khăn khi vượt mốc 80 USD/thùng (khoảng 1,96 triệu đồng/thùng). Hiện mức giá này chỉ cao hơn khoảng 2 USD so với cùng kỳ năm ngoái.
Các chuyên gia dự báo trong mùa hè tới, giá xăng trung bình tại Mỹ có thể dao động trong khoảng 3,50–3,75 USD/gallon, tương đương khoảng 86.000–92.000 đồng/gallon (tức khoảng 23.000–24.000 đồng/lít). Mức này vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn cao điểm năm 2022 khi giá xăng từng vượt 5 USD/gallon.
Theo nhiều nhà phân tích, trừ khi xảy ra những cú sốc lớn như xung đột leo thang ở Trung Đông, sự cố lớn tại các nhà máy lọc dầu hay bão mạnh làm gián đoạn sản xuất tại khu vực Vịnh Mexico, giá xăng trong năm nay nhiều khả năng vẫn duy trì dưới ngưỡng 4 USD/gallon (khoảng 98.000 đồng/gallon).
Thậm chí, một số chuyên gia nhận định việc giá xăng tăng sớm trong năm có thể khiến thị trường đạt đỉnh sớm hơn thường lệ. Nếu kịch bản này xảy ra, giá nhiên liệu có thể bắt đầu giảm từ cuối mùa xuân và tiếp tục hạ nhiệt vào mùa thu, đúng vào giai đoạn nước Mỹ bước vào mùa bầu cử.
