Một phát hiện bất thường tại Wellfleet, bang Massachusetts, Mỹ, đang thu hút sự chú ý của các chuyên gia bảo tồn động vật hoang dã. Một cá thể rùa mai kim cương (diamondback terrapin) mới nở được phát hiện với hai đầu trên cùng một cơ thể, tình trạng phát triển đặc biệt hiếm gặp được gọi là bicephaly.
Cá thể rùa nhỏ đến mức chỉ nặng khoảng 0,18 ounce, tương đương 5 gram và xấp xỉ trọng lượng của một đồng nickel. Nó được đại diện của Khu bảo tồn động vật hoang dã Mass Audubon Wellfleet Bay phát hiện vào tháng 9, sau đó nhanh chóng được đưa tới Cape Wildlife Center ở Barnstable để các chuyên gia chăm sóc.
Điều khiến trường hợp này đặc biệt là cả hai chiếc đầu đều được hình thành hoàn chỉnh và có khả năng hoạt động. Về cơ bản, con vật giống như hai cá thể sinh đôi cùng chia sẻ một cơ thể.
Theo các chuyên gia, bicephaly là một dạng bất thường trong quá trình phát triển phôi. Hiện tượng này được cho là xảy ra khi một phôi duy nhất không phân tách hoàn toàn trong quá trình hình thành các cặp song sinh cùng trứng.
Tuy nhiên, việc một cá thể rùa mang hai đầu và có thể sống sót tới thời điểm nở là điều không thường gặp.
Cape Wildlife Center cho biết trong vòng 5 năm qua, các chuyên gia tại đây chỉ từng gặp hai trường hợp rùa mai kim cương mắc chứng bicephaly. Vì vậy, cá thể mới được phát hiện được đánh giá là "đặc biệt hiếm". "Dù từng gặp tình trạng bất thường này trước đây, mỗi trường hợp đều mang đến cho chúng tôi thêm một cơ hội để tìm hiểu về giải phẫu và sinh lý đáng kinh ngạc của những con vật này", trung tâm chia sẻ.
Hiện các chuyên gia đang theo dõi sát sao khả năng ăn uống, tốc độ phát triển và hành vi của cá thể rùa. Sự xuất hiện của hai chiếc đầu trên một cơ thể khiến ngay cả những hoạt động vốn rất cơ bản như di chuyển hay kiếm ăn cũng có thể trở thành thách thức.
Dù gây chú ý bởi ngoại hình khác thường, cá thể rùa hai đầu này vẫn phải đối mặt với nhiều nguy cơ sức khỏe.
Các nghiên cứu trước đây cho thấy rùa hai đầu có thể gặp những bất thường nghiêm trọng liên quan đến hộp sọ, khuôn mặt và cột sống. Chúng cũng thường có kích thước nhỏ hơn so với những cá thể bình thường.
Cấu tạo cơ thể khác biệt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động và ăn uống, từ đó làm giảm đáng kể cơ hội sống sót trong môi trường tự nhiên.
Một nghiên cứu năm 2021 về những cá thể rùa biển có hai đầu hoặc bị nhân đôi một phần cơ thể cũng từng cảnh báo những thách thức nghiêm trọng mà các động vật mắc dị tật này phải đối mặt.
Các nhà khoa học cho rằng nguyên nhân của hiện tượng có thể là sự kết hợp phức tạp giữa yếu tố di truyền và yếu tố biểu sinh, đồng thời không loại trừ tác động từ môi trường.
Zak Mertz, Giám đốc điều hành New England Wildlife Centers, đơn vị quản lý Cape Wildlife Center, cho rằng đặc điểm sinh học của loài rùa có thể liên quan đến hiện tượng này.
Theo ông, tuổi thọ tương đối dài của rùa, xu hướng quay trở lại những địa điểm làm tổ quen thuộc và nguồn gene hạn chế do tình trạng bảo tồn của loài có thể là những yếu tố cần được nghiên cứu thêm.
Bên cạnh đó, các điều kiện môi trường trong giai đoạn trứng phát triển cũng có thể đóng vai trò nhất định. Nhiệt độ, độ ẩm, đặc điểm vật lý của khu vực làm tổ hay thậm chí những yếu tố mà rùa mẹ tiếp xúc trong môi trường sống đều được xem là những khả năng cần được xem xét.
Rùa mai kim cương sinh sống chủ yếu tại các vùng đầm lầy nước lợ dọc bờ Đại Tây Dương và Vịnh Mexico của Mỹ, nơi nước ngọt và nước mặn hòa trộn. Tại Massachusetts, loài này được xếp vào nhóm bị đe dọa theo Đạo luật Các loài nguy cấp của bang.
Vì vậy, sự xuất hiện của một cá thể có dị tật phát triển đặc biệt như vậy không chỉ là câu chuyện kỳ lạ trong tự nhiên. Với các nhà nghiên cứu, nó còn có thể trở thành cơ hội hiếm hoi để tìm hiểu sâu hơn về quá trình phát triển của loài rùa cũng như những yếu tố tác động tới sức khỏe của quần thể.
Các chuyên gia cho rằng việc ghi nhận và theo dõi những bất thường như chứng hai đầu có thể cung cấp thêm dữ liệu về tình trạng của quần thể rùa cũng như chất lượng môi trường sống của chúng.
Trường hợp tại Cape Cod cũng không phải lần đầu tự nhiên ghi nhận những động vật có hai đầu. Trước đó, các nhà khoa học từng phát hiện những trường hợp đặc biệt như cá heo hai đầu và cá heo chuột hai đầu.
Tuy nhiên, mỗi trường hợp vẫn được xem là một hiện tượng đáng chú ý bởi chúng có thể giúp giới khoa học hiểu thêm về những bất thường trong quá trình phát triển phôi.
Hiện tại, các bác sĩ thú y tại Cape Wildlife Center vẫn đang theo dõi sát sao cá thể rùa con. Câu hỏi lớn nhất là liệu con vật nhỏ bé có thể tiếp tục phát triển và vượt qua những trở ngại do cấu tạo cơ thể đặc biệt gây ra hay không.
"Đây là một lĩnh vực rất đáng quan tâm và chắc chắn cần được nghiên cứu thêm. Chúng tôi rất vui khi có cơ hội chăm sóc hai cá thể này và tìm hiểu nhiều nhất có thể, qua đó đóng góp thêm thông tin cho những nghiên cứu trong tương lai", ông Mertz chia sẻ.
Với các chuyên gia, sinh mạng nhỏ bé này vì thế không chỉ là một trường hợp hiếm gặp. Nó còn có thể trở thành một "cửa sổ" đặc biệt giúp con người hiểu hơn về cách động vật phát triển và những tác động mà môi trường có thể để lại ngay từ trước khi chúng chào đời.
