Vòng quanh thế giới

Cả hòn đảo bị hàng triệu loài vật 'chiếm đóng', nhiều tuyến đường phải đóng cửa

Hoài Thương

Sự xuất hiện của loài vật này khiến cuộc sống của người dân bị đảo lộn.

Một cảnh tượng thiên nhiên kỳ thú đang diễn ra tại Đảo Giáng Sinh (Australia) khi hàng triệu con cua đỏ đồng loạt rời khỏi những khu rừng, tạo thành từng dòng di chuyển dày đặc hướng về phía bờ biển. Ước tính hòn đảo này có khoảng 100 triệu cá thể cua đỏ. Vào mùa di cư cao điểm, chúng xuất hiện ở khắp nơi, từ đường sá, vách đá đến những khu vực ven biển, khiến nhiều tuyến đường phải đóng cửa để nhường lối cho cuộc hành trình đặc biệt này.

Cả hòn đảo bị hàng triệu loài vật 'chiếm đóng', nhiều tuyến đường phải đóng cửa Ảnh 1

Cuộc di cư thường niên của loài cua đỏ được xem là một trong những hiện tượng thiên nhiên ấn tượng nhất tại Đảo Giáng Sinh. Khi những cơn mưa đầu mùa ẩm xuất hiện, hàng triệu cá thể bắt đầu rời khỏi hang trú ẩn trong rừng, cùng hướng về đại dương để thực hiện quá trình giao phối và sinh sản. Nhìn từ trên cao, những đàn cua đông đúc nối tiếp nhau tạo thành các dòng màu đỏ rực, tựa như dòng sông đang chảy xuyên qua hòn đảo.

Đảo Giáng Sinh nằm giữa Ấn Độ Dương, cách thành phố Perth (Australia) khoảng 2.600 km về phía Tây Bắc. Đây là nơi sinh sống của quần thể cua đỏ nổi tiếng thế giới. Thông thường, cuộc di cư bắt đầu vào tháng 10 hoặc tháng 11, tùy thuộc vào thời điểm mùa mưa xuất hiện. Nếu lượng mưa đến muộn, hành trình này có thể kéo dài đến tháng 12, thậm chí sang tháng 1 năm sau.

Đáng chú ý, thời điểm xuất phát của cua đỏ không chỉ phụ thuộc vào lượng mưa mà còn chịu ảnh hưởng bởi chu kỳ mặt trăng và thủy triều. Theo Mark Bennett, quản lý chương trình tại Vườn quốc gia Christmas Island, những con cua dường như có khả năng xác định thời điểm cần đến bờ biển dựa trên lịch sinh sản. Cua cái phải kịp thả trứng xuống biển vào thời điểm thủy triều cao rút đi trong những ngày trăng hạ huyền, trước khi trời sáng.

Nếu những cơn mưa đầu mùa xuất hiện sớm, cua đỏ có thể tạm dừng hành trình để kiếm ăn và bổ sung nước. Ngược lại, khi mưa đến sát thời điểm sinh sản, chúng buộc phải di chuyển nhanh hơn để kịp đến bờ biển. Những cá thể đến muộn thậm chí có thể phải chờ thêm một tháng mới có cơ hội sinh sản.

Khi đến nơi, những con cua đực thường xuất hiện trước. Chúng tìm đến vùng nước biển để bổ sung độ ẩm, sau đó đào hang tại các khu vực gần bờ. Một số cá thể còn xảy ra tranh chấp để giành vị trí trú ẩn. Khi cua cái đến, quá trình giao phối diễn ra và cua đực bắt đầu hành trình quay trở lại rừng.

Trong khi đó, cua cái tiếp tục ở lại những chiếc hang ẩm ướt để chuẩn bị đẻ trứng. Khoảng 3 ngày sau khi giao phối, chúng bắt đầu mang trứng và chờ đợi thời điểm thích hợp để thả xuống biển. Mỗi con cua cái có thể mang theo tới khoảng 100.000 trứng. Vào mùa sinh sản cao điểm, mật độ cua đỏ tại một số bãi biển và khu vực đá ven bờ có thể lên đến 100 cá thể trên mỗi mét vuông.

Cả hòn đảo bị hàng triệu loài vật 'chiếm đóng', nhiều tuyến đường phải đóng cửa Ảnh 2

Khi thủy triều đạt đỉnh rồi bắt đầu rút vào thời điểm trước bình minh, hàng loạt cua cái mang trứng đồng loạt tiến sát mép nước và thả trứng xuống đại dương. Quá trình này có thể kéo dài từ 5-6 đêm. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ sinh sản, chúng lại quay đầu, bắt đầu hành trình trở về những khu rừng trên đảo.

Số lượng cua đỏ khổng lồ khiến cuộc sống của người dân địa phương cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Trong mùa di cư, nhiều người hạn chế sử dụng ô tô, chỉ di chuyển trong khu vực thị trấn hoặc đến những bãi biển có đường đi thuận tiện. Nếu bắt buộc phải lái xe qua những khu vực có cua xuất hiện dày đặc, tài xế phải giảm tốc độ và đặc biệt cẩn thận để tránh cán phải chúng.

Thậm chí, một số người dân còn phải phối hợp thành từng cặp khi di chuyển bằng ô tô. Một người điều khiển phương tiện, người còn lại cầm dụng cụ giống chiếc cào đi phía trước để nhẹ nhàng hướng những con cua sang vị trí an toàn, tránh việc chúng bị bánh xe cán trúng hoặc mắc kẹt dưới gầm xe.

