Chỉ sáu tuần sau khi tiếp quản số 10 phố Downing, Thủ tướng Anh Andy Burnham lần đầu đối diện trực tiếp với các nghị sĩ tại Hạ viện trong bối cảnh chính phủ mới phải xử lý đồng thời nhiều sức ép về kinh tế, chi phí sinh hoạt, quốc phòng và các cuộc xung đột quốc tế.
Trong ngày Quốc hội Anh trở lại sau kỳ nghỉ hè, ông Burnham lựa chọn một thông điệp khác với người tiền nhiệm Keir Starmer: thay vì nhấn mạnh những khó khăn chồng chất, nhà lãnh đạo mới kêu gọi người dân tin vào khả năng thay đổi của đất nước.
“Chúng ta có thể làm cho thập kỷ tới tốt đẹp hơn thập kỷ trước”, Burnham tuyên bố, đồng thời cam kết khôi phục niềm tin và tạo ra “hy vọng” trên khắp nước Anh.
Kể từ khi nhậm chức ngày 20/7, Burnham liên tục thực hiện các chuyến đi tới nhiều địa phương nhằm quảng bá thông điệp về một giai đoạn mới. Chính phủ của ông cũng đưa ra một số chính sách được mô tả là nhằm tạo thêm “khoảng thời gian thở” cho người dân và doanh nghiệp, trong đó có các biện pháp liên quan đến hóa đơn năng lượng và chi phí hoạt động của ngành dịch vụ.
Tuy nhiên, tham vọng của Burnham không dừng ở những chính sách hỗ trợ ngắn hạn. Cựu thị trưởng Greater Manchester cho rằng nước Anh đã đi chệch hướng trong nhiều thập kỷ, khi quyền lực chính trị tập trung, nền kinh tế trải qua quá trình phi công nghiệp hóa và nhiều lĩnh vực thiết yếu được tư nhân hóa.
Theo ông, những thay đổi kể từ thập niên 1980, cộng với quyết định rời Liên minh châu Âu năm 2016, đã góp phần tạo ra một thập kỷ tăng trưởng thấp.
Burnham muốn nhà nước đóng vai trò lớn hơn trong các lĩnh vực như nước, năng lượng và giao thông nhằm thúc đẩy tăng trưởng, đồng thời giảm áp lực tài chính đối với các hộ gia đình. Dù vậy, ông vẫn chưa đưa ra đầy đủ kế hoạch về mức độ đảo ngược quá trình tư nhân hóa kéo dài hàng chục năm tại Anh.
Những đề xuất này lập tức vấp phải phản ứng từ phe đối lập. Lãnh đạo đảng Bảo thủ Kemi Badenoch cáo buộc Burnham có cách tiếp cận kinh tế lỗi thời, đồng thời cho rằng việc gia tăng chi tiêu công không đồng nghĩa với việc người dân sẽ trở nên giàu có hơn.
Một trong những dự án gây chú ý của Burnham là việc thành lập “Số 10 phía Bắc” tại Manchester. Ông kỳ vọng văn phòng này sẽ trở thành trung tâm thúc đẩy phân quyền, giúp các chính quyền địa phương có thêm quyền quyết định và phân bổ hoạt động kinh tế đồng đều hơn giữa các khu vực.
Nhưng với phe chỉ trích, đây có nguy cơ trở thành một bộ máy tốn kém thay vì giải pháp cho những vấn đề kinh tế thực tế.
Thách thức với Burnham còn đến từ bên ngoài nước Anh. Trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên trên cương vị Thủ tướng, ông tới Kyiv nhằm khẳng định sự ủng hộ dành cho Ukraine và thúc đẩy hợp tác công nghệ quốc phòng. Động thái này khiến Moscow cáo buộc London ngày càng can dự sâu vào cuộc xung đột.
Trong khi đó, sức ép buộc các nước châu Âu tăng ngân sách quốc phòng ngày càng lớn. Chính phủ Burnham sẽ phải trình bày kế hoạch tài chính để hướng tới mục tiêu chi 3,5% GDP cho quốc phòng vào năm 2035.
Bên cạnh Ukraine, Burnham còn phải đưa ra quyết định khó khăn về tương lai hoạt động khai thác dầu khí tại Biển Bắc. Chính sách này nằm giữa hai sức ép trái chiều: nhu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy kinh tế với cam kết chuyển đổi sang năng lượng sạch.
Burnham chưa đưa ra câu trả lời cụ thể, nhưng khẳng định Anh sẽ tiếp tục đối mặt với thách thức khí hậu và dự kiến tham dự COP31 tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11.
Từ kinh tế trong nước đến chiến sự ở châu Âu, tân Thủ tướng Anh đang đứng trước một phép thử lớn: biến những lời hứa về “hy vọng” và “lạc quan” thành kết quả đủ rõ ràng để người dân cảm nhận được trong đời sống thực tế.
