Đợt nắng nóng cực đoan quét qua Tây Âu vào cuối tháng 6 đã để lại hậu quả nghiêm trọng khi khiến hơn 10.000 người tử vong vượt mức dự kiến chỉ trong vòng một tuần. Đáng chú ý, phần lớn nạn nhân là người cao tuổi, làm dấy lên những cảnh báo mới về tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu đối với sức khỏe cộng đồng.
Theo số liệu từ Mạng lưới Giám sát Tử vong châu Âu (EuroMOMO), tổ chức được Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Âu (ECDC) cùng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hỗ trợ, trong tuần từ ngày 22 đến 28/6, 27 quốc gia châu Âu đã ghi nhận khoảng 10.650 ca "tử vong vượt mức" (excess deaths). Đây là chỉ số phản ánh số người tử vong thực tế vượt quá mức dự kiến trong cùng khoảng thời gian.
Trong tổng số này, hơn 9.000 trường hợp là những người từ 65 tuổi trở lên - nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước các đợt nắng nóng kéo dài. Các chuyên gia cho biết nhiệt độ cực cao có thể gây say nắng, sốc nhiệt, đồng thời làm trầm trọng thêm các bệnh lý tim mạch và hô hấp, từ đó làm gia tăng nguy cơ tử vong, đặc biệt ở người già và những người có bệnh nền.
Ông Lasse Vestergaard, bác sĩ trưởng của Viện Huyết thanh Quốc gia Đan Mạch - đơn vị điều hành EuroMOMO nhận định mức độ tử vong vượt mức trong thời điểm này là điều rất bất thường. "Thời điểm này trong năm hiếm khi ghi nhận số ca tử vong vượt mức lớn như vậy. Con số thực sự rất cao và rất khó tìm ra nguyên nhân nào khác ngoài đợt nắng nóng cực đoan để lý giải hiện tượng này", ông cho biết.
Theo các nhà khoa học, nếu không có tác động từ biến đổi khí hậu do con người gây ra, đợt nắng nóng cuối tháng 6 gần như không thể xảy ra. Hiện tượng nóng lên toàn cầu đang khiến các đợt nắng nóng xuất hiện thường xuyên hơn, kéo dài hơn và đạt cường độ ngày càng khắc nghiệt.
Điều đáng chú ý là số liệu của EuroMOMO thống kê tổng số ca tử vong do mọi nguyên nhân, chứ không chỉ những trường hợp được xác định trực tiếp liên quan đến nắng nóng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hiện chưa ghi nhận yếu tố bất thường nào khác đủ sức lý giải việc số ca tử vong tăng đột biến thêm hơn 10.650 người chỉ trong một tuần.
Trước đó, trong tám tuần liên tiếp, số ca tử vong trung bình tại cùng nhóm 27 quốc gia này thậm chí còn thấp hơn khoảng 500 trường hợp mỗi tuần so với mức bình thường. EuroMOMO cũng lưu ý rằng các số liệu có thể tiếp tục được điều chỉnh khi có thêm dữ liệu từ các quốc gia thành viên.
Đợt nắng nóng lịch sử vào cuối tháng 6 không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân mà còn gây ra hàng loạt hệ lụy trên khắp châu Âu. Nhiều khu vực phải đối mặt với tình trạng mất điện, trường học buộc phải đóng cửa và hàng loạt kỷ lục về nhiệt độ bị phá vỡ tại Pháp, Tây Ban Nha và Vương quốc Anh.
Mặc dù EuroMOMO không công bố chi tiết số ca tử vong vượt mức của từng quốc gia, cơ quan này xác nhận Pháp và Bỉ là hai nước duy nhất được xếp vào nhóm có mức "tử vong vượt mức rất cao" trong tuần cuối cùng của tháng 6.
Theo Viện Y tế Công cộng Sciensano của Bỉ, đây là đợt nắng nóng gây tỷ lệ tử vong vượt mức cao nhất tại nước này kể từ khi bắt đầu ghi nhận dữ liệu về các đợt nắng nóng vào năm 2000.
Trong khi đó, một nghiên cứu khoa học khác được công bố ngày 13/7 cũng đưa ra những con số đáng báo động. Nghiên cứu ước tính riêng tại Anh và xứ Wales, các đợt nắng nóng trong tháng 5 và tháng 6 đã khiến khoảng 2.700 người tử vong do các nguyên nhân liên quan đến nhiệt độ cao.
Nghiên cứu do Đại học Imperial College London, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) và Trường Y học Vệ sinh & Nhiệt đới London thực hiện cho thấy khoảng 42% số ca tử vong này có liên quan trực tiếp đến mức nhiệt gia tăng do hiện tượng nóng lên toàn cầu.
Những số liệu mới tiếp tục cho thấy nắng nóng không còn là hiện tượng thời tiết đơn thuần mà đang trở thành một trong những mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng tại châu Âu. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, giới khoa học cảnh báo các quốc gia cần tăng cường các biện pháp ứng phó nhằm bảo vệ những nhóm dân cư dễ bị tổn thương, đặc biệt là người cao tuổi.
