Na Uy đang trải qua những ngày quốc tang sau khi Quốc vương Harald V qua đời hôm 28/8, hưởng thọ 89 tuổi. Sự ra đi của vị vua được đông đảo người dân yêu mến khép lại hơn ba thập niên ông đứng đầu đất nước.
Ngay sau khi thông tin được công bố, nhiều người dân đã tập trung bên ngoài Cung điện Hoàng gia ở Oslo để đặt hoa, thiệp, tranh vẽ và những lá cờ Na Uy nhằm tưởng nhớ nhà vua. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng nghìn người đã đến viếng, trong đó có nhiều người phải đứng dưới trời mưa lớn.
Trước đó, tối 28/8, đông đảo người dân cũng bất chấp thời tiết xấu để theo dõi đoàn xe tang đưa linh cữu Quốc vương Harald V từ Bệnh viện Đại học Oslo về Cung điện Hoàng gia. Đến ngày 29/8, hơn 20.000 người được cho là đã đến bày tỏ lòng tiếc thương.
Sự ra đi của Quốc vương Harald V khiến không khí tang thương bao trùm Na Uy. Quốc kỳ được hạ xuống nửa cột tại nhiều địa điểm, trong khi những bức chân dung lớn của vị vua quá cố xuất hiện tại nhiều nơi trên cả nước.
Trong 35 năm trị vì, Harald V được biết đến với phong cách gần gũi, khiêm nhường và quan điểm cởi mở. Ông được đánh giá là một trong những nhân vật góp phần phản ánh sự thay đổi của xã hội Na Uy hiện đại, đặc biệt trong cách Hoàng gia kết nối với nhiều nhóm người khác nhau trong xã hội.
Veselina Vitanova, một giáo viên 43 tuổi sinh tại Bulgaria, cho biết Quốc vương Harald có ý nghĩa đặc biệt đối với những người nhập cư tại Na Uy. "Ông ấy có ý nghĩa rất lớn đối với chúng tôi, những người nhập cư. Chúng tôi cảm thấy mình thực sự được chào đón và hòa nhập", bà chia sẻ.
Caroline Vagle, phóng viên của tạp chí Se og Hor, nhận xét Harald V là người luôn biết cách tìm ra những lời nói có thể gắn kết mọi người, đồng thời mang đến cho người dân cảm giác an toàn.
Thủ tướng Jonas Gahr Store cũng mô tả Harald là "một vị vua của thời đại mình và dành cho thời đại của mình". Theo ông, nhà vua đã đồng hành cùng Na Uy trong quá trình đất nước ngày càng giàu có, dân số đông hơn và xã hội trở nên đa dạng hơn.
Sự ra đi của Harald V đồng nghĩa với việc Na Uy lập tức có vị vua mới. Con trai ông, Thái tử Haakon, 53 tuổi, tự động kế vị ngai vàng theo quy định của chế độ quân chủ.
Sau khi gặp vị vua mới, Thủ tướng Jonas Gahr Store tuyên bố: "Nhà vua đã băng hà. Đức vua vạn tuế". Vua Haakon sau đó tuyên thệ trước Quốc hội, cam kết bảo vệ Hiến pháp và pháp luật Na Uy. Ông cũng có bài phát biểu được truyền hình trực tiếp tới người dân vào tối 29/8.
Trong lời tưởng nhớ người cha quá cố, Haakon xúc động nói: "Cha thân yêu, cảm ơn cha vì đã là một người cha tốt của Martha và con. Cha là người đứng đầu gia đình".
Na Uy sẽ không tổ chức lễ đăng quang truyền thống cho vị vua mới. Nghi lễ này đã bị Quốc hội bãi bỏ từ năm 1908. Thay vào đó, Vua Haakon có thể lựa chọn tổ chức một nghi lễ ban phước cho triều đại mới tại Nhà thờ Nidaros ở Trondheim.
Tin Quốc vương Harald V qua đời cũng nhận được sự chia buồn từ nhiều thành viên hoàng gia châu Âu, trong đó có Vua Charles III của Anh. Trong thông điệp được Điện Buckingham công bố, Vua Charles bày tỏ "nỗi buồn sâu sắc nhất" trước sự ra đi của người anh họ Harald.
Nhà vua Anh nhấn mạnh rằng trong suốt 35 năm trị vì, Harald đã phục vụ người dân Na Uy với sự tận tụy không lay chuyển, đồng hành cùng đất nước trong những giai đoạn thay đổi lớn với sự ấm áp và khiêm nhường.
Vua Charles gọi Harald là "người họ hàng và người bạn được yêu mến", đồng thời nhắc đến lòng tốt, sự cảm thông và tinh thần trách nhiệm sâu sắc của vị vua Na Uy. Ông cũng nhấn mạnh mối quan hệ lịch sử và gia đình đặc biệt gần gũi giữa Anh và Na Uy, đồng thời gửi lời chia buồn tới Hoàng hậu Sonja cùng toàn thể gia đình Hoàng gia Na Uy.
Quốc vương Harald V đã phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe trong những năm cuối đời. Ông nhập viện tại Oslo từ ngày 17/8 và được điều trị chứng thiếu máu tán huyết, một căn bệnh hiếm gặp khiến các tế bào hồng cầu bị phá hủy nhanh hơn bình thường, có thể gây mệt mỏi và khó thở.
Sức khỏe của nhà vua suy giảm đáng kể trong những năm gần đây, với nhiều lần phải nhập viện.
Đầu năm nay, ông phải điều trị y tế tại Tenerife sau khi đổ bệnh trong một chuyến nghỉ dưỡng. Năm 2024, Harald cũng từng nhập viện tại Malaysia vì nhiễm trùng và được đặt máy tạo nhịp tim tạm thời. Sau đó, ông được cấy máy tạo nhịp tim vĩnh viễn tại Na Uy.
Do tuổi cao và tình trạng sức khỏe, Hoàng gia Na Uy từng thông báo sẽ "giảm vĩnh viễn" các hoạt động công khai của nhà vua. Tuy nhiên, Harald luôn bác bỏ khả năng thoái vị, khẳng định ông đã tuyên thệ trước Quốc hội và coi việc phục vụ đất nước là nhiệm vụ trọn đời.
Trước khi trở thành quốc vương, Harald V nổi tiếng là một vận động viên đam mê thể thao. Ông từng đại diện Na Uy tham dự nhiều kỳ Olympic ở môn đua thuyền buồm. Sau đó, Harald tiếp tục thi đấu và giành nhiều thành tích tại các giải đua thuyền quốc tế, trong đó có chức vô địch thế giới môn đua thuyền năm 1987.
Harald lên ngôi năm 1991 sau khi cha ông, Quốc vương Olav V, qua đời. Trong hơn ba thập niên trị vì, ông chứng kiến và đồng hành cùng Na Uy qua những biến chuyển sâu rộng về kinh tế, xã hội và văn hóa.
Dù là người đứng đầu chế độ quân chủ, Harald được đánh giá là một vị vua gần gũi với người dân. Ông duy trì hình ảnh một quốc vương giản dị, cởi mở và luôn nhấn mạnh vai trò của Hoàng gia trong việc gắn kết xã hội.
Giờ đây, khi Harald V qua đời ở tuổi 89, Na Uy bước sang một chương mới dưới triều đại của Vua Haakon. Nhưng với hàng nghìn người đang xếp hàng trước Cung điện Hoàng gia, những bó hoa và lời nhắn được đặt lại vẫn cho thấy dấu ấn sâu đậm mà vị vua trị vì 35 năm đã để lại trong lòng người dân.
