Một thẩm phán liên bang tại Mỹ vừa ra phán quyết tạm thời ngăn chính quyền Tổng thống Donald Trump thực thi chính sách tước quyền làm việc của hàng chục nghìn người xin tị nạn và người nhập cư đang được hưởng quy chế Tình trạng Bảo vệ Tạm thời (TPS). Quyết định này giúp nhiều lao động nhập cư tránh nguy cơ mất việc trong lúc cuộc chiến pháp lý về chính sách nhập cư vẫn đang tiếp diễn.
Ngày 21/7 (giờ Mỹ), Thẩm phán Tòa án Quận Liên bang Nathaniel Gorton tại Boston đã chấp thuận yêu cầu của liên minh các tổ chức bảo vệ quyền người nhập cư và các công đoàn lao động, tạm thời đình chỉ việc Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) triển khai một loạt chính sách mới liên quan đến giấy phép lao động.
Theo phán quyết, lệnh tạm thời sẽ có hiệu lực cho đến khi tòa án quyết định có ban hành lệnh cấm dài hạn đối với các chính sách của chính quyền Trump hay không. Thẩm phán Gorton cho biết sẽ đưa ra quyết định cuối cùng về vấn đề này trước ngày 5/8. Trong khi đó, USCIS chưa đưa ra bình luận chính thức.
Vụ kiện bắt nguồn từ các quy định được ban hành sau khi Quốc hội Mỹ thông qua đạo luật thuế và chi tiêu năm 2025 - một trong những dấu ấn lập pháp quan trọng của Tổng thống Donald Trump. Lần đầu tiên, đạo luật này áp đặt các khoản phí đối với người xin tị nạn và siết chặt điều kiện cấp giấy phép lao động cho những người đang được hưởng quy chế TPS.
TPS là chương trình cho phép công dân của những quốc gia đang xảy ra chiến tranh, thiên tai hoặc khủng hoảng nhân đạo được tạm thời sinh sống và làm việc hợp pháp tại Mỹ cho đến khi tình hình tại quê hương họ được cải thiện.
Tuy nhiên, kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông Trump đã theo đuổi chính sách nhập cư cứng rắn và liên tục tìm cách chấm dứt chương trình TPS đối với công dân của hơn một chục quốc gia. Tháng trước, Tòa án Tối cao Mỹ đã mở đường để chính quyền chấm dứt quy chế này đối với hàng nghìn người nhập cư đến từ Haiti và Syria.
Theo đơn kiện do tổ chức pháp lý Democracy Forward đại diện nộp lên tòa án, các chính sách mới của USCIS có thể khiến hàng nghìn người mang quy chế TPS đến từ El Salvador, Sudan và Ukraine mất quyền làm việc ngay từ ngày 22/7.
Các nguyên đơn cho rằng USCIS đã áp dụng hồi tố các quy định mới, qua đó rút ngắn thời hạn giấy phép lao động của người đang hưởng TPS, dù trước đó chính quyền cựu Tổng thống Joe Biden đã gia hạn chương trình này.
Tháng 1/2025, chính quyền ông Biden đã kéo dài thời gian bảo vệ TPS đối với công dân El Salvador đến ngày 9/9, còn đối với người dân Sudan và Ukraine đến ngày 19/10.
Theo lập luận của các nguyên đơn, USCIS không chỉ áp dụng sai quy định của đạo luật mới mà còn ban hành các chính sách mà không thực hiện quy trình lấy ý kiến công chúng theo yêu cầu của Đạo luật Thủ tục Hành chính (Administrative Procedure Act).
Trong phán quyết mới nhất, Thẩm phán Gorton không ngăn USCIS thu các khoản phí theo quy định mới. Tuy nhiên, ông yêu cầu cơ quan này không được tước giấy phép lao động hoặc áp đặt bất kỳ hình phạt nào đối với những người chưa nộp các khoản phí này trong thời gian vụ kiện đang được xem xét.
Skye Perryman, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Democracy Forward, đánh giá quyết định của tòa án mang ý nghĩa rất lớn đối với hàng nghìn gia đình nhập cư. "Bằng phán quyết này, hàng nghìn người lao động sẽ không bị mất kế sinh nhai trong khi tòa án xem xét liệu các chính sách của chính quyền có phù hợp với pháp luật hay không", bà Perryman cho biết.
Vụ kiện được nộp tại Boston - nơi nhiều bang và tổ chức thường lựa chọn để khởi kiện các chính sách của chính quyền Trump. Điều đáng chú ý là Thẩm phán Nathaniel Gorton, người ra phán quyết lần này, là một trong số ít thẩm phán tại tòa án liên bang ở Boston được bổ nhiệm bởi một tổng thống Cộng hòa, cố Tổng thống George H. W. Bush.
Quyết định mới chưa phải là phán quyết cuối cùng, nhưng được xem là thắng lợi quan trọng đối với các tổ chức bảo vệ quyền người nhập cư. Trong thời gian tới, tòa án sẽ tiếp tục xem xét tính hợp pháp của các quy định do USCIS ban hành cũng như phạm vi quyền hạn của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong việc siết chặt chương trình TPS.
Kết quả cuối cùng của vụ kiện có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của hàng chục nghìn người nhập cư đang sinh sống và làm việc hợp pháp tại Mỹ theo diện bảo vệ tạm thời.
