Kế hoạch thành lập quỹ bồi thường gần 1,8 tỷ USD dành cho những người được cho là nạn nhân của tình trạng "vũ khí hóa bộ máy chính phủ" dưới thời Tổng thống Donald Trump đã bị tạm dừng sau khi vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ.
Theo Reuters dẫn lời ba nguồn thạo tin ngày 1/6, Nhà Trắng đã phải tạm gác kế hoạch sau khi nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa bày tỏ quan ngại về tính pháp lý cũng như hệ lụy chính trị của quỹ này.
Đây được xem là một trong những lần hiếm hoi các nghị sĩ Cộng hòa công khai gây sức ép với ông Donald Trump, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ vẫn duy trì ảnh hưởng lớn đối với đảng của mình.
Nguồn tin cho biết vấn đề trở nên căng thẳng khi các thượng nghị sĩ quay lại Washington sau kỳ nghỉ Ngày tưởng niệm và tiếp tục đàm phán với Nhà Trắng về dự luật trị giá 72 tỷ USD nhằm tài trợ cho lực lượng Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) cùng lực lượng Tuần tra Biên giới.
Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune xác nhận ông đã nói rõ với Nhà Trắng rằng quỹ bồi thường này cần phải bị hủy bỏ. Một nguồn tin từ Nhà Trắng tiết lộ các nghị sĩ Cộng hòa đã đưa ra tối hậu thư trong quá trình thương lượng nhằm thúc đẩy việc thông qua gói ngân sách quan trọng.
Quỹ trị giá 1,776 tỷ USD được hình thành từ thỏa thuận dàn xếp pháp lý giữa Donald Trump và Bộ Tư pháp Mỹ liên quan đến vụ kiện trị giá 10 tỷ USD nhằm vào Sở Thuế vụ Mỹ (IRS). Khoản tiền này dự kiến được sử dụng để bồi thường cho những cá nhân cho rằng họ từng bị các cơ quan chính phủ đối xử bất công hoặc lạm quyền.
Tuy nhiên, kế hoạch nhanh chóng gây tranh cãi. Nhiều nghị sĩ Cộng hòa lo ngại những người tham gia vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6/1/2021 cũng có thể nhận được tiền từ quỹ này. Một số ý kiến chỉ trích còn gọi đây là một "quỹ đen" sử dụng tiền thuế của người dân.
Ngày 30/5, các thẩm phán liên bang tại bang Virginia và Florida đã ra lệnh tạm thời đình chỉ việc triển khai quỹ, đồng thời yêu cầu xem xét thêm các vấn đề pháp lý liên quan.
Trong tuyên bố ngày 1/6, người phát ngôn Bộ Tư pháp Mỹ cho biết cơ quan này hoàn toàn không đồng tình với các quyết định của tòa án nhưng vẫn sẽ tuân thủ phán quyết hiện hành. Dù vậy, Bộ Tư pháp chưa xác nhận liệu kế hoạch có bị hủy bỏ hoàn toàn hay chỉ tạm thời bị đóng băng.
Vụ việc cũng được cho là tạo thêm áp lực đối với Todd Blanche - quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ từ tháng 4 vừa qua. Ông Blanche đang được xem là ứng viên tiềm năng cho vị trí Bộ trưởng Tư pháp chính thức nhưng hiện phải đối mặt với nhiều câu hỏi về khả năng giành được sự chấp thuận từ Thượng viện.
Một số nguồn tin cho biết Nhà Trắng đang tìm cách tách mình khỏi kế hoạch này, cho rằng ý tưởng xuất phát từ Bộ Tư pháp. Tuy nhiên, các nguồn tin khác tiết lộ những trợ lý cấp cao của ông Blanche đã tham gia sâu vào quá trình xây dựng thỏa thuận.
Theo Reuters, Tổng thống Donald Trump được cho là không hài lòng với việc phải tạm dừng quỹ bồi thường nhưng hiểu rằng đây là phương án khả thi nhất ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, các nghị sĩ Dân chủ vẫn tiếp tục thúc đẩy một dự luật nhằm ngăn chặn việc tái lập quỹ dưới bất kỳ hình thức nào trong tương lai.
Ngoài khoản bồi thường gây tranh cãi, thỏa thuận dàn xếp còn bao gồm điều khoản ngăn IRS tiến hành các cuộc kiểm toán liên quan đến những hồ sơ thuế trước ngày 18/5 của ông Trump, người thân và các công ty có liên quan. Hiện chưa rõ việc tạm dừng quỹ có ảnh hưởng như thế nào đến các vấn đề thuế này trong thời gian tới.
