Thị trường chứng khoán Úc vừa có màn khởi đầu tháng 9 không mấy thuận lợi khi chỉ số ASX200 giảm gần 1% trong phiên giao dịch ngày thứ Tư, rơi xuống mức thấp nhất trong khoảng 20 ngày. Diễn biến này lập tức khiến giới đầu tư chú ý bởi tháng 9 vốn được xem là giai đoạn khó khăn nhất trong năm đối với thị trường chứng khoán nước này.
Thực tế, biến động đầu tháng không phải hiện tượng quá bất thường. Trong lịch sử, tháng 9 thường gắn với những phiên giao dịch thiếu ổn định, thậm chí xuất hiện những đợt bán tháo mạnh trên thị trường Úc cũng như nhiều thị trường lớn trên thế giới.
Theo Josh Gilbert, chuyên gia phân tích khu vực châu Á - Thái Bình Dương của eToro, trong khoảng 20 năm qua, tháng 9 là tháng có diễn biến kém nhất của ASX200, với mức giảm trung bình khoảng 0,47%.
Nhìn trong phạm vi một thập kỷ, những con số thiệt hại càng cho thấy mức độ đáng chú ý của hiện tượng này. Giá trị vốn hóa thị trường chứng khoán Úc từng giảm khoảng 63 tỷ USD trong tháng 9/2020, thời điểm nền kinh tế toàn cầu chịu tác động nặng nề bởi đại dịch.
Năm 2023, mức sụt giảm gần 80 tỷ USD. Trước đó một năm, con số này thậm chí vượt 175 tỷ USD.
Một phần nguyên nhân khiến tháng 9 trở thành giai đoạn nhạy cảm đến từ những cú sốc kinh tế và địa chính trị từng xảy ra trong thời gian này.
Lịch sử thị trường ghi nhận hàng loạt biến cố lớn xuất hiện vào tháng 9, từ vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001, những dư chấn của bong bóng dot-com, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 sau sự sụp đổ của Lehman Brothers, cho đến những tác động từ cuộc khủng hoảng Iraq - Kuwait năm 1990.
Những năm gần đây cũng không thiếu các sự kiện gây áp lực lên tâm lý nhà đầu tư. Năm 2021, khủng hoảng thanh khoản của tập đoàn bất động sản Evergrande tại Trung Quốc trở thành tâm điểm lo ngại. Một năm sau, lạm phát Mỹ tăng mạnh ngoài dự đoán tiếp tục tạo hiệu ứng dây chuyền trên thị trường tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, biến động trong tháng 9 không hoàn toàn bắt nguồn từ những sự kiện bất ngờ.
Một yếu tố mang tính mùa vụ là mùa công bố kết quả kinh doanh tại Úc thường khép lại vào cuối tháng 8. Khi bước sang tháng 9, phần lớn doanh nghiệp đã công bố lợi nhuận và triển vọng, khiến thị trường thiếu đi những thông tin mới có khả năng tạo động lực tăng giá.
Gilbert cho rằng những doanh nghiệp có kết quả thấp hơn kỳ vọng có thể chịu áp lực bán khi các quỹ tiến hành điều chỉnh danh mục. Trong khi đó, với những cổ phiếu đã đạt kết quả tích cực, phần lớn thông tin tốt có thể đã được phản ánh vào giá từ trước.
Một yếu tố khác là hoạt động giao dịch không hưởng cổ tức. Khi cổ phiếu bước vào giai đoạn giao dịch không kèm quyền nhận cổ tức, giá thường được điều chỉnh tương ứng với khoản cổ tức mà nhà đầu tư sắp nhận. Vì vậy, không phải mọi mức giảm đều phản ánh sự suy yếu thực sự của doanh nghiệp hay thị trường.
Điều khiến tháng 9 năm nay trở nên đáng chú ý là yếu tố mùa vụ đang xuất hiện cùng một loạt rủi ro khác.
Giá dầu vẫn chịu ảnh hưởng bởi căng thẳng tại Trung Đông, trong khi những tranh luận về khả năng hình thành bong bóng AI tiếp tục gây bất an trên thị trường quốc tế. Lợi suất trái phiếu cũng đang ở mức cao, làm gia tăng sức ép đối với các tài sản rủi ro như cổ phiếu.
Tại Úc, nhà đầu tư còn phải theo dõi sát lạm phát và tốc độ tăng trưởng kinh tế. GDP cao hơn dự báo cùng áp lực giá dai dẳng đang làm dấy lên lo ngại Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) có thể phải cân nhắc thêm một lần tăng lãi suất.
“Thị trường chứng khoán có khả năng vẫn biến động”, Diana Mousina, Phó trưởng kinh tế gia của AMP, nhận định.
Theo bà, những bất ổn liên quan đến chiến sự, nguồn cung dầu, lạm phát, chính trị Mỹ và định giá nhóm cổ phiếu AI đều có thể tiếp tục tác động đến tâm lý nhà đầu tư.
Dù vậy, bức tranh không hoàn toàn u ám. Troy Sycamore, chuyên gia của IG, cho rằng mức đỉnh lịch sử ASX200 thiết lập hồi tháng 8 vẫn có khả năng được kiểm tra, thậm chí phá vỡ trong những tuần tới.
Về dài hạn, Mousina cũng duy trì quan điểm tương đối tích cực khi kỳ vọng tăng trưởng kinh tế tiếp tục, Úc tránh được suy thoái, lợi nhuận doanh nghiệp toàn cầu cải thiện và khả năng lãi suất giảm trong năm tới.
Nói cách khác, “lời nguyền tháng 9” có thể tiếp tục tạo sóng, nhưng chưa đủ để khẳng định thị trường Úc sẽ bước vào một chu kỳ giảm dài hạn.
