Ngày 16/8, một vụ cháy rừng bùng phát trên đảo Salamis, gần thủ đô Athens của Hy Lạp. Trực thăng chữa cháy phải liên tục thả nước xuống khu vực bị ảnh hưởng trong nỗ lực khống chế ngọn lửa.
Theo James Urban, trợ lý giáo sư tại Viện Bách khoa Worcester, “lốc xoáy lửa” là một trong những biểu hiện nguy hiểm của tình trạng cháy cực đoan. Hiện tượng này có thể khiến ngọn lửa thay đổi hướng đột ngột, lan nhanh và tạo ra những điều kiện đặc biệt nguy hiểm cho con người ở gần hiện trường.
Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy sự hình thành của lốc xoáy lửa phụ thuộc vào nhiều yếu tố như địa hình, hướng gió và hình dạng của đường lửa. Khi không khí ở tầng thấp bị nung nóng mạnh, nó nhanh chóng bốc lên, buộc không khí xung quanh tràn vào để thay thế. Trong điều kiện thích hợp, dòng khí này bị địa hình hoặc thảm thực vật tác động, tạo thành chuyển động xoáy và cuốn ngọn lửa lên cao.
Đáng chú ý, hiểm họa không phải lúc nào cũng dễ nhận biết bằng mắt thường. Có trường hợp ngọn lửa tạo thành cột xoáy rõ rệt, nhưng cũng có lúc phần lửa bị che khuất hoàn toàn dưới lớp khói đen dày đặc. Dù hình dạng bên ngoài khác nhau, sức nóng và mức độ nguy hiểm của đám cháy vẫn có thể rất lớn.
Một nguy cơ khác là hiện tượng “lửa bay”, khi các mảnh vụn đang cháy bị cuốn theo luồng khí và phát tán về phía trước. Những đốm lửa này có thể châm cháy các khu vực mới, khiến vùng được đánh giá an toàn chỉ vài phút trước nhanh chóng trở thành điểm nóng.
Từ Pháp, Tây Ban Nha đến Hy Lạp, lực lượng cứu hỏa đang phải đối phó với những đám cháy trong điều kiện nhiệt độ cao, đất đai khô hạn và gió mạnh. Khói từ các vụ cháy cũng có thể phát tán trên phạm vi rộng, vượt qua biên giới và ảnh hưởng đến chất lượng không khí tại các quốc gia lân cận.
Theo ông Urban, những diễn biến này cho thấy mô hình cháy rừng đang thay đổi trên quy mô toàn cầu. Các đám cháy có xu hướng dữ dội hơn, xảy ra trong thời điểm bất thường và xuất hiện tại những khu vực trước đây ít có nguy cơ cháy.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, việc nâng cấp hệ thống cảnh báo sớm, quản lý rừng, công nghệ phát hiện cháy và năng lực ứng phó khẩn cấp đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều quốc gia.
