Theo báo cáo mới được công bố, nhiệt độ toàn cầu tiếp tục thiết lập kỷ lục mới trong tháng 8, trong bối cảnh hiện tượng El Niño đang mạnh lên tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo.
Dữ liệu do Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) phân tích cho thấy tháng 8/2026 là tháng 8 nóng nhất từng được ghi nhận, vượt qua các mức nhiệt cao kỷ lục của tháng 8/2023 và tháng 8/2024. Nhiệt độ không khí trung bình trên bề mặt Trái đất đạt khoảng 19,6 độ C. Đáng chú ý, đây không chỉ là tháng 8 nóng nhất trong lịch sử dữ liệu mà còn là một trong những tháng có nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận ở bất kỳ thời điểm nào trong năm.
Theo Copernicus, tháng 8/2026 có mức nhiệt toàn cầu tương đương tháng 7/2023 - thời điểm từng giữ kỷ lục trước đó trong bộ dữ liệu bắt đầu từ năm 1940.
Báo cáo đánh giá tháng 8 vừa qua là "một tháng đáng chú ý trong lịch sử khí hậu toàn cầu". Đây cũng là lần đầu tiên kể từ tháng 1/2025 nhiệt độ trung bình toàn cầu phá kỷ lục theo tháng.
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý khác là nhiệt độ trung bình toàn cầu trong tháng 8 cao hơn khoảng 1,65 độ C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp 1850-1900. Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 11/2025 mức nhiệt toàn cầu trong một tháng vượt ngưỡng 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Mốc 1,5 độ C được xem là một ngưỡng quan trọng trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu và được đưa vào mục tiêu của Hiệp định Paris năm 2015. Các nhà khoa học cho rằng việc nhiệt độ tiếp tục tiến lên trên ngưỡng này sẽ làm gia tăng nguy cơ xảy ra những hiện tượng thời tiết cực đoan và gây sức ép lớn hơn lên hệ sinh thái, kinh tế cũng như đời sống con người.
Samantha Burgess, Phó giám đốc Cơ quan Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus, nhận định những dữ liệu mới nhất cho thấy biến đổi khí hậu đang thúc đẩy các hiện tượng cực đoan diễn ra đồng thời trên cả khí quyển và đại dương.
Theo bà, nhiệt độ bề mặt biển toàn cầu đạt mức kỷ lục, kết hợp với mùa hè nóng nhất từng được ghi nhận tại Tây Âu, là những dấu hiệu cho thấy tác động của tình trạng Trái đất nóng lên đang ngày càng rõ rệt. "Những tác động của các điều kiện này đang ngày càng ảnh hưởng đến cộng đồng, nền kinh tế và hệ sinh thái trên toàn thế giới", Burgess cho biết.
Không chỉ không khí trên đất liền nóng lên, đại dương cũng đang trải qua tình trạng tương tự. Ngày 22/8, nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu trong khu vực từ 60 độ vĩ Nam đến 60 độ vĩ Bắc đạt khoảng 69,98 độ F (tương đương 21,1 độ C), mức cao nhất từng được ghi nhận.
Kỷ lục này vượt qua mức 69,96 độ F, tương đương khoảng 21,09 độ C, được thiết lập vào tháng 2 và tháng 3/2024 trong đợt El Niño trước đó. Nhiệt độ bề mặt biển trung bình toàn cầu trong cả tháng 8 cũng đạt mức cao kỷ lục, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp đại dương phá kỷ lục nhiệt theo tháng.
Burgess cho rằng đây là một tín hiệu đáng lo ngại về sức khỏe của các đại dương. El Niño đang góp phần bổ sung nhiệt vào hệ thống khí hậu, nhưng hiện tượng này diễn ra trên một nền nhiệt vốn đã cao sau nhiều thập kỷ Trái đất ấm lên do hoạt động của con người.
El Niño thường khiến nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng trong một khoảng thời gian tương đối ngắn. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh không thể quy toàn bộ mức nhiệt kỷ lục hiện nay cho hiện tượng khí hậu này. El Niño đang hoạt động giống như một yếu tố làm nhiệt độ tăng thêm trên nền xu hướng nóng lên dài hạn, mà nguyên nhân chủ yếu đến từ lượng khí nhà kính do con người phát thải.
Điều này đồng nghĩa ngay cả khi El Niño suy yếu trong tương lai, vấn đề nóng lên toàn cầu vẫn sẽ tiếp diễn nếu lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính không được cắt giảm đáng kể.
Tại Mỹ, dữ liệu mới từ Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia (NOAA) cũng cho thấy mùa hè khí tượng năm 2026, kéo dài từ tháng 6 đến tháng 8, là mùa hè nóng nhất từng được ghi nhận, vượt qua những kỷ lục trước đó vào các năm 1936 và 2021.
Tác động của đợt nóng cũng thể hiện rõ tại châu Âu. Tây Âu đã trải qua mùa hè khí tượng nóng nhất từng được ghi nhận, vượt qua cả mùa hè năm 2003 - vốn được xem là một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong lịch sử khu vực. Các đợt nắng nóng kéo dài và dữ dội xuất hiện tại nhiều quốc gia, đi kèm với tình trạng khô hạn nghiêm trọng.
Trong suốt mùa hè, nhiều khu vực ở Tây và Trung Âu, Nam Scandinavia và Đông Nam Âu ghi nhận lượng mưa thấp hơn đáng kể so với mức trung bình. Mực nước tại một số con sông lớn giảm mạnh, gây ảnh hưởng đến nguồn cung cấp nước, hoạt động thủy lợi và sản xuất năng lượng.
Nắng nóng kết hợp với điều kiện khô hạn cũng tạo ra môi trường thuận lợi cho các vụ cháy rừng lan rộng. Nhiều khu vực tại châu Âu phải đối mặt với những đám cháy lớn trong suốt mùa hè, buộc lực lượng cứu hộ phải triển khai các biện pháp khẩn cấp để hạn chế thiệt hại.
Những kỷ lục nhiệt liên tiếp trong năm 2026 một lần nữa cho thấy bức tranh ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu: các hiện tượng cực đoan không còn xuất hiện đơn lẻ mà đang có xu hướng diễn ra đồng thời, từ nắng nóng trên đất liền đến nhiệt độ đại dương và cháy rừng.
El Niño có thể là yếu tố khiến nhiệt độ tăng mạnh trong ngắn hạn, nhưng nền nhiệt ngày càng cao của Trái đất lại là câu chuyện dài hạn. Và khi hai yếu tố này cùng xuất hiện, nguy cơ những kỷ lục nhiệt mới tiếp tục bị phá vỡ là điều mà giới khoa học đặc biệt quan tâm.