Để bảo vệ loài vật đặc trưng này, chính quyền Đảo Giáng Sinh cũng triển khai nhiều biện pháp đặc biệt. Một số tuyến đường được đóng cửa hoàn toàn trong thời gian cao điểm, những tuyến khác áp dụng lệnh hạn chế phương tiện theo khung giờ. Đặc biệt, các cây cầu dành riêng cho cua đỏ đã được xây dựng để giúp chúng vượt qua đường giao thông mà không phải đối mặt trực tiếp với dòng xe cộ.

Mark Bennett hài hước gọi những con cua đỏ là nhóm cư dân gây náo loạn nhất hòn đảo bởi sự xuất hiện của chúng có thể làm thay đổi đáng kể hoạt động giao thông và sinh hoạt thường ngày. Năm 2026, Cơ quan Công viên Australia (Parks Australia) còn lần đầu triển khai phát trực tiếp cuộc di cư, giúp người dân trên khắp thế giới có thể theo dõi hiện tượng thiên nhiên này mà không cần trực tiếp đến Đảo Giáng Sinh.

Tuy nhiên, cuộc di cư ngoạn mục không phải năm nào cũng diễn ra thuận lợi. Mưa đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kích hoạt hành trình của cua đỏ. Nếu môi trường quá khô hạn, chúng có thể trì hoãn việc xuất phát, thậm chí không thực hiện cuộc di cư quy mô lớn trong cả mùa sinh sản.

Cả hòn đảo bị hàng triệu loài vật 'chiếm đóng', nhiều tuyến đường phải đóng cửa Ảnh 3

Năm 1997 là một ví dụ điển hình khi Đảo Giáng Sinh trải qua mùa khô bất thường, khiến cua đỏ không tổ chức cuộc di cư và giao phối trên diện rộng. Các nghiên cứu cho rằng hiện tượng El Niño mạnh đã góp phần làm lượng mưa tại khu vực Ấn Độ Dương suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến chu kỳ sinh sản của loài vật này.

Bên cạnh thời điểm di cư, cách cua đỏ xác định phương hướng để tìm đến bờ biển cũng là câu hỏi khiến giới khoa học tò mò. Các nhà nghiên cứu đến từ Đại học Lund (Thụy Điển), trong đó có Marie Dacke và Eric Warrant, đã đến đảo Christmas để quan sát hiện tượng đặc biệt này.

Theo các nhà khoa học, cua đỏ có thể sử dụng những tín hiệu tự nhiên như vị trí Mặt Trời, từ trường Trái Đất hoặc ánh sáng phân cực để định hướng. Một giả thuyết khác đang được quan tâm là khả năng chúng học hỏi lộ trình từ những cá thể trưởng thành có kinh nghiệm. Tuy nhiên, đến nay, giới nghiên cứu vẫn chưa tìm được câu trả lời chính xác về cơ chế giúp loài cua này xác định đường đi.

Sau khi trứng được thả xuống biển, hành trình sinh tồn của thế hệ cua đỏ tiếp theo mới thực sự bắt đầu. Trứng nhanh chóng nở thành ấu trùng và trôi theo sóng biển, trải qua nhiều giai đoạn phát triển trong khoảng một tháng. Sau đó, chúng phát triển thành dạng ấu trùng có hình dáng gần giống tôm nhỏ trước khi quay trở lại những vùng nước ven bờ.

Tại đây, những cá thể sống sót tiếp tục biến đổi thành cua con với kích thước chỉ khoảng 5 mm. Chúng bắt đầu cuộc hành trình ngược lại với bố mẹ, rời biển để tiến sâu vào những khu rừng trên đảo. Chuyến đi này có thể kéo dài khoảng 9 ngày.

Dẫu vậy, số lượng cua con có thể sống sót và hoàn thành hành trình trở về đất liền vô cùng ít ỏi. Phần lớn ấu trùng trở thành thức ăn cho các loài sinh vật biển như cá, cá đuối manta và cá mập voi. Theo các ghi nhận, có những năm gần như không có cua con hoặc chỉ một số lượng rất nhỏ sống sót để lên bờ. Trung bình khoảng 10 năm mới xuất hiện 1-2 đợt có số lượng lớn cua con trở về đảo thành công.

Những cá thể may mắn sống sót sẽ tiếp tục ẩn náu giữa các tảng đá và lớp lá mục trong khoảng 3 năm đầu đời, trước khi trưởng thành và tham gia vào cuộc di cư thường niên của thế hệ tiếp theo.

Từ những cơn mưa đầu mùa kích hoạt cuộc hành trình, chu kỳ mặt trăng quyết định thời điểm sinh sản cho đến cảnh tượng người dân đóng đường, xây cầu và dùng cào dẫn đường cho từng con cua, cuộc di cư tại Đảo Giáng Sinh không đơn thuần là một hiện tượng thiên nhiên kỳ thú. Đó còn là hành trình sinh tồn được điều phối bởi khí hậu, thủy triều và bản năng sinh sản, tạo nên một trong những cảnh tượng đặc biệt nhất của thế giới động vật.

Cả hòn đảo bị hàng triệu loài vật 'chiếm đóng', nhiều tuyến đường phải đóng cửa Ảnh 4
Chia sẻ FacebookChia sẻ

Bài viết

Hoài Thương

ĐƯỢC QUAN TÂM

TIN MỚI