Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) vừa hé lộ kế hoạch đầy tham vọng nhằm xây dựng căn cứ thường trực trên Mặt Trăng, đồng thời đặt mục tiêu đưa phi hành gia quay trở lại bề mặt vệ tinh này trước năm 2028, thời điểm kết thúc nhiệm kỳ hiện tại của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo NASA, chiến lược mới sẽ được triển khai qua ba giai đoạn, với mục tiêu lâu dài là thiết lập cơ sở hạ tầng đủ khả năng duy trì sự sống và hoạt động của con người trong môi trường khắc nghiệt bậc nhất ngoài không gian. Đây được xem là bước đệm quan trọng trong hành trình chinh phục sao Hỏa của Mỹ trong tương lai.
Sứ mệnh mở màn dự kiến diễn ra sớm nhất vào tháng 9/2026 dưới hình thức không người lái. Nhiệm vụ này sẽ đưa các thiết bị đầu tiên lên bề mặt Mặt Trăng nhằm phục vụ công tác nghiên cứu và chuẩn bị cho các chuyến đổ bộ có phi hành đoàn sau đó.
Để thực hiện kế hoạch, NASA đã lựa chọn công ty hàng không vũ trụ Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos phát triển tàu đổ bộ Blue Moon Mark 1 Endurance. Doanh nghiệp này được trao hợp đồng trị giá 188 triệu USD nhằm vận chuyển hàng hóa và thiết bị lên Mặt Trăng.
Một nhiệm vụ tiếp theo dự kiến mang gần 500 kg thiết bị, bao gồm xe tự hành phục vụ khảo sát địa hình. Những dữ liệu thu thập được sẽ hỗ trợ các kỹ sư chế tạo phương tiện di chuyển chuyên dụng dành cho môi trường Mặt Trăng.
Trong khi đó, sứ mệnh thứ ba cũng dự kiến triển khai vào năm 2026, sẽ đưa các tải trọng khoa học đầu tiên lên bề mặt vệ tinh tự nhiên của Trái Đất để phục vụ nghiên cứu quốc tế. NASA cho biết còn hơn chục nhiệm vụ khác đang được chuẩn bị trước khi con người chính thức quay trở lại Mặt Trăng.
Song song với các kế hoạch trên, dự án MoonFall cũng đang được xúc tiến. Đây là nhiệm vụ sử dụng bốn máy bay không người lái bay quanh Mặt Trăng để khảo sát những vị trí hạ cánh tiềm năng cho các phi hành gia thuộc chương trình Artemis.
Giám đốc NASA, Jared Isaacman, khẳng định căn cứ Mặt Trăng sẽ trở thành “tiền đồn đầu tiên của nhân loại trên một thế giới khác”. Theo ông, mỗi chuyến bay dù có người lái hay không đều là cơ hội để NASA tích lũy kinh nghiệm, phát triển công nghệ và chuẩn bị cho việc con người có thể sinh sống lâu dài ngoài Trái Đất.
Ông Isaacman nhấn mạnh việc xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng không chỉ phục vụ khoa học mà còn mang lại lợi ích kinh tế và công nghệ cho cuộc sống trên Trái Đất. Đồng thời, đây cũng là bước chuẩn bị cần thiết cho những sứ mệnh xa hơn trong tương lai.
Kế hoạch mới của NASA được công bố trong bối cảnh cuộc cạnh tranh không gian giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng quyết liệt. Bắc Kinh hiện đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng vào năm 2030 và xây dựng căn cứ lâu dài vào khoảng năm 2032.
Mới đây, Trung Quốc tiếp tục phóng ba phi hành gia lên không gian bằng tàu Shenzhou-23, cho thấy tham vọng mạnh mẽ trong cuộc đua chinh phục Mặt Trăng.
Ở phía Mỹ, chương trình Artemis đang đóng vai trò trung tâm trong chiến lược không gian thế hệ mới. Sau thành công của Artemis II, nhiệm vụ đưa bốn phi hành gia bay quanh quỹ đạo Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ năm 1972 - NASA chuẩn bị bước sang giai đoạn tiếp theo với Artemis III.
Sứ mệnh này sẽ đưa các phi hành gia phóng từ Trung tâm Vũ trụ Kennedy bằng tàu Orion và tên lửa SLS, đồng thời thử nghiệm khả năng kết nối giữa tàu vũ trụ và hệ thống đổ bộ thương mại để đưa con người xuống bề mặt Mặt Trăng.
Sau hơn nửa thế kỷ kể từ thời kỳ Apollo, cuộc chinh phục Mặt Trăng đang nóng trở lại, không còn đơn thuần là biểu tượng khoa học mà đã trở thành cuộc đua chiến lược mang ý nghĩa công nghệ, kinh tế và vị thế toàn cầu giữa các cường quốc.
