Một thẩm phán liên bang tại Mỹ vừa bác bỏ thỏa thuận dàn xếp giữa Tổng thống Donald Trump và Sở Thuế vụ Mỹ (IRS), đồng thời mở lại vụ kiện liên quan đến việc rò rỉ hồ sơ thuế của ông. Quyết định này được xem là đòn giáng mạnh vào nỗ lực khép lại tranh chấp pháp lý vốn đã gây nhiều tranh cãi trong dư luận.
Theo phán quyết của Thẩm phán Kathleen Williams, thỏa thuận dàn xếp không có cơ sở pháp lý và không thể được sử dụng để trao quyền miễn trừ vĩnh viễn cho ông Trump, các thành viên trong gia đình cũng như các doanh nghiệp liên quan khỏi các cuộc kiểm toán của IRS trong tương lai.
Vụ việc bắt nguồn từ đơn kiện mà ông Trump đệ trình sau khi hồ sơ thuế của ông bị rò rỉ cho truyền thông vào các năm 2018 và 2020. Khi đó, ông yêu cầu IRS bồi thường tới 14 tỷ USD. Tuy nhiên, sau đó ông đã rút đơn kiện để đổi lấy một thỏa thuận với chính phủ, theo đó cơ quan thuế sẽ không tiến hành kiểm toán đối với ông và gia đình về sau.
Nếu được thực thi, thỏa thuận này đồng nghĩa với việc các hồ sơ thuế của gia đình Trump gần như sẽ được miễn khỏi sự giám sát của IRS. Điều này nhanh chóng vấp phải phản ứng dữ dội từ giới lập pháp, đặc biệt là các nghị sĩ đảng Dân chủ.
Nghị sĩ Jim McGovern từng gọi đây là một "tấm vé thoát tội", cho rằng chính quyền của ông Trump đã tạo ra một cơ chế giúp bản thân tổng thống, các con và doanh nghiệp của ông được miễn trừ suốt đời khỏi nguy cơ bị điều tra hoặc truy tố về thuế. Theo ông McGovern, điều này chẳng khác nào một "lệnh ân xá toàn diện" đối với các hành vi gian lận thuế nếu có.
Không chỉ dừng ở vấn đề miễn kiểm toán, thỏa thuận còn đề xuất thành lập quỹ pháp lý trị giá 2,4 tỷ USD nhằm bồi thường cho những người được xem là nạn nhân của việc chính phủ "vũ khí hóa" hệ thống pháp luật. Một phần đáng kể của quỹ dự kiến được phân bổ cho những người từng bị kết án vì tham gia vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6/1/2021 nhưng sau đó đã được ông Trump ân xá.
Các luật sư của ông Trump lập luận rằng đây là thỏa thuận đạt được ngoài quy trình tố tụng thông thường nên không cần sự phê chuẩn của tòa án. Tuy nhiên, Thẩm phán Williams bác bỏ lập luận này bằng một phán quyết với những ngôn từ đặc biệt gay gắt.
Bà nhận định vụ việc là nỗ lực nhằm sử dụng hệ thống tòa án để hợp thức hóa một thỏa thuận trao quyền miễn trừ đặc biệt cho tổng thống và những người có liên quan, đồng thời sử dụng hàng tỷ USD tiền thuế của người dân để giải quyết những yêu cầu không được pháp luật quy định.
Theo thẩm phán, toàn bộ vụ kiện được đưa ra với "mục đích không chính đáng" và bản thân thỏa thuận "không có bất kỳ cơ sở pháp lý hay thực tế nào".
Bên cạnh việc hủy bỏ thỏa thuận, bà Williams còn yêu cầu chuyển hồ sơ của luật sư Alejandro Brito tới Hiệp hội Luật sư bang Florida để xem xét trách nhiệm nghề nghiệp.
Phán quyết cũng dành nhiều chỉ trích cho Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche, người trước đây từng là luật sư riêng của ông Trump trong vụ án liên quan đến khoản tiền bịt miệng ngôi sao phim người lớn Stormy Daniels. Thẩm phán cho rằng ông Blanche đã rơi vào tình thế xung đột lợi ích khi dường như đại diện cho cả nguyên đơn lẫn bị đơn trong cùng một vụ việc.
Bà Williams bày tỏ "vô cùng lo ngại" về lời khai của ông Blanche trước Quốc hội, đồng thời chỉ đạo chuyển quyết định của mình tới Hiệp hội Luật sư bang New York, nơi ông cũng đang đối mặt với một quy trình xem xét kỷ luật.
Quyết định của tòa được đưa ra đúng thời điểm nhạy cảm khi ông Todd Blanche chuẩn bị tham gia phiên điều trần phê chuẩn để trở thành Bộ trưởng Tư pháp. Dự kiến, vụ việc cùng những tranh cãi liên quan sẽ tiếp tục trở thành chủ đề chất vấn tại Quốc hội trong thời gian tới.
