Một câu chuyện có thật tại Mỹ đang khiến cộng đồng khoa học lẫn công chúng không khỏi kinh ngạc khi một người đàn ông đã tự nguyện để rắn độc cắn hơn 200 lần trong suốt hai thập kỷ, nhiều lần cận kề cái chết, tất cả vì mục tiêu nghiên cứu. Đổi lại, ông đã giúp mở ra hy vọng mới trong việc điều trị nạn nhân bị rắn cắn trên toàn thế giới.
Nhân vật chính là Tim Friede, một chuyên gia lưỡng cư - bò sát tự học. Trong suốt 20 năm, ông chủ động tiếp xúc và tiêm nọc độc từ nhiều loài rắn cực độc vào cơ thể nhằm xây dựng khả năng miễn dịch. Hành trình đầy rủi ro này không ít lần đẩy ông vào tình trạng nguy kịch, thậm chí từng phải nhập viện cấp cứu và rơi vào hôn mê kéo dài sau khi bị rắn hổ mang cắn.
Tuy nhiên, chính sự kiên trì có phần "điên rồ" ấy lại mang đến bước đột phá lớn. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học danh tiếng Cell cho thấy cơ thể của Friede đã sản sinh ra loại "siêu kháng thể" hiếm có, có khả năng trung hòa nhiều loại nọc độc khác nhau. Đây là kết quả của việc hệ miễn dịch của ông liên tục được "huấn luyện" bởi các loại độc tố trong thời gian dài.
Công trình này được thực hiện bởi công ty công nghệ sinh học Centivax cùng các nhà khoa học. Theo CEO Jacob Glanville, hồ sơ miễn dịch của Friede là "có một không hai", giúp nhóm nghiên cứu phân lập được những kháng thể có khả năng trung hòa độc tố hiệu quả vượt trội so với phương pháp truyền thống.
Trước đây, việc sản xuất huyết thanh kháng nọc độc thường phải dựa vào việc tiêm nọc độc vào các động vật lớn như ngựa để tạo kháng thể, sau đó chiết xuất lại. Quy trình này không chỉ tốn kém mà còn tiềm ẩn nhiều hạn chế. Trong khi đó, "siêu kháng thể" từ Friede mở ra hướng đi mới: tạo ra "cocktail huyết thanh" có thể chống lại nhiều loại nọc độc cùng lúc.
Theo số liệu từ World Health Organization, mỗi năm có khoảng 80.000-130.000 người trên thế giới tử vong do rắn cắn, và số người bị thương tật còn cao gấp nhiều lần. Phần lớn nạn nhân sống ở các khu vực nông thôn, nơi điều kiện y tế còn hạn chế. Chính vì vậy, một loại huyết thanh "đa năng" nếu được phát triển thành công sẽ là bước tiến mang tính cách mạng.
Trong các thử nghiệm trên chuột, loại huyết thanh mới đã cho thấy hiệu quả ấn tượng: bảo vệ hoàn toàn trước 13 loại nọc độc và có tác dụng một phần với 6 loại khác. Hiện nghiên cứu đang bước sang giai đoạn mới, với kế hoạch thử nghiệm trên động vật tại Úc trước khi tiến tới các bước lâm sàng sâu hơn.
Về phía Friede, ông cho biết mình đã dừng các thí nghiệm "tự hành xác" trong những năm gần đây. Dù vậy, ông vẫn cảm thấy tự hào vì đã vượt qua nỗi sợ hãi và góp phần nhỏ bé vào việc cứu sống con người. Điều từng bị xem là liều lĩnh, thậm chí điên rồ, giờ đây lại có thể trở thành chìa khóa giúp cứu sống hàng triệu người trên toàn cầu.
