Giới chức tỉnh Maha Sarakham, khu vực Đông Bắc Thái Lan, đang khẩn trương triển khai các biện pháp kiểm soát dịch tễ sau khi kết quả sàng lọc cho thấy tỷ lệ nhiễm sán lá gan trong cộng đồng, đặc biệt là ở sinh viên đại học, ở mức đáng báo động.
Ngày 6/7, tại hội trường tỉnh Maha Sarakham, Thống đốc tỉnh Chumpich Decharat đã chủ trì cuộc họp khẩn nhằm chuẩn bị cho chiến dịch "Thế hệ người dân Đông Bắc mới không còn sán lá gan và ung thư đường mật". Cuộc họp có sự tham dự của đại diện Quỹ Xúc tiến Sức khỏe Thái Lan, lãnh đạo Đại học Maha Sarakham cùng các cơ quan y tế địa phương.
Theo báo cáo do ông Suksan Sirisuriyasuntorn, Trưởng nhóm Kiểm soát bệnh truyền nhiễm thuộc Sở Y tế tỉnh Maha Sarakham, trình bày, kết quả sàng lọc khoảng 20.000 người dân trong khu vực cho thấy tỷ lệ nhiễm sán lá gan lên tới 11%.
Đáng lo ngại hơn, trong đợt kiểm tra sức khỏe đối với sinh viên nhập học năm học 2026, Đại học Maha Sarakham ghi nhận 4.233 trong tổng số 12.733 tân sinh viên dương tính với sán lá gan, tương đương khoảng 33%. Tại Đại học Maha Sarakham Rajabhat, kết quả khảo sát trên 1.922 sinh viên cũng phát hiện 380 trường hợp nhiễm bệnh, chiếm gần 20%.
Những con số này đã khiến chính quyền địa phương phải lập tức triển khai các biện pháp can thiệp. Thống đốc Chumpich Decharat nhận định, nguyên nhân có thể xuất phát từ thói quen ăn uống phổ biến của người dân vùng Đông Bắc Thái Lan, đặc biệt là việc sử dụng nước mắm cá lên men (plara) trong các món gỏi đu đủ (som tam) và các món ăn truyền thống khác.
Theo ông Chumpich, một số loại plara chưa được kiểm định đầy đủ về an toàn thực phẩm có thể chứa trứng ký sinh trùng. Việc tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài không chỉ dẫn đến nhiễm sán lá gan mà còn làm tăng nguy cơ phát triển ung thư đường mật sau khoảng 15-20 năm.
"Đây là vấn đề nghiêm trọng không thể xem nhẹ. Tỷ lệ nhiễm bệnh cao ở nhóm học sinh, sinh viên cho thấy chúng ta cần nhanh chóng xác định nguồn lây và có biện pháp kiểm soát hiệu quả", ông Chumpich nhấn mạnh.
Chính quyền tỉnh Maha Sarakham dự kiến tổ chức chương trình đào tạo "Thế hệ người Isaan mới không còn sán lá gan và ung thư đường mật" vào ngày 3/8 tới tại Đại học Maha Sarakham. Chương trình sẽ mời chủ các nhà hàng som tam, cơ sở kinh doanh thực phẩm lên men và sinh viên tham gia nhằm nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm và phòng tránh ký sinh trùng.
Ngoài ra, các cơ sở kinh doanh sử dụng plara đã qua nấu chín sẽ được khuyến khích treo biển xác nhận nhằm giúp người tiêu dùng nhận diện và lựa chọn thực phẩm an toàn hơn. Cơ quan y tế địa phương cũng sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát các nhà hàng và quán ăn, đặc biệt là những nơi phục vụ các món ăn truyền thống sử dụng nguyên liệu lên men.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nittaya Wannakit, lãnh đạo Đại học Maha Sarakham, thừa nhận bà "thực sự bị sốc" trước kết quả khảo sát. Theo bà, con số sinh viên nhiễm sán lá gan cao hơn rất nhiều so với dự đoán ban đầu.
Bà cho biết nhà trường đang xem xét mở rộng chương trình sàng lọc cho toàn bộ sinh viên, cán bộ và nhân viên, với quy mô hơn 50.000 người, bởi phần lớn đều đến từ khu vực Đông Bắc Thái Lan - nơi có tập quán sử dụng các món ăn chế biến từ cá lên men và thực phẩm sống.
"Cần có những biện pháp can thiệp khẩn cấp, từ việc nâng cao nhận thức cho sinh viên đến đào tạo các tiểu thương, nhà ăn và cơ sở kinh doanh thực phẩm về nguy cơ nhiễm ký sinh trùng. Nếu không được kiểm soát, hậu quả có thể là những căn bệnh ung thư nguy hiểm, thậm chí đe dọa tính mạng trong tương lai", bà Nittaya cảnh báo.
