Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/6 tuyên bố Iran sẽ sớm ký một thỏa thuận quan trọng với Washington, trong đó bao gồm việc mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải quốc tế và giải quyết các tranh cãi kéo dài liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định thỏa thuận có thể được hoàn tất ngay trong ngày kế tiếp. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, sau khi văn kiện được ký kết, tuyến hàng hải chiến lược Hormuz sẽ được mở cửa hoàn toàn cho các tàu thuyền quốc tế.
“Ngay khi thỏa thuận được ký, eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho tất cả mọi người”, ông Trump viết, đồng thời nhấn mạnh rằng mục tiêu cốt lõi của thỏa thuận là ngăn chặn Iran tiếp cận hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.
Tổng thống Mỹ cũng tiếp tục chỉ trích các nỗ lực ngoại giao trước đây của chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama với Iran. Ông cho rằng cách tiếp cận trước đó đã tạo điều kiện để Tehran tiến gần hơn tới năng lực hạt nhân, trong khi thỏa thuận hiện nay sẽ là “bức tường ngăn chặn” tham vọng sở hữu vũ khí nguyên tử.
Bên cạnh những phát biểu mang tính lạc quan, ông Trump cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn nếu tiến trình đàm phán không đạt kết quả như mong muốn. Nhà lãnh đạo Mỹ nhắc tới “phương án cuối cùng” mà Washington có thể sử dụng trong trường hợp thỏa thuận thất bại, dù không nêu cụ thể biện pháp nào.
Ông đồng thời khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục xử lý những gì còn lại của chương trình hạt nhân Iran. Theo Tổng thống Mỹ, các cơ sở hạt nhân bị phá hủy trong các cuộc tấn công trước đây sẽ tiếp tục được giám sát và vô hiệu hóa hoàn toàn.
Tuy nhiên, phía Iran tỏ ra thận trọng hơn trước các tuyên bố từ Washington. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết sẽ không có lễ ký kết nào diễn ra trong ngày như phía Mỹ dự đoán. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cũng xác nhận hai bên vẫn đang thảo luận một số điều khoản quan trọng và chưa đạt được đồng thuận cuối cùng.
Một trong những nội dung còn gây tranh cãi là cơ chế quản lý eo biển Hormuz. Tehran mong muốn duy trì quyền thu phí đối với các tàu thuyền đi qua tuyến hàng hải này nhằm bù đắp chi phí cho các dịch vụ mà Iran cung cấp. Tuy nhiên, Mỹ và nhiều quốc gia khác cho rằng việc áp dụng các khoản phí như vậy có thể đi ngược lại các nguyên tắc của luật pháp quốc tế.
Eo biển Hormuz được xem là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới, nơi trung chuyển lượng lớn dầu mỏ và khí đốt từ khu vực Trung Đông ra thị trường toàn cầu. Những gián đoạn tại đây trong thời gian qua đã ảnh hưởng đáng kể đến nguồn cung năng lượng, kéo theo giá nhiên liệu và nhiều mặt hàng thiết yếu tăng cao tại nhiều quốc gia.
Theo các nguồn tin từ Mỹ, thỏa thuận đang được đàm phán cũng bao gồm lộ trình xử lý lượng uranium làm giàu cao của Iran. Sau khi văn kiện khung được ký kết, hai bên dự kiến có khoảng 60 ngày để hoàn thiện các chi tiết kỹ thuật liên quan đến việc kiểm soát và loại bỏ vật liệu hạt nhân.
Dù vẫn còn những bất đồng cần giải quyết, ông Trump bày tỏ sự tin tưởng vào triển vọng thành công của tiến trình đàm phán. Nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng các bên đang tiến gần tới một thỏa thuận có thể góp phần hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông và khôi phục ổn định cho một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
