Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 2026 đã mang đến một kết quả không mong đợi đối với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa. Làn sóng ủng hộ đảng Dân chủ không chỉ phá vỡ thế kiểm soát của phe Cộng hòa tại Hạ viện và Thượng viện mà còn đặt ra những giới hạn đáng kể đối với quyền lực của ông Trump trong hai năm cuối nhiệm kỳ.
Đây được xem là phép thử bầu cử quan trọng đầu tiên của ông Trump kể từ chiến thắng trước cựu Phó Tổng thống Kamala Harris năm 2024. Trong suốt chiến dịch, nhà lãnh đạo Mỹ liên tục kêu gọi cử tri ủng hộ đảng Cộng hòa, thậm chí vận động như thể chính tên ông xuất hiện trên lá phiếu. Tuy nhiên, kết quả lại cho thấy mức độ ủng hộ dành cho ông và chính quyền đang suy giảm đáng kể.
Nhiều khu vực từng nghiêng hẳn về phía ông Trump trong cuộc bầu cử năm 2024 đã chứng kiến sự thay đổi rõ rệt. Đảng Dân chủ giành lại hàng loạt ghế tại Hạ viện, đồng thời tạo nên những chiến thắng đáng chú ý trong cuộc đua vào Thượng viện. Đáng chú ý, James Talarico trở thành thượng nghị sĩ đảng Dân chủ đầu tiên đại diện bang Texas kể từ năm 1988, trong khi Kansas cũng chứng kiến sự chuyển dịch lịch sử sau nhiều thập niên.
Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự thay đổi này là tình hình kinh tế. Lạm phát kéo dài, đặc biệt là giá xăng dầu tăng cao, đã tạo thêm áp lực lên đời sống người dân Mỹ. Các cuộc khảo sát sau bầu cử của AP cho thấy kinh tế là mối quan tâm hàng đầu của cử tri, bên cạnh những lo ngại về tình trạng dân chủ và cách thức điều hành đất nước dưới thời ông Trump.
Việc đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội đồng nghĩa với việc chương trình nghị sự của Tổng thống Donald Trump sẽ gặp nhiều trở ngại hơn trong thời gian tới.
Trước đây, dù đảng Cộng hòa nắm đa số tại Quốc hội, một số đề xuất lập pháp của ông Trump vẫn gặp khó khăn trong quá trình thông qua. Nay, khi phe đối lập chiếm ưu thế, mọi dự luật do chính quyền đề xuất có thể phải trải qua quá trình thương lượng phức tạp hơn, thậm chí bị đình trệ nếu không nhận được sự đồng thuận cần thiết.
Ở chiều ngược lại, đảng Dân chủ có thêm cơ hội thúc đẩy những dự luật đi ngược với định hướng của Nhà Trắng. Ông Trump vẫn có quyền phủ quyết, nhưng điều đó có thể mở ra những cuộc đối đầu chính trị kéo dài giữa tổng thống và Quốc hội.
Không chỉ ảnh hưởng đến chương trình lập pháp, chiến thắng của đảng Dân chủ còn tạo điều kiện để phe đối lập giám sát và điều chỉnh ngân sách liên bang. Những dự án cải tạo tại Washington do ông Trump thúc đẩy có thể bị xem xét lại. Các cơ quan chính phủ từng bị cắt giảm ngân sách cũng có cơ hội được phân bổ nguồn lực trở lại.
Đáng chú ý, đảng Dân chủ có thể tìm cách hạn chế ngân sách dành cho chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran. Kể từ khi xung đột bùng phát hồi tháng 2, một số cuộc bỏ phiếu liên quan đến vấn đề này đã diễn ra nhưng đều thất bại với cách biệt sít sao. Khi cán cân quyền lực thay đổi, khả năng Quốc hội gây sức ép buộc chính quyền điều chỉnh chiến lược quân sự sẽ gia tăng.
Việc kiểm soát Thượng viện cũng mang đến cho đảng Dân chủ quyền lực đáng kể trong quá trình phê chuẩn các vị trí cấp cao. Những đề cử quan trọng của ông Trump, bao gồm cả các vị trí tại Tòa án Tối cao, có thể đối mặt với sự phản đối quyết liệt.
Dù chịu thất bại đáng kể, Donald Trump không hoàn toàn mất khả năng điều hành đất nước. Chức vụ tổng thống Mỹ vẫn trao cho ông những quyền hạn hành pháp rất lớn, đặc biệt trong lĩnh vực đối ngoại, quốc phòng và điều hành các cơ quan liên bang.
Thực tế, nhà lãnh đạo Mỹ từng nhiều lần thể hiện thái độ cứng rắn trước những giới hạn quyền lực, từ việc tiếp tục chiến dịch quân sự tại Iran đến áp đặt thuế quan và triển khai các dự án lớn mà không có được sự đồng thuận đầy đủ từ Quốc hội.
Khi kết quả bầu cử dần ngã ngũ, ông Trump có những phát biểu mang tính hòa giải hơn. Trong cuộc phỏng vấn với The New York Times, Tổng thống Mỹ tuyên bố sẵn sàng chấp nhận kết quả và mong muốn hợp tác với phe Dân chủ.
"Tôi hoàn toàn sẵn lòng chấp nhận những kết quả đó", ông nói, đồng thời bày tỏ hy vọng hai bên có thể tìm được tiếng nói chung.
Tuy nhiên, tuyên bố này có phần trái ngược với những phát biểu trước đó của ông trên CBS, khi ông nhấn mạnh những quyền hạn rộng lớn mà chức vụ tổng thống mang lại và khẳng định chính quyền vẫn có thể thực hiện nhiều mục tiêu mà không cần sự ủng hộ hoàn toàn từ Quốc hội.
Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ vì thế không chỉ là thất bại của đảng Cộng hòa mà còn mở ra giai đoạn đầy thách thức đối với Donald Trump. Trong hai năm còn lại tại Nhà Trắng, ông sẽ phải đối mặt với một Quốc hội do phe đối lập kiểm soát, nơi mọi quyết sách quan trọng đều có nguy cơ trở thành tâm điểm của những cuộc tranh giành quyền lực mới.
